Odnowienie reformy Państwowej Inspekcji Pracy. Nowa edycja projektu, opracowana przez ministerstwo pracy we współpracy z ministerstwem sprawiedliwości, została upubliczniona. Pojawiła się zasadnicza innowacja. Inspekcja otrzyma bowiem prerogatywy zbliżone do urzędu skarbowego. Jednakże sedno tkwi, jak zwykle, w szczegółach.
“To najżmudniejszy projekt, z jakim przyszło nam się mierzyć w ciągu ostatnich dwóch lat, z uwagi na nieprzewidywalność jego konsekwencji”. Tak o nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy wypowiada się dr Joanna Knapińska, szefowa Rządowego Centrum Legislacji, w wywiadzie dla Business Insider Polska.
Aktualnie projekt powraca w nowej formie. Poprawiony po tym, jak premier Donald Tusk zablokował wersję przygotowaną przez Ministerstwo Rodziny Pracy i Polityki Społecznej i wcześniej zaaprobowaną przez Stały Komitet Rady Ministrów. Poniżej detale zasadniczych przemian, a na końcu artykułu zamieszczamy odnośnik do projektu.
Artykuł jest na bieżąco aktualizowany
Interpretacja indywidualna. Nowe uprawnienia PIP
Nowinką jest to, że na prośbę pracodawcy, Główny Inspektor Pracy wyda indywidualną interpretację w zakresie przestrzegania przepisów prawa pracy, dotyczących ustalenia, czy konkretny stosunek prawny jest umową o pracę. Krótko mówiąc, GIP będzie wydawał interpretacje, czy konkretne zlecenie lub kontrakt B2B posiada cechy charakterystyczne dla umowy o pracę.
Za wydanie interpretacji będzie należało uiścić opłatę, aczkolwiek jedynie 40 zł. Udzielenie interpretacji indywidualnej następuje poprzez decyzję, od której będzie przysługiwało odwołanie do sądu pracy.
Pojawia się pewien problem. Rzeczona interpretacja indywidualna nie będzie obowiązująca dla pracodawcy, lecz będzie wiążąca dla Państwowej Inspekcji Pracy. Przedsiębiorca nie będzie mógł jednak być narażony na sankcje administracyjne, finansowe lub kary w zakresie, w jakim postępował zgodnie z otrzymaną interpretacją, ani na obciążenia finansowe przekraczające jej ramy.
Inspektor wyda decyzję o przekształceniu umowy zlecenia w umowę o pracę
W projekcie utrzymane zostaje uprawnienie inspektora do orzekania, w drodze decyzji administracyjnej, o istnieniu stosunku pracy zamiast umowy cywilnoprawnej (zlecenia z osobą fizyczną lub prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą). W rzeczonej decyzji określi również wysokość wynagrodzenia. Z reguły datą zawarcia umowy o pracę będzie data wydania decyzji.
Decyzja stanie się jednak wykonalna z chwilą upływu terminu na wniesienie odwołania lub z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu. W uproszczeniu, jeśli pracodawca zaskarży decyzję inspektora do sądu, to do czasu wydania prawomocnego wyroku nie będzie ona realizowana. Wejdzie w życie z mocą od momentu jej wydania, jeśli przedsiębiorca ostatecznie przegra sprawę sądową z Państwową Inspekcją Pracy.
Decyzja będzie mogła być wydana jednak pod jednym warunkiem. Inspektor okręgowy przekształci umowę zlecenia w umowę o pracę, jeśli pracodawca nie zastosuje się do nakazu dotyczącego usunięcia nieprawidłowości w obszarze związanym z zawieraniem umów.
Sądy rejonowe z nowymi sprawami
Zgodnie z projektem, decyzje inspektora dotyczące zamiany zlecenia w umowę o pracę będzie można zaskarżyć do sądu rejonowego. Co ciekawe, sąd będzie miał tylko miesiąc na wyznaczenie pierwszej rozprawy. Ma to na celu przyśpieszenie procedur, o co zabiegają przedsiębiorcy.
