Wybór metody leczenia astmy oskrzelowej zależy od stopnia zaawansowania choroby, którą dzielimy na 3 grupy.
1. Astma łagodna. Zaostrzenia występują nie częściej niż dwa razy w roku. Leki pozajelitowe (podskórne, domięśniowe lub dożylne) nie są wymagane do złagodzenia objawów; inhalacja niektórych leków jest wystarczająca. Podczas zaostrzenia krótkotrwałe trudności w oddychaniu występują nie częściej niż dwa razy w tygodniu.
W przypadku astmy o łagodnym nasileniu maksymalne dopuszczalne poziomy zewnętrznych wskaźników czynności oddechowej – stała objętość wydechowa pierwszosekundowa (FEV) i szczytowy przepływ wydechowy (PEF) – wynoszą co najmniej 80%, przy dobowej zmienności sięgającej 20%.
2. Astma umiarkowana. Zaostrzenia występują 3-5 razy w roku, a w przypadku astmy mogą wystąpić stany wymagające leczenia pozajelitowego. W okresie remisji trudności w oddychaniu mogą występować częściej niż dwa razy w tygodniu.
Maksymalne osiągalne poziomy FEV1 i FEV1 wynoszą od 60 do 80%, przy dobowej zmienności od 20 do 30%.
3. Astma ciężka. Choroba ta charakteryzuje się ciągłymi nawrotami. W okresach zaostrzeń konieczne jest pozajelitowe podawanie leków i stosowanie specjalistycznych terapii.
Maksymalne osiągalne poziomy POS i FEV nie przekraczają 60%, a dobowa zmienność może przekraczać 30%.
Metody leczenia astmy oskrzelowej zależą od jej źródła i nasilenia. Osoby doświadczające objawów charakterystycznych dla astmy oskrzelowej nie powinny eksperymentować ze swoim zdrowiem ani samodzielnie dobierać metod leczenia i leków; leki te przepisuje wyłącznie lekarz.
Leczenie astmy to nie tylko szereg leków i metod fizjoterapii; to kompleksowa strategia. Najlepiej, aby pacjenci pozostawali pod stałą opieką jednego lekarza, regularnie odwiedzając go na badania kontrolne i konsultacje, zamiast szukać pomocy tylko w okresach zaostrzeń. Pozwala to lekarzowi na dokładne monitorowanie pacjenta, lepsze zrozumienie postępu choroby i dobór najskuteczniejszych opcji leczenia.
Ważne jest, aby zrozumieć, że codzienne leczenie będzie prowadzone nie przez lekarza, ale przez samego pacjenta, z pomocą rodziny i przyjaciół. Zadaniem lekarza jest dobór niezbędnych leków i opracowanie indywidualnego planu leczenia dla pacjenta. Szczególnie ważne jest, aby pomóc pacjentom i ich rodzinom zrozumieć przyczyny i charakter choroby, zasady i procedury jej leczenia oraz jak odpowiednio reagować na wszelkie zmiany w stanie klinicznym pacjenta.
Leczenie według spersonalizowanego programu rozpoczyna się po postawieniu ostatecznej diagnozy. Opiera się ono na skoordynowanej pracy lekarza i pacjenta. Przede wszystkim pacjent musi nauczyć się obsługiwać inhalatory ze specjalnymi lekami oraz pikflometry (przenośne urządzenia do pomiaru szczytowego przepływu wydechowego). Musi również zrozumieć różnicę między lekami objawowymi stosowanymi w trakcie ataku a środkami zapobiegawczymi stosowanymi poza okresem ostrym. Musi również rozpoznawać główne objawy nasilenia objawów i wiedzieć, jakie zmiany w leczeniu należy wprowadzić w przypadku ich wystąpienia.
Pomocne jest prowadzenie dzienniczka pacjenta, w którym codziennie zapisuje on swoje samopoczucie, przyjmowane leki oraz odczyty pikflometru. Szczególnie ważne jest, aby pacjent i jego rodzina brali pod uwagę czynniki psychologiczne, które mogą utrudniać obiektywne monitorowanie choroby. Astma, jak każda choroba przewlekła, może mieć poważny wpływ na stan psychiczny pacjenta i prowadzić do nerwic. Nerwice te wynikają ze strachu przed uduszeniem i śmiercią, doświadczanego podczas ataków astmy. Z czasem, wraz z powtarzającymi się atakami i ich skutecznym leczeniem, poziom lęku znacznie spada, ale utrzymuje się on podświadomie. Dlatego wskazane jest włączenie psychoterapii do leczenia astmy oskrzelowej.
Astma oskrzelowa to choroba krajów rozwiniętych. Wszystko wskazuje na to, że liczba osób diagnozowanych z tą chorobą będzie nadal rosła. Należy jednak pamiętać, że w większości przypadków zdrowy styl życia i stosowanie leków przepisanych przez lekarza pozwalają osobom z tą chorobą na aktywną pracę, uprawianie sportu i prowadzenie normalnego, satysfakcjonującego życia.