Od początku roku 2026 osoby prowadzące działalność gospodarczą oraz kolejna grupa firm musi prowadzić swoje ewidencje księgowe i podatkowe w formie cyfrowej, a także informacje dotyczące wyliczenia podatku dochodowego i aktywach trwałych. Osoby prowadzące działalność gospodarczą i przedsiębiorstwa muszą również je przekazać do urzędu skarbowego za pomocą JPK_PIT i JPK_CIT. Jest jednakże możliwość przesunięcia tego terminu o dwanaście miesięcy, lecz konieczne jest podjęcie odpowiednich kroków. Wystarczy zmodyfikować okres rozliczeniowy podatku VAT.
Nowe regulacje od 2026 roku obejmują dwie grupy: podatników PIT i spółki (podatników CIT) prowadzące księgi rachunkowe, będących równocześnie podatnikami VAT. Od początku bieżącego roku muszą prowadzić m.in. ewidencje księgowe i podatkowe za pośrednictwem programów komputerowych. A po zakończeniu 2026 roku będą miały obowiązek przesłać ewidencje w postaci plików JPK_PIT i JPK_CIT. Urząd skarbowy otrzyma zatem dane podatników bez konieczności dodatkowych działań. Do końca 2025 roku organ podatkowy musiał o te same informacje wystąpić do podatników.
Nowe regulacje można jednakże przesunąć w czasie.
Czytaj też: Chcesz w 2026 r. wystawiać faktury po staremu? Spodziewaj się konsekwencji
Jak opóźnić JPK_PIT i JPK_CIT o rok
Według Piotra Juszczyka, głównego doradcy podatkowego inFakt, przedsiębiorcy mają możliwość opóźnienia o rok wprowadzenia obowiązku cyfrowego prowadzenia ksiąg podatkowych oraz ich przekazywania do urzędu skarbowego w formie plików JPK_PIT i JPK_CIT.
— Nowe regulacje dotyczą podatników VAT rozliczających się co miesiąc. Wystarczy więc zmienić tryb rozliczeń podatku VAT na rok 2026 z miesięcznych na kwartalne — tłumaczy Piotr Juszczyk.
Ekspert podkreśla, że dzięki JPK_PIT i JPK_CIT urząd skarbowy zyska bezpośredni dostęp do szczegółowych danych księgowych podatników, w tym informacji o dochodach, wydatkach, środkach trwałych czy wyliczeniach podatkowych. Nowe pliki mają umożliwić automatyczną analizę danych i weryfikację rozliczeń bez potrzeby przeprowadzania standardowych kontroli. — W istocie JPK_PIT i JPK_CIT stanowią kolejne narzędzie analityczne dla administracji skarbowej, obok Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), który zapewnia organowi podatkowemu natychmiastowy dostęp do danych z faktur sprzedażowych — mówi Piotr Juszczyk.
Jak przejść na kwartalny VAT w 2026 r.
— Warunkiem skorzystania z tego przesunięcia JPK_PIT i JPK_CIT jest poprawne wybranie kwartalnego rozliczenia VAT na rok 2026 — stwierdza doradca podatkowy. Nie wszyscy jednak mogą wybrać kwartalny VAT.
Wyjaśnijmy najpierw, jak to zrobić? — Podatnik musi złożyć właściwe powiadomienie do urzędu skarbowego nie później niż do 25 lutego 2026 roku — wyjaśnia Juszczyk. W praktyce trzeba złożyć aktualizację formularza VAT-R.
— Jeśli podatnik spełni ten warunek, uznaje się, że w całym 2026 roku nie podlega obowiązkowi cyfrowego prowadzenia ksiąg ani przesyłki JPK_PIT lub JPK_CIT po zakończeniu roku — wyjaśnia Piotr Juszczyk.
Z kwartalnego rozliczenia VAT mogą skorzystać drobni przedsiębiorcy, a więc z przychodami do 2 milionów euro, w 2026 roku to jest 8 517 000 zł.
Piotr Juszczyk podkreśla, że możliwość przesunięcia JPK potwierdziło Ministerstwo Finansów w oficjalnych objaśnieniach. Zaznaczyło, że w przypadku poprawnego wyboru kwartalnego rozliczenia VAT w 2026 roku obowiązek JPK_PIT i JPK_CIT powstanie dopiero od 1 stycznia 2027 roku.
Jakie rezultaty ma wybór kwartalnego VAT
Kwartalny VAT ma plusy i minusy. Jest dogodny dla podmiotów, które posiadają mniejszy podatek naliczony od należnego, ponieważ w takim przypadku regulują VAT raz na kwartał, a nie co miesiąc. Jeśli jednak podatnik wykazuje nadwyżkę VAT do zwrotu, to bardziej korzystne jest rozliczanie VAT co miesiąc.
To oznacza, że kwartalny VAT jest dogodny dla podmiotów, które wykazują większe wpływy niż wydatki. Natomiast jeśli firma ma wysokie koszty (np. ponosi duże nakłady inwestycyjne) to bardziej korzystny jest miesięczny VAT, ponieważ szybciej otrzymuje zwrot VAT.
Podobnie jest ze stawkami. Jeśli firma opodatkowuje towary i usługi obniżonymi stawkami (0 proc., 5 proc., 8 proc.) to zazwyczaj wykazuje w rozliczeniach nadwyżki VAT — bardziej korzystne są więc rozliczenia comiesięczne.
Autor: Łukasz Zalewski, dziennikarz działu Prawo Business Insider Polska
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.