Istotny jest również kolejny aspekt, a mianowicie tzw. prekluzja dowodowa. Odwołujący się, np. przedsiębiorca, będzie zobowiązany przedstawić wszystkie argumenty i dowody w odwołaniu, a pozostałe strony — w odpowiedzi na odwołanie. Nowe dowody będą mogły być przywoływane wyłącznie, gdy strona uprawdopodobni, że ich przytoczenie nie było wcześniej możliwe lub że potrzeba ich przywołania wynikła później.
Z perspektywy zatrudnionych istotne są przepisy o zabezpieczeniu. W sprawie z odwołania od decyzji okręgowego inspektora pracy, jak również o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy, sąd będzie mógł udzielić zabezpieczenia. Ma ono polegać na tym, że w trakcie postępowania sądowego, umowa będzie mogła zostać zmieniona, wypowiedziana lub rozwiązana wyłącznie na zasadach określonych w przepisach prawa pracy dotyczących powszechnej i szczególnej ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę.
Jeżeli umowa została zawarta na czas określony, możliwość jej wygaśnięcia w trakcie trwania zabezpieczenia, będzie oceniania z uwzględnieniem przepisów określających dopuszczalny czas trwania i liczbę umów o pracę zawieranych na czas określony.
W przypadku, gdyby w trakcie zabezpieczenia pracodawca rozwiązał umowę, to byłemu pracownikowi będą przysługiwać uprawnienia do odwołania, analogicznie jak w Kodeksie pracy.
Innymi słowy, nawet jeśli miał umowę zlecenia, to po jej rozwiązaniu, będzie mógł skorzystać z regulacji kodeksowych, o ile inspektor wydał w sprawie jego umowy decyzję o przekształceniu w umowę o pracę, sprawa została skierowana do sądu, który zarządził zabezpieczenie.
Jeśli sąd jednak dojdzie do wniosku, że dowody dostarczone przez strony wskazują, że kwestionowana umowa nie jest umową o pracę, nie przyzna zabezpieczenia.
Odwołania, niezależnie od wartości przedmiotu sporu, będą rozpatrywane przez sądy okręgowe.
Nowość w sporach o ustalenie stosunku pracy
Wprowadzono także zmiany w dotychczasowej procedurze ustalania stosunku pracy (nie w wyniku decyzji administracyjnej inspektora). Sąd w takim przypadku będzie uprawniony do wydania wyroku wstępnego, co do istnienia stosunku pracy w sytuacji, gdy uzna, że zebrane dowody są wystarczające i nie ma żadnych wątpliwości (nowy projektowany art. 477 [1c] par. 3 Kodeksu postępowania cywilnego). Będzie to swego rodzaju przedwyrok.
Wydając taki wyrok wstępny o istnieniu stosunku pracy, sąd może równocześnie wydać wyrok częściowy, w którym ustali niektóre warunki pracy lub płacy.
Oznacza to, że jeśli sąd wyda wyrok wstępny, to będzie zobligowany również do wydania wyroku częściowego. Jest to odmienne od obowiązującej zasady Kpc. Obecnie wyrok częściowy może być niezależny od wstępnego.
Celem tej możliwości jest zachęcenie stron do polubownego zakończenia sporu.
Co dalej z reformą
Projekt ustawy ponownie zostanie przedstawiony Stałemu Komitetowi Rady Ministrów, przypuszczalnie w czwartek, 5 lutego.
Następnie ma być przekazany na najbliższe posiedzenie rządu. Celem jest umożliwienie Sejmowi zajęcie się nim już na posiedzeniu 10 lutego. Ustawa ma wejść w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Najnowszą wersję projektu nowelizacji ustawy o PIP można pobrać, klikając w ten odnośnik.
Rządowi zależy na sprawnym procedowaniu, ponieważ jest to jeden z kluczowych etapów KPO. Musi jednak przekonać Komisję Europejską, że najnowsza wersja reformy spełnia wymogi kamienia A71G, dotyczącego ograniczenia segmentacji rynku pracy.
Prawo i Sprawiedliwość planowało, że cel ten zostanie osiągnięty poprzez objęcie składkami wszystkich umów zleceń. Koalicja zmieniła to na przyznanie PIP uprawnień do wydawania decyzji administracyjnych przekształcających nieprawidłowe umowy cywilnoprawne w umowy o pracę.
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.