Niedziela Palmowa inauguruje w Kościele Tydzień Wielki, który zwieńcza Triduum Paschalne. Obrzęd rozpoczyna się od pobłogosławienia palm i przeczytania Ewangelii o triumfalnym wjeździe Jezusa do Jerozolimy. – To nie jest już moment skupienia się na sobie, ale na Mesjaszu – oznajmił ks. dr Przemysław Szewczyk.
Niedziela Palmowa w polskich kościołach. Fragment transmisji z nabożeństwa
Niedziela Palmowa nazywana w Kościele katolickim Niedzielą Męki Pańskiej otwiera Wielki Tydzień, czyli najistotniejszy okres w roku dla wiernych, w którym celebruje się cierpienie, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa.
– Akt dzierżenia palm przez osoby, które 40 dni wcześniej obsypały głowy popiołem powstałym ze spalenia tych ubiegłorocznych, symbolizuje koniec pokuty i zapoczątkowuje okres bezpośredniego wnikania w czas glorii Chrystusa i naszej. To jest już krok dalej, dogłębniej, bliżej tajemnicy odkupienia. Można ten czas zrównać do momentu, kiedy podczas pielgrzymki na Jasną Górę stajemy na wałach i spoglądamy na sanktuarium, a za chwilę będziemy przed wizerunkiem Matki Bożej – stwierdził patrolog, ks. dr Przemysław Marek Szewczyk, przewodniczący Stowarzyszenia Dom Wschodni.
Podkreślił, że “to nie jest już pora koncentracji na własnej osobie, zamartwianiu się, pracy nad przezwyciężaniem swoich słabości czy wzmacnianiem atutów”. – Do tego służył Wielki Post. Zaś Niedziela Palmowa kieruje już nasz wzrok ku osobie Chrystusa, aby towarzyszyć Mu w Jego ostatnich spotkaniach, czynach, błaganiach aż po Wieczernik, Drogę Krzyżową i Kalwarię – rzekł duchowny.
Niedziela Palmowa. Tradycja ma ponad 1500 lat
W Jerozolimie już w IV stuleciu patriarcha owego dnia wsiadał na oślicę i otoczony tłumem wjeżdżał na niej z Góry Oliwnej do miasta. Analogiczny obyczaj rozprzestrzenił się na Zachodzie Europy w V i VI wieku. Z kolei obrządek poświecenia palm wprowadzono do liturgii dopiero w XI stuleciu.
Do reformy z 1955 r. celebrans wychodził w Niedzielę Palmową przed kościół i zamykano wrota świątyni. Kapłan uderzał w nie krzyżem trzykrotnie, dopiero wówczas brama otwierała się i kapłan z uczestnikami procesji wstępował do wnętrza kościoła, aby celebrować mszę świętą. Symbol ten miał wiernym przypominać, że zamknięte niebo zostało nam otwarte dzięki zasłudze krzyżowej śmierci Chrystusa.
Na pamiątkę uroczystego przyjazdu Jezusa do Jerozolimy, liturgia Niedzieli Palmowej obecnie rozpoczyna się przed świątynią lub wyznaczonym w kościele miejscu poza prezbiterium. W pierwszej kolejności kapłan skrapia wodą święconą gałązki i palmy, a następnie odczytywana jest Ewangelia o wjeździe Chrystusa do Jerozolimy. Po wejściu w podniosłej procesji śpiewa się “hymn do Chrystusa Króla”.
Opis wjazdu Jezusa znajduje się u czterech Ewangelistów. Czytamy, że Chrystus spoczywał na oślątku wypełniając tym samym przepowiednię Zachariasza, który mówił, że mesjasz jako zbawiciel nadejdzie do swego ludu (Córy Syjońskiej, Córy Jerozolimskiej) jako “sprawiedliwy i zwycięski; pokorny – jedzie na osiołku, na oślątku, źrebięciu oślicy (Za 9,9)”.
Tłum wołając: “Hosanna synowi Dawidowemu! Błogosławiony, który idzie w imieniu Pańskie, Hosanna na wysokościach!” wygłaszał słowa Psalmu 118, będącego błogosławieństwem kapłańskim towarzyszącym pielgrzymom wkraczającym w progi do świątyni jerozolimskiej. Hebrajski oryginał wyrażenia (hoshi’a na’) zawiera dwa słowa: czasownik ocalić (yasha’) i wyrażenie błagalne (na’), co oznacza “Ocal, proszę”.
Gest słania płaszczy, o którym czytamy w biblijnej scenie wjazdu Chrystusa do Jerozolimy zarezerwowany był w Izraelu dla monarchy.
– Pozdrawiamy tego dnia Chrystusa palmami, bo wiemy, że Jego śmierć prowadzi do chwały zmartwychwstania – wyjaśnił ks. Szewczyk.
Dodał, że chrześcijańska nadzieja zmienia sposób przeżywania cierpienia i śmierci Chrystusa.
Wyjątkowy dzień w Kościele katolickim
Niedziela Palmowa to jeden z dwóch dni w roku w Kościele katolickim, kiedy odczytuje się lub recytuje opis Męki Pańskiej. Następuje on bez świeczników i okadzania księgi. Czytający nie pozdrawia także zgromadzonych i nie kreśli znaków krzyża na księdze i na sobie. Przed soborem watykańskim II ludzie nie uczęszczali tak licznie do świątyń na liturgię w Wielki Czwartek i Wielki Piątek, w związku z tym odczytywanie całej męki w Niedzielę Palmową dawało im możliwość wkroczenia w najistotniejsze dla chrześcijaństwa tajemnice wiary.
– Tego dnia radość splata się ze smutkiem. Zmartwychwstanie nie neguje bowiem smutku związanego ze śmiercią; nie powoduje, że śmierć przestała być śmiercią, ale związany z nią smutek przepełniony jest nadzieją. Dzięki Chrystusowi te dwie rzeczywistości współistnieją – zaznaczył ks. Szewczyk.
– Gdybyśmy ujrzeli człowieka egzystującego po śmierci, to samej śmierci by już nie było. Traktowalibyśmy ją jak schorzenie. Natomiast w Jezusie zmartwychwstania nie widzimy, ale w nie wierzymy – objaśnił ksiądz.
Duchowny przestrzegł również przed rozmyślaniem o męce i śmierci Chrystusa w oderwaniu od tajemnicy zmartwychwstania.
– Jeśli pozostaniemy wyłacznie na męce Zbawiciela, to będziemy Go wspominać podobnie jakbyśmy to robili w przypadku Cezara czy Adama Mickiewicza. Istniał, zmarł, pozostawił po sobie wiele cennych zapisków, ale już go nie ma. Zaś Jezus żyje. Jak pisał św. Paweł Apostoł w liście do Koryntian: “Chrystus powstał z martwych jako pierwszy spośród tych, co pomarli. Ponieważ bowiem przez człowieka przyszła śmierć, przez człowieka też dokona się zmartwychwstanie. I jak w Adamie wszyscy umierają, tak też w Chrystusie wszyscy będą ożywieni” – oznajmił duchowny.
Zgodnie z tradycją, palmy przechowywane są przez cały rok. Powstałym z ich spalenia popiołem posypywane są głowy wiernych w Środę Popielcową.
Widziałeś coś ważnego? Przyślij zdjęcie, film lub napisz, co się stało. Skorzystaj z naszej Wrzutni
WIDEO: Domy, które nigdy nie powstały. Spięcie w programie na żywo
Mateusz Balcerek/mjo/polsatnews.pl/PAP