Fiskus sprawdza rzadziej, lecz nadal bardzo efektywnie. W roku 2025 podwyższyła się również kwota tzw. domiarów podatkowych. Analitycy zauważają, że aktualnie najczęściej urzędnicy sprawdzają pięć sektorów, a jeśli chodzi o daniny to dominują naruszenia w VAT.
Informacje o kontrolach prezentuje raport “Kontrole pod kontrolą. Praktyka KAS 2022–2025” z Kancelarii Tomczykowski Tomczykowska. — Obecna odsłona dobitnie ukazuje, że rewizje podatkowe w Polsce są coraz mniej częste, ale równocześnie boleśniejsze dla płatników — zaznacza Anna Turska-Tomczykowska, partner kierujący kancelarią.
Co ciekawe, pomimo zachodzącej digitalizacji (JPK, KSeF) czas trwania rewizji w roku 2025 uległ wydłużeniu, a ilość ujawnionych fikcyjnych faktur powiększyła się. Z raportu wynika ponadto, że organy podatkowe i celno-skarbowe skupiają się na dwóch sferach rozliczeń firm. Prezentujemy również branże, które fiskus najchętniej weryfikuje.
— W świecie podatków, który gwałtownie się automatyzuje, a instytucje mają coraz szerszy wgląd do danych, wiedza o tym, jak realnie funkcjonują kontrole, nabiera zasadniczego znaczenia. Ile trwają, czego poszukują instytucje, które dziedziny są najbardziej narażone na ryzyko to obecnie pytania strategiczne, nie tylko operacyjne — przekonuje Anna Turska-Tomczykowska.
Czytaj też: Ministerstwo przygotowuje zmiany w ryczałcie. Wiemy, kogo dotkną modyfikacje
Kontrole podatkowe słabną na znaczeniu. Kto jest w kręgu zainteresowań fiskusa
Raport sygnalizuje wyraźnie: kontroli podatkowych, realizowanych przez urzędy skarbowe, jest coraz mniej (w roku 2022 — było ich 18 tys., a w roku 2025 — 8 tys.), ale są coraz bardziej efektywne. Jak wynika z danych KAS, wskaźnik tzw. kontroli pozytywnych, czyli zakończonych domiarem, utrzymuje się na poziomie 98 proc. (taki trend obserwuje się od czterech lat).
Przeciętna suma domiarów podatku na jedną kontrolę w roku 2025 osiągnęła wartość 175 tys. zł.
Jak czytamy w raporcie, organy podatkowe nie ograniczają się w wyborze jednostek do kontroli, lecz mają swoich ulubieńców. Wśród najczęściej kontrolowanych branż w okresie od roku 2023 do roku 2025 niezmiennie znajdują się:
- e-commerce,
- budownictwo,
- gastronomia,
- usługi kosmetyczne,
- warsztaty samochodowe.
W kontrolach celno-skarbowych, prowadzonych przez urzędy celno-skarbowe, tendencje są nieco odmienne. W roku 2025 obniżyła się liczba kontroli i to aż o 27 proc. (w roku 2025 było ich 5 126, a w roku 2024 — 7 043), jak i efektywność (zmniejszyła się z 93,8 proc. w roku 2024 do 91,2 proc. w roku 2025). Pomimo to, w roku 2025 kwoty ustaleń wzrosły aż o 46 proc. rok do roku, co wskazuje na znaczny wzrost skuteczności pojedynczej kontroli celno-skarbowej.
Autorzy raportu przyznają, że widać wyraźnie lepsze wytypowanie podmiotów do kontroli celno-skarbowych i koncentrację uwagi KAS na największych kwotowo nieprawidłowościach. Nie oznacza to również, że działania KAS są szybsze. Wręcz przeciwnie — kontrole celno-skarbowe w roku 2025 były zdecydowanie dłuższe (aż o 37 proc. w porównaniu do lat poprzednich).
Jak zmieniło się nastawienie fiskusa do kontroli
Jak twierdzi Agnieszka Ławnicka, managing associate i ekspert od postępowań podatkowych w Kancelarii Tomczykowski Tomczykowska, organy KAS (m.in. urzędy skarbowe i urzędy celno-skarbowe) już obecnie dysponują danymi umożliwiającymi świadome i zaplanowane wytypowanie jednostek do kontroli. — Nie odwiedzają podatników, aby szukać naruszeń — odwiedzają, ponieważ zostały one już rozpoznane — przyznaje Agnieszka Ławnicka.
Zmienia się w związku z tym także cel kontroli. — Nie jest to już rutynowa weryfikacja, lecz przemyślane i zorganizowane działanie mające na celu ustalenie okoliczności towarzyszących naruszeniom. Organy zazwyczaj wiedzą już, co jest nie w porządku — ustalają jedynie udział płatnika w nieprawidłowościach — podsumowuje ekspertka.
Jakie podatki organy kontrolują najczęściej
Zarówno bieżąca weryfikacja prowadzona przez urzędy skarbowe, jak i wyspecjalizowana działalność urzędów celno-skarbowych skupiają się przede wszystkim na nieprawidłowościach w VAT. Taki trend utrzymuje się od wielu lat. VAT jest bowiem najistotniejszym podatkiem z perspektywy przychodów budżetu państwa.
W roku 2025 organy wykryły też o blisko 30 proc. więcej fikcyjnych faktur VAT (377 tys. dokumentów), a łączna ich wartość wzrosła o ponad 2 mld zł (osiągnęła 10,9 mld zł), czyli niemal o 25 proc. rok do roku.
Z raportu wynika ponadto, że organy skarbowe koncentrują swoją uwagę jeszcze na dwóch sferach:
- cenach transferowych i
- podatku u źródła (WHT).
Dlaczego skarbówka skupia się na cenach transferowych i podatku u źródła
W roku 2025 aż 66 proc. doszacowanej podstawy opodatkowania w CIT pochodziło z kontroli cen transferowych, a skuteczność kontroli podatku u źródła przekroczyła 90 proc., przy kwotach ustaleń sięgających setek milionów złotych rocznie.
— Widać, że KAS dostrzega w obszarze cen transferowych spory potencjał naruszeń oraz objęła go szczególną obserwacją — mówi Michał Gawrysiak, partner Kancelarii Tomczykowski Tomczykowska, odpowiedzialny za ceny transferowe.
Jeśli chodzi o podatek u źródła, to przeważają kontrole celno-skarbowe. Ustalenia sięgają kilkuset milionów złotych rocznie. — Zaostrzające się podejście organów w zakresie WHT stanowi jeden z bardziej widocznych trendów ostatnich lat — tłumaczy Jacek Wojtach, managing associate z Kancelarii Tomczykowski Tomczykowska. Ekspert wyjaśnia, że kontrole realizowane są obecnie w oparciu o szczegółową analizę danych, struktur płatności oraz informacji o kontrahentach podatnika. Krajowa Administracja Skarbowa oraz Ministerstwo Finansów powołały również wyspecjalizowane jednostki, których celem jest sprawniejsze wykrywanie nieprawidłowości w obszarze płatności transgranicznych. — Kluczowym zagadnieniem pozostaje identyfikacja realnego właściciela należności oraz wykazanie biznesowego uzasadnienia płatności. W praktyce oznacza to wielomiesięczne postępowania i intensywną wymianę argumentów z organami. Z tego powodu szczególnego znaczenia nabiera uprzednie przygotowanie strategii procesowej, działania wyprzedzające oraz doświadczenie pełnomocników — uważa Jacek Wojtach.
Z raportu wynika również, że kontrole WHT trwają bardzo długo.
Kontrola celno-skarbowa w zakresie podatku u źródła kończy się średnio po około czterech latach od zakończenia badanego roku podatkowego. Okres ten może jednak wydłużyć się nawet do ośmiu lat, czego przykładem jest jedno z postępowań dotyczących roku 2015, zakończone dopiero w 2023 r. Uwzględniając dodatkowo ewentualne postępowanie sądowe, cała procedura może trwać ponad 10 lat.
Autor: Łukasz Zalewski, dziennikarz działu Prawo, Business Insider Polska
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.