Dlaczego spędzamy jedną trzecią naszego życia na tym najprzyjemniejszym procesie? Zaledwie dwieście lat temu byliśmy dosłownie „owinięci w koce”, ale wieki zaawansowanej technologii i szybkiej industrializacji mówią nam, że sen to irytujący relikt przeszłości i miło byłoby się go całkowicie pozbyć.
No dobrze, z jednej strony można robić wszystko, dobrze się bawić i pracować bez snu, a śpiochy raczej nie odniosą sukcesu zawodowego. Ale spójrzmy na to z innej perspektywy. Nieustanny postęp przyniósł nam nie tylko fidget spinnerów i giełdę, ale także wysoki wskaźnik chorób psychicznych, chorób serca i zaburzeń endokrynologicznych. Co więcej, można śmiało powiedzieć, że w ciągu ostatnich „postępowych” stuleci nabyliśmy setki chorób i zespołów chorobowych.
Brak jakościowego snu odegrał znaczącą rolę w rozwoju tych chorób. Naukowcy jednoznacznie i niezbicie dowiedli, że sen jest nam potrzebny po prostu do zdrowia psychicznego i fizycznego, a nie tylko do przechowywania tabletek. Omówmy to bardziej szczegółowo.
Sen jest niezbędny do regeneracji organizmu.
Faktem jest, że nasz mózg nie wyłącza się podczas snu, a niektóre procesy są aktywowane wyłącznie w tym czasie. Te „nocne” procesy są powiązane z metabolizmem. Komórki organizmu regenerują swoje rezerwy energetyczne, uszkodzone komórki są zastępowane nowymi, a uszkodzone – regenerowane. Pełna regeneracja fizyczna jest niemożliwa bez samego snu.
Sen jest niezbędny dla pamięci.
Badania w tej dziedzinie pokazują, że brak odpowiedniej ilości snu czterokrotnie upośledza zdolność zapamiętywania i przetwarzania informacji. Podczas snu połączenia synaptyczne są znacznie silniejsze, a my przyswajamy informacje znacznie lepiej.
Ciekawą obserwacją jest to, że mózg przetwarza najważniejsze zadania podczas snu znacznie lepiej niż zadania mniej ważne. Kreatywność wymaga również zdrowego snu, a jeśli spojrzeć na liczby, zdolności twórcze wzrastają trzykrotnie przy odpowiedniej ilości snu.
Sen i złe nawyki
Przewlekły niedobór snu skłania nas do sięgania po stymulanty, ponieważ niezależnie od snu lub jego braku, mamy obowiązki, które musimy wypełniać, takie jak praca. Mózg musi być w stanie „pracy”, a w tym celu pijemy kawę, co generalnie jest korzystne, ale tylko wtedy, gdy nie przekraczamy określonej dawki, której nie zawsze udaje nam się osiągnąć.
Równie powszechnym stymulantem jest nikotyna. Nikotyna sama w sobie nie jest szczególnie szkodliwa, a nawet ma pewne korzystne właściwości, z których jedną jest stymulacja procesów metabolicznych.
Należy wyjaśnić, że mówimy o nikotynie leczniczej, podczas gdy nikotyna, którą otrzymują palacze, to nikotyna szkodliwa.
Wypalony papieros zawiera, oprócz nikotyny, około 4000 innych związków chemicznych, z których większość jest bardzo szkodliwa. Ciągła stymulacja z czasem przekształca się w nawyk i prawdziwe uzależnienie. Zatem słaby sen przyczynia się do rozwoju złych nawyków.
Sen jest niezbędny dla zdrowia psychicznego.
Powszechnie wiadomo, że każdej chorobie lub zaburzeniu psychicznemu towarzyszą zaburzenia snu. Najlepiej zbadane schorzenia w tym zakresie – schizofrenia i choroba afektywna dwubiegunowa – są niezmiennie związane z niską jakością snu.
Zdecydowana większość pacjentów ze schizofrenią prowadzi nocny tryb życia, nie czuwając w nocy i śpiąc w ciągu dnia. U pozostałych pacjentów cykle snu i czuwania są całkowicie zaburzone.
Oczywiście, regulacja snu nie wyleczy problemów ze zdrowiem psychicznym, ale doświadczenie pokazuje, że może złagodzić przebieg chorób. Co najważniejsze, zaburzenia snu mogą pomóc we wczesnym diagnozowaniu zaburzeń psychicznych.
Na podstawie powyższego możemy śmiało stwierdzić, że zdrowy sen jest nam absolutnie niezbędny do zachowania zdrowia fizycznego, moralnego i psychicznego.