Naukowcy z różnych instytucji w kraju wzywają m.in. do podniesienia nakładów finansowych na naukę do 3% PKB. Ich zdaniem, w polskiej nauce występuje deficyt środków na adekwatne płace, stabilne warunki dla studentów i doktorantów oraz prowadzenie badań. Wystosowali w tej sprawie petycję.
Inicjatorami i organizatorami tej akcji są:
- dr hab. Łukasz Okruszek z Instytutu Psychologii PAN,
- dr hab. Agata Starosta z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN
- prof. Michał Tomza z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Jak poinformowali PAP, działają przy wsparciu „większej grupy badaczy”. Zaznaczając swoją motywację, podkreślili, że „nauka nie może dłużej zwlekać”.
Wśród osób popierających petycję figurują przedstawiciele szkół wyższych i instytutów naukowych m.in. z Torunia, Wrocławia, Katowic, Poznania, Gdańska i Krakowa.
Petycja zaczyna się od postulatu powiązania „wyjątkowo niekonkurencyjnych” zarobków w nauce ze średnim wynagrodzeniem w sektorze przedsiębiorstw i objęcia mechanizmem podwyżek wszystkich pracowników sektorów nauki. Bowiem, jak czytamy, „pensja osoby z tytułem doktora rozpoczynającej karierę na stanowisku adiunkta to niespełna trzy czwarte przeciętnego wynagrodzenia w sektorze małych, średnich i dużych przedsiębiorstw, a część osób zatrudniona na stanowiskach asystenckich, pomimo posiadania doktoratu, zarabia zaledwie 19 złotych ponad płacę minimalną”.
Drugi punkt dotyczy „stabilnych i godziwych warunków dla studentów i doktorantów”, aby zapobiec sytuacji, w której w nauce pozostają „jedynie osoby, które wniosły z domu kapitał ekonomiczny lub społeczny kompensujący systemowe niedofinansowanie nauki”. Zatem apel o „dostosowanie do realiów progów dochodowych stypendiów socjalnych oraz zapewnienie właściwej infrastruktury socjalnej (tanie, publiczne stołówki, natychmiastowe remonty istniejących domów studenckich i budowa nowych)”. Autorzy petycji wnoszą również o „ustalenie wysokości stypendiów doktoranckich na poziomie co najmniej obowiązującej płacy minimalnej i zapewnienie doktorantom opcji wyboru między umową o pracę a umową stypendialną”.
Trzeci punkt odnosi się do zwiększenia dofinansowania badań naukowych – poprzez regularne powiększanie podstawowej dotacji jednostek, „oparte na wiarygodnych mechanizmach ewaluacji, tak, aby granty wzmacniały potencjał badawczy jednostek, a nie stanowiły zamiennik ich polityki kadrowej”.
„Wprost domagamy się wpisania do ustawy budżetowej na 2027 rok dodatkowego miliarda złotych na potrzeby NCN oraz ustalenie w kolejnych ustawach budżetowych drogi wzrostu, która zapewni wskaźnik sukcesu w konkursach NCN na poziomie 25 proc. (obecnie to średnio około kilkanaście procent – PAP)” – podsumowali swój apel badacze.
Petycja ta jest kolejną tego typu inicjatywą – pod zeszłoroczną, dotyczącą zwiększenia nakładów na naukę, podpisało się przeszło 6,6 tys. osób. Została ona skierowana m.in. do prezydenta RP, premiera oraz marszałków Sejmu i Senatu. Kopię otrzymał również minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek, który oświadczył, że „gdyby nie sprawował funkcji ministra, sam by ją podpisał”.
Równocześnie przedstawiciele polskiego środowiska naukowego ogłosili protest na dzień 27 maja „przeciwko wygaszaniu sektora nauki”. Jak zaznaczyli, decyzja ta jest konsekwencją „systematycznego lekceważenia” przez polityków ich głosu, wyrażanego poprzez akcje, petycje czy dyskusje w komisjach sejmowych. „Nie chcemy jednak, aby jedyną formą protestu osób ze świata nauki był »protest nogami« – wyjazd z kraju lub rezygnacja z pracy w sektorze nauki.” – czytamy w przesłanej PAP informacji.
Dodatkowo, w ramach całej akcji jej organizatorzy przez trzy tygodnie codziennie w mediach społecznościowych będą prezentować postaci polskich naukowców, studentów, doktorantów, którzy opowiedzą o swoich badaniach i o korzyściach, jakie może przynieść ich lepsze finansowanie.(PAP)
akp/ bar/ js/