Według danych holenderskiego Centralnego Biura Planowania, przychody 0,01 proc. najlepiej zarabiających mieszkańców Holandii powiększyły się realnie w latach 2011-19 o przeszło 70 proc., a udział najbogatszego 1 proc. populacji w przychodach państwa wzrósł z 12 do 15 proc. Biuro to zauważyło, że system fiskalny nie zwalcza nierówności majątkowych.
Z opublikowanego w środę raportu Centralnego Biura Planowania (CPB), rządowego instytutu analiz ekonomicznych, wynika, że w Holandii powiększają się rozbieżności między przychodami gospodarstw domowych, a obecny system podatkowy nie tylko ich nie zmniejsza, ale w niektórych przypadkach jeszcze je potęguje.
CPB podkreśliło, że zjawisko wzrostu dysproporcji jest rozpoznawalne również w innych rozwiniętych krajach, jednak w Holandii szczególnie wyraźny jest kontrast pomiędzy progresywnymi stawkami podatkowymi „na papierze” a realnym obciążeniem najbogatszych.
W okresie 2011-19 przychody realne 99 proc. podatników zwiększyły się przeciętnie o 4-8 proc., natomiast w grupie 0,01 proc. osób o najwyższych przychodach – aż o ponad 70 proc. W roku 2019 średni przychód najbogatszego 1 proc. wynosił blisko 600 tys. euro, a 0,01 proc. osób zarabiających najwięcej – przeszło 13 mln euro.
Według CPB osoby najzamożniejsze mają możliwość obniżania efektywnego opodatkowania poprzez transferowanie przychodów i aktywów do spółek bv (partnerstwo prywatne), pełniących rolę zbliżoną do polskich spółek z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.). Taki zabieg umożliwia odroczenie opodatkowania w tzw. box 2 i sprawia, że aktywa w dalszym ciągu mogą rosnąć. Średnie obciążenie podatkowe 0,01 proc. osób o najwyższych dochodach kształtowało się w analizowanym okresie na poziomie około 28 proc., czyli mniej niż w przypadku wielu obywateli o średnich i wysokich przychodach, gdzie sięgało 30-35 proc.
CPB zwróciło także uwagę na nierówności majątkowe pomiędzy właścicielami nieruchomości a lokatorami oraz między dyrektorami-udziałowcami a pracownikami etatowymi. Największe elementy majątku – nieruchomości, fundusze emerytalne i udziały w firmach – podlegają w Holandii stosunkowo niskiemu opodatkowaniu.
CPB rekomenduje m.in. ograniczenie preferencji, utrudnienie odraczania podatków oraz zmianę zasad odnoszących się do podatków od spadków i donacji.
Patryk Kulpok (PAP)
pmk/ rtt/