W czwartek głowa państwa, Karol Nawrocki, odrzucił weto nowelizację ustawy dotyczącej Krajowej Rady Sądownictwa. W tym samym dniu zaprezentował własną koncepcję regulacji odnoszących się do sądownictwa, która już została przekazana do Sejmu. Prezydent wyraźnie zaznacza: jeśli jego sugestie nie zostaną przyjęte, rozważy przeprowadzenie referendum.
Najpierw prezydent zastosował weto wobec przygotowanej przez rządząca koalicję zmiany ustawy o KRS, a następnie zaprezentował swój autorski projekt.
– W związku z narastającym kryzysem w obszarze wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z wcześniejszymi obietnicami, przedstawiam swoją propozycję ustawy dotyczącej restytucji prawa do sądu i rozpatrywania spraw bez nieuzasadnionego opóźnienia, bazującą na trzech podstawowych zasadach: obiektywizmie sądów, nienaruszalności orzeczeń, potwierdzeniu statusu należycie mianowanych sędziów – oświadczył prezydent Karol Nawrocki w komunikacie wideo umieszczonym na platformie X. I stanowczo zapowiedział: w sytuacji, gdy propozycje dialogu zostaną zignorowane, zwróci się do społeczeństwa z wnioskiem o głosowanie powszechne w kwestii przywrócenia prawidłowego funkcjonowania sądów.– Niech to obywatele podejmą decyzję. Ich opinia zawsze jest najważniejsza – zaakcentował.
Zobacz też: Nawrocki zadziwił wszystkich! Jego koncepcja może wywołać największy konflikt w sądach od czasów Ziobry
Co proponuje prezydent?
Prezydencki projekt ustawy składa się z 26 artykułów, a jego motywacja to aż 40 stron. Poniżej przedstawiamy kluczowe założenia:
Zakaz podważania instytucji. Sędziowie mają mieć zakaz kwestionowania egzystencji i uprawnień konstytucyjnych organów państwa, takich jak Trybunał Konstytucyjny czy Krajowa Rada Sądownictwa. Obejmuje to również zakaz negowania decyzji Trybunału Konstytucyjnego.
Legalność nominacji. Żaden sąd ani inny organ nie będzie mógł weryfikować legalności powołania sędziego lub asesora, ani podważać wyroków wydanych z ich udziałem.
Nieważność aktów prawnych. Wprowadzona zostaje kara nieważności dla aktów prawnych i orzeczeń sądowych, których podstawą było podważanie statusu sędziego lub asesora.
Obowiązek ujawniania danych. Sędziowie będą mieli obowiązek udostępniać, na żądanie strony, informacje dotyczące ich przynależności organizacyjnej, aktywności w stowarzyszeniach, fundacjach czy – w przeszłości – ugrupowaniach politycznych.
Karanie sędziów. Rozmyślna odmowa orzekania przez sędziego ma być traktowana jako rezygnacja ze stanowiska. Określono zamknięty zestaw sytuacji uznawanych za taką odmowę.
Zakaz działalności politycznej: Sędziowie i asesorzy nie będą mieli prawa przynależeć do partii politycznych, związków zawodowych ani organizacji, których statut zobowiązuje do podporządkowania się decyzjom władz tych struktur.
Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna. Projekt wprowadza listę wykroczeń dyscyplinarnych oraz odpowiedzialność karną za działania zagrażające ustrojowi konstytucyjnemu państwa. Nowe regulacje przewidują sankcje sięgające nawet 5 lat pozbawienia wolności za kwestionowanie uprawnień konstytucyjnych organów oraz za ocenę legalności powołań sędziowskich przez urzędników publicznych.
Konkursy sędziowskie i przepisy wewnętrzne sądów. Prezydent pragnie publikować ogłoszenia o wolnych posadach sędziowskich, a także być odpowiedzialnym za regulamin wewnętrznego funkcjonowania sądów. Obecnie to komunikat ministra o wolnych stanowiskach sędziowskich inicjuje proces konkursowy.
Czytaj też: Prezydent podjął decyzję w sprawie Lex Huawei. Chodzi o bezpieczeństwo
Zmiany w regulacjach dotyczących opieszałości postępowań
Projekt obejmuje również modyfikacje w ustawie o zażaleniu na naruszenie prawa strony do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie. W uzasadnieniu podkreślono, że podważanie statusu sędziów prowadzi do przedłużania się postępowań, co godzi w konstytucyjne prawo obywateli do efektywnego rozstrzygnięcia sprawy.
W motywacji projektu zwrócono uwagę na pogłębiającą się destabilizację wymiaru sprawiedliwości i działania sędziów, którzy – według autorów – pod pozorem „przywracania praworządności” dopuszczają się poważnych naruszeń prawa. Prezydent, jako opiekun Konstytucji, uważa za konieczne podjęcie inicjatywy ustawodawczej, mającej na celu odzyskanie ładu konstytucyjnego, uniemożliwienie dalszej anarchizacji oraz bezkarności funkcjonariuszy publicznych.
Projekt wskazuje również na potrzebę wprowadzenia nowych instrumentów prawnych, które mają prowadzić do poszanowania porządku konstytucyjnego, właściwej równowagi władz, gwarancji realizacji prawa obywatela do sądu oraz odbudowy zaufania społeczeństwa do sądownictwa.
Projekt wraz z uzasadnieniem jest dostępny na stronach internetowych prezydenta oraz Sejmu.
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.