Ekstra danina od paliwowych profitów. Polska bardziej radykalna niż Unia.

Firmy wytwarzające paliwa, jak również importerzy i kupujący paliwo z UE, będą zobowiązani uiścić 75-procentowy podatek od zysków nadzwyczajnych. Znamy specyfikację projektu w wersji z dnia 15 maja bieżącego roku.

Cysterna Orlenu (zdjęcie ilustracyjne) | Foto: ARKADIUSZ ZIOLEK / East News

Business Insider wszedł w posiadanie projektu ustawy dotyczącej opodatkowania nadmiernych dochodów wynikających z produkcji i obrotu niektórymi paliwami ciekłymi, z datą 15 maja bieżącego roku. Rząd planuje zatwierdzić go do końca czerwca. Może on wygenerować przynajmniej kilka miliardów złotych dodatkowych wpływów do budżetu państwa.

Z treści projektu wynika, że polski podatek obejmie podmioty, których przychody z paliw stanowią co najmniej 20 proc. (z wyłączeniem mikro, małych i średnich przedsiębiorstw). Podatek ma sięgać 75 proc. Jak stwierdza ekspert chcący zachować anonimowość, projekt ma charakter rygorystyczny i znacznie przekracza zbliżone regulacje (tzw. windfall tax, czyli daniny od zysków nadmiernych), które zostały już wprowadzone przez inne państwa członkowskie UE.

Kto, od czego i jaki ma zapłacić podatek

Projekt stanowi, że podatek obejmie:

wytwórców paliw ciekłych, jak również
podmioty dokonujące importu z zagranicy, czyli importerów oraz podatników realizujących wewnątrzwspólnotowe nabycie paliw w okresie od 1 marca 2026 r. do 31 grudnia 2026 r.

Przedmiotem obciążenia podatkowego od zysków nadzwyczajnych mają być przychody uzyskane ze sprzedaży paliw ciekłych, które generują zysk nadzwyczajny.

Zgodnie z projektem, takim zyskiem będzie wartość przewyższająca przychody ze sprzedaży paliw ciekłych uzyskane przez podatnika ponad kwotę przychodów, która zostałaby osiągnięta przy zastosowaniu jego średniej marży sprzedaży paliw ciekłych z roku 2025, powiększonej o 20 proc. Ma to stanowić tzw. marżę referencyjną oraz podstawę do opodatkowania. Średnia marża i marża referencyjna będą kalkulowane zgodnie ze wzorami zawartymi w ustawie. Następnie trzeba będzie je ze sobą porównać.

W rezultacie nowy podatek będą zobowiązane zapłacić podmioty, u których w okresie od 1 marca do 31 grudnia 2026 r. marża ze sprzedaży (BMS) paliw ciekłych okaże się wyższa od marży referencyjnej. Tak zdefiniowane zyski nadmierne mają być opodatkowane stawką 75 proc.

Ustawa ma wejść w życie 1 sierpnia 2026 r., ale podatnicy mają dokonać płatności podatku również za wcześniejszy okres, począwszy od 1 marca. Pierwsza wpłata zaliczki na podatek za ten okres wsteczny ma nastąpić do 25 sierpnia. Kolejne zaliczki mają być uiszczane co miesiąc.

Polski podatek od nadmiernych zysków ma charakter restrykcyjny.

Według relacji przedstawiciela branży paliwowej, który pragnie pozostać anonimowy, projekt charakteryzuje się wysokim stopniem rygoru. Skupia on w sobie trzy najbardziej restrykcyjne aspekty jednocześnie: bardzo szeroką definicję podmiotu podlegającego opodatkowaniu, niski i łatwy do przekroczenia punkt odniesienia, a także bardzo wysoką stawkę podatkową.

— Obejmuje on podmioty, których próg przychodów z paliw wynosi już 20 proc., podczas gdy unijny standard wynikający z rozporządzenia 2022/1854 przewidywał próg 75 proc. przychodów z paliw kopalnych. To oznacza znacznie rozleglejszą bazę podatników niż ma to miejsce w UE — zaznacza nasz rozmówca. Dodatkowo, dotyczy on nie tylko producentów paliw, ale także importerów oraz podmiotów realizujących nabycie wewnątrzwspólnotowe paliw, co również wykracza poza dominujący w Europie model, który koncentruje się głównie na firmach wydobywających ropę i gaz.

Jako punkt odniesienia, jeżeli chodzi o przychody, pod uwagę bierzemy tylko wynik z jednego roku (2025), podczas gdy europejski standard opierał się na średniej z czterech lat (najczęściej 2018-2021). — To zasadnicze odejście od logiki windfall tax w UE — komentuje nasz informator.

Projekt odbiega od unijnego standardu również w innych aspektach. Jak relacjonuje przedstawiciel branży:

— w Polsce podstawą opodatkowania ma być nadwyżka dotycząca marży sprzedaży, a nie dochód podlegający opodatkowaniu lub wynik finansowy brutto, które są powszechne w innych krajach UE oraz w unijnym modelu,

— konstrukcja bazująca na marży sprzedaży pomija wiele kosztów operacyjnych (logistyki, finansowania, kosztów ogólnych, kosztów walutowych), co sprawia, że jest ona bardziej restrykcyjna niż jej europejskie odpowiedniki,

— stawka na poziomie 75 proc. umiejscawia polski projekt w gronie najbardziej agresywnych konstrukcji w Europie. Większość państw UE stosowała poziom 33 proc., a czeski model zakładał 60 proc.,

— projekt nie uwzględnia ulg inwestycyjnych ani mechanizmów takich jak Investment Allowance (możliwość odliczenia wydatków na zakup aktywów trwałych, takich jak urządzenia i maszyny od zysku, co skutkowałoby obniżeniem podstawy opodatkowania), które funkcjonują np. w Wielkiej Brytanii oraz w niektórych państwach członkowskich UE w celu ochrony inwestycji związanych z transformacją,

— projekt nie zawiera również mechanizmów bezpieczeństwa typowych dla innych jurysdykcji, takich jak na przykład mechanizm wygaszania zobowiązania podatkowego w przypadku spadku cen surowców, możliwość odpisywania inwestycji, uwzględnianie strat poniesionych w poprzednich latach, czy korekta walutowa dla importerów.

Problematyczna jest także wsteczna moc obowiązywania ustawy — ma ona wejść w życie 1 sierpnia 2026 r., lecz obejmować przychody generowane od 1 marca 2026 r. — To bardziej radykalne podejście niż w większości krajów UE i rodzi zastrzeżenia co do przestrzegania zasady pewności prawa — podsumowuje nasz rozmówca.

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google. Łukasz Zalewski