W minionym roku przeszło 19 tys. obcokrajowców pozyskało polskie obywatelstwo w różnych procedurach, z czego przeszło 10 tys. stanowili obywatele Ukrainy, a 6,5 tys. obywatele Białorusi – oznajmili w Sejmie przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Większość obcokrajowców aplikowała o obywatelstwo w oparciu o Kartę Polaka.
W środę podczas obrad sejmowej podkomisji stałej ds. obywatelskich, obcokrajowców i migracji przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji zaprezentowali informację dotyczącą reguł nabywania polskiego obywatelstwa przez obcokrajowców.
Z danych resortu wynika, że więcej niż połowa obcokrajowców otrzymujących polskie obywatelstwo to obywatele Ukrainy. W zeszłym roku polskie obywatelstwo uzyskało 10 tys. obywateli tego państwa na 19 tys. wszystkich obcokrajowców.
Oprócz obywateli Ukrainy polskie obywatelstwo pozyskało 6,5 tys. obywateli Białorusi oraz 759 Rosjan. Jak zakomunikowała podczas posiedzenia komisji dyrektor Departamentu Obywatelstwa i Repatriacji w MSWiA Monika Prus, te trzy nacje od kilku lat utrzymują się w czołówce. – Jest to wyraźnie powiązane z możliwością wnioskowania o uznanie za obywatela polskiego na podstawie pozwolenia na osiedlenie się uzyskanego z powodu posiadanej Karty Polaka – oznajmiła Prus. Dodała, że obywatele tych krajów górują, jeśli chodzi o uzyskanie Karty Polaka i w konsekwencji nabywają prawo stałego pobytu, a co za tym idzie, możliwość uznania za polskiego obywatela.
– Odnosząc się do obecności uchodźców wojennych z Ukrainy, to (…) samo opuszczenie Ukrainy w obliczu wojny i uzyskanie w Polsce statusu ochronnego, nie wpływa na szansę wcześniejszego uzyskania polskiego obywatelstwa – podkreśliła Prus.
Resort przypomniał, że zasady pozyskiwania polskiego obywatelstwa przez obcokrajowców pozostają bez zmian od momentu wejścia w życie ustawy o obywatelstwie polskim, to jest od kwietnia 2009 r.
Zgodnie z regulacjami wyróżnia się dwa sposoby nabycia polskiego obywatelstwa: uznanie za obywatela polskiego przez wojewodę – procedura administracyjna oraz nadanie obywatelstwa polskiego przez prezydenta. Dodatkowo, w konkretnych przypadkach, istnieje opcja odzyskania obywatelstwa; odnosi się to do osób, które je utraciły.
Najwięcej obcokrajowców nabywa obywatelstwo w procedurze administracyjnej, od której obcokrajowcom przysługuje odwołanie zarówno do ministra spraw wewnętrznych i administracji, jak i zażalenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Przesłanki uzyskania obywatelstwa polskiego w tej procedurze wymagają określonego czasu przebywania w Polsce na podstawie pozwoleń bezterminowych, udzielanych na czas nieokreślony. Mowa o pozwoleniach na pobyt stały lub rezydenta długoterminowego wspólnot europejskich, albo też prawo stałego pobytu.
Obcokrajowcy, którzy składają wniosek o uznanie za obywatela polskiego, muszą udowodnić znajomość języka polskiego na poziomie minimum B1. Ponadto powinni posiadać tytuł prawny do mieszkania oraz źródło dochodów.
W zeszłym roku polskie obywatelstwo pozyskało ponad 19 tys. obcokrajowców, w tym przeszło 5 tys. to osoby niepełnoletnie, uwzględnione we wnioskach rodziców.
MSWiA poinformowało, że przygotowuje zestaw zmian legislacyjnych, które mają zapewnić, że polski paszport otrzymają osoby realnie związane z naszą kulturą i krajem. Zgodnie z nowym modelem, obcokrajowcy, którzy będą chcieli otrzymać polskie obywatelstwo, będą musieli spełnić restrykcyjne kryteria.
Propozycja, nad którą pracuje MSWiA, przewiduje wydłużenie progu legalnego pobytu do 8 lat. Ma się na to składać trzy lata pobytu czasowego i pięć lat pobytu stałego, co – jak wyjaśnił resort – umożliwi rzetelną ocenę postawy kandydata.
Planowane jest wprowadzenie egzaminu państwowego; egzamin ten będzie polegał na teście z historii i wartości konstytucyjnych i ma potwierdzić, że przyszły obywatel rozumie i akceptuje fundamenty RP i Unii Europejskiej.
Kolejnym elementem ma być potwierdzenie wierności. Ponadto propozycja ma akcentować likwidację barier komunikacyjnych. Chodzi o zaostrzenie wymogów językowych do poziomu zaawansowanego, co – jak zauważa MSWiA – jest konieczne do pełnego funkcjonowania w społeczeństwie.
Założenia nowelizacji ustawy o obywatelstwie polskim MSWiA przedstawiło w październiku 2025 roku. Według nich, osoba ubiegająca się o obywatelstwo musiałaby rozwiązać test składający się z ok. 40 pytań oraz znać język polski co najmniej na poziomie B2. (PAP)
mchom/ agz/