Ministerstwo Zdrowia pragnie wprowadzić na poziomie europejskim zakaz dystrybucji gum do żucia imitujących papierosy, a parlamentarna komisja motywuje resort do „natychmiastowych działań”. Jest to konsekwencja petycji alarmującej, że tego rodzaju gumy są tak samo niebezpieczne, jak osławione alkotubki.
W resorcie zdrowia miały miejsce ostatnio dwa przetasowania personalne
Wiktor Ferfecki
Z tego artykułu zrozumiesz:
- Geneza idei zakazu sprzedaży gum imitujących papierosy oraz jej powiązanie z szeroko komentowaną sprawą „alkotubek”.
- Jakie kroki w przedmiotowej kwestii podejmują Ministerstwo Zdrowia i Sejm oraz motywacja ministerstwa do przeniesienia dyskusji na forum europejskie.
- Jakie argumenty przedstawiają producenci w swoim imieniu oraz reakcje głównych platform sprzedażowych na publiczną debatę.
- Dlaczego spór o gumy może zwiastować rozleglejsze regulacje rynku wyrobów dedykowanych dzieciom.
Barwne pudełko, formą przypominające paczkę papierosów, zestampowanym wizerunkiem chłopca wypuszczającego „dymek” – w ten sposób prezentują się opakowania gum do żucia dostępne w sklepach spożywczych oraz online. Same gumy, zawinięte w papier, również naśladują papierosy, a – jak objaśnia inskrypcja na opakowaniu – zapewniają „efekt pudrowy” po dmuchnięciu, czyli efekt wizualny imitujący dym.
Reklama Reklama
Spośród gum do żucia odwzorowujących papierosy, te ciesząsię największym zainteresowaniem, aczkolwiek w ofercie sprzedaży sąrównież inne podobne artykuły. Obudowy niektórych z nich niemal idealnie imitują opakowania standardowych „papierosów”.
Handel Paczka papierosów po 50 euro. Tak rząd Holandii chce walczyć z paleniem
Plan podwyżek do 2040 jednoznacznie wskazuje kierunek – papierosy mają być jeszcze droższe. Dodatkowo będą trudniej dostępne.
Dystrybucja tego typu produktów może zostać zakazana. Taki jest zamiarMinisterstwa Zdrowia, ponaglanego przez komisję parlamentarną.
Prace nad zakazem zapoczątkowała petycja, która wpłynęła do Sejmu. Jej twórca odwołuje się do sprawy z alkotubkami
Wszystko rozpoczęło się od pisma wniesionego do Sejmu wdrugiej połowie 2024 r. „W minionych dniach w kraju wzbudziłoceniony przez wielu osób spór pojawienie się na rynku tzw.alkotubek – napoju alkoholowego oferowanego w opakowaniachniemal identycznych jak wyroby przeznaczone dla dzieci. Produkt tenspotkał się z powszechną dezaprobatą zarówno wśród społeczeństwa,jak i przedstawicieli władzy” – tak brzmi pierwsze zdanie pisma.
Autor petycji, który poprosił o anonimowość, odnosił się wtensposób do sytuacji z produktem firmy OLV – artykułem zalem przypominającym musy owocowe dla dzieci, którego ukazanie się w sklepachrