Większość klubów parlamentarnych opowiedziała się w środę za kontynuacją prac nad rządowym projektem ustawy, która reguluje status Wojewódzkich Zespołów Koordynacyjnych ds. polityki umiejętności. Jedynie klub Konfederacji wyraził sprzeciw wobec zaproponowanych rozwiązań.
Rządowy projekt ustawy dotyczący Wojewódzkich Zespołów Koordynacji ds. polityki umiejętności (WZK) odnosi się do ustanowienia uprawnień i obowiązków regionów w aspekcie koordynowania polityki umiejętności oraz zapewnienia im narzędzi umożliwiających oddziaływanie na ofertę edukacyjną funkcjonującą na ich terenie. Nowe regulacje mają na celu przyznanie trwałego statusu prawnego WZK, które dotychczas realizowały swoje zadania w formie pilotażu w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Zamiarem zmian, jak wskazano, jest efektywniejsze dostosowanie edukacji do wymogów rynku pracy.
Projekt realizuje cel szczegółowy „Kadry dla nowoczesnej gospodarki: ulepszenie dopasowania umiejętności i kwalifikacji do potrzeb rynku pracy”, zawarty w KPO. Jego realizacja powinna nastąpić do kwietnia 2026 r. – zgodnie z zatwierdzonym harmonogramem.
Pierwsze omówienie projektu miało miejsce we wtorek podczas wspólnego posiedzenia komisji: edukacji, nauki, samorządu terytorialnego i polityki regionalnej.
W środę, podczas sesji plenarnej Sejmu, poseł sprawozdawca Wiesław Różyński oznajmił, że komisje przyjęły projekt jednogłośnie i rekomendują Sejmowi jego uchwalenie z poprawkami o charakterze redakcyjno-legislacyjnym. Przekazał również, że „jesteśmy w kluczowej fazie” procesu legislacyjnego nad projektem, którego prace trwają od lipca 2025 r. Argumentował, że „ustawa musi zacząć obowiązywać najpóźniej do końca pierwszego kwartału 2026 r., by zagwarantować możliwość wypłacenia kolejnych transz środków z KPO”.
Różyński dodał, że „zasadniczym elementem pozostaje Wojewódzki Zespół Koordynacji – ciało opiniodawczo-doradcze zarządu województwa”. – Organ ten przejmie od wojewódzkich rad rynku pracy uprawnienia do wydawania opinii o celowości kształcenia w określonym zawodzie. Wspomniana opinia będzie stanowić obowiązkowy załącznik do wniosków dotyczących nowych kierunków, eksperymentów lub wpisów do ewidencji szkół – objaśnił.
Klub Prawa i Sprawiedliwości zakomunikował, że nie jest przeciwny ustawie. – Jej założenia, koncepcje i cele zostały w dużej mierze opracowane przez poprzedni rząd, ponieważ dla nas udoskonalenie dopasowania umiejętności i kwalifikacji do wymogów rynku pracy (…) jest kluczowe – uzasadniała posłanka Marzena Machałek. Równocześnie zaznaczyła, że „dziwi ją, że ustawa procedowana jest w trybie pilnym”. – Mieliście państwo dwa i pół roku na jej przygotowanie. Dysponowaliście środkami z PFR-u, mieliście pilotaż (…), można było spokojnie pracować nad tą ustawą – dodała.
Iwona Krawczyk (Koalicja Obywatelska) podkreśliła, że uregulowanie prawne statusu WZK jest odpowiedzią na narastające wyzwania w obszarze m.in. rynku pracy i rozwoju kompetencji w regionach oraz „zapewnia efektywny dialog społeczny, uwzględniając interesy różnych środowisk społecznych i gospodarczych”.
Wiesław Różyński (PSL-Trzecia Droga) dowodził, że „dzięki tej ustawie oferta edukacyjna w województwach, w szczególności kształcenie zawodowe, szkolnictwo wyższe i edukacja dorosłych, będzie lepiej zharmonizowana z faktycznymi potrzebami regionalnych rynków pracy”. Podkreślił, że w epoce szybkich przemian technologicznych jest to „bezsprzecznie kluczowe”.
Dorota Olko (Lewica) zaznaczyła, że projekt ma na celu „osadzenie w polskim systemie prawnym instytucji, które już efektywnie w nim działają, czyli WZK”.
Żaneta Cwalina-Śliwowska (Centrum) argumentowała, że ustawa jest niezbędna. Stwierdziła, że porządkuje ona „obecnie rozproszony” system i stanowi kamień milowy KPO, „od którego zależy efektywne rozliczenie środków i wiarygodność w dotrzymywaniu naszych zobowiązań”.
Klub Polska 2050 również zadeklarował poparcie dla projektu. – Możemy się zgadzać lub nie, ale postanowiliśmy, że akceptujemy środki z KPO i w ramach tych środków realizujemy kamienie milowe, których realizacja wpłynie na to, czy te środki otrzymamy, czy nie – oświadczył poseł Bartosz Romowicz.
Klub Konfederacji oznajmił, że opowie się przeciwko proponowanym rozwiązaniom. – Ten projekt, zamiast realnie polepszyć dopasowanie edukacji do rynku pracy, niesie ze sobą ryzyko, i to spore: rozbudowanej biurokracji, wpływu polityki na edukację zawodową, opóźnień w podejmowaniu decyzji, powielania struktur i braku autentycznej odpowiedzialności za rezultaty – ocenił poseł Ryszard Wilk.
Jak dodał, to „kolejny przykład, jak państwo polskie traci prostotę, wydajność i zdrowy rozsądek w imię realizowania kolejnych zobowiązań KPO, w celu pozyskania kredytu”.
Wiceminister edukacji Katarzyna Lubnauer zwróciła uwagę, że celem ustawy jest wprowadzenie do systemu prawnego WZK, które już funkcjonują w ramach programu pilotażowego.
– Ustawa dotyczy zapewnienia finansowania – aktualnie na okres 10 lat, ponieważ w ustawach zazwyczaj ustanawia się dziesięcioletnie okresy finansowania. Zatem, ta ustawa daje pewność, że do 2035 r. zapewniamy finansowanie – oznajmiła. Następnie, jak dodała, „konieczne będzie uchwalenie nowelizacji ustawy, przedłużającej ten okres na kolejne lata, wraz z oceną celowości funkcjonowania WZK”.
– Należy przyznać, że nasi poprzednicy przygotowali koncepcje, zarówno WZK, jak i Branżowych Centrów Umiejętności (BCU), ale jeśli chodzi o ich wdrażanie, czyli np. realizację konkursów, w wyniku których powstawały kolejne, to na okres urzędowania pani minister Machałek i Prawa i Sprawiedliwości przypadło 52 spośród 124 – stwierdziła Lubnauer.
Jak wskazano w ocenie skutków regulacji, fundusze na realizację zadań oraz obsługę WZK w drugiej połowie 2026 r. zostały zagwarantowane w rezerwie celowej budżetu państwa. Po roku 2026 funkcjonowanie WZK będzie finansowane ze środków budżetu państwa w formie corocznej dotacji celowej dla samorządów województw, pochodzącej z rezerwy celowej budżetu państwa. Suma dotacji dla województw wyniesie łącznie 12,8 mln zł rocznie, przy czym w 2026 r. zostanie przekazana połowa tej kwoty.
Projektowana ustawa ma wejść w życie 1 lipca 2026 r., z tym że dla niektórych przepisów w tym zakresie przewidziano datę 1 kwietnia 2026 r. (PAP)
pak/ agz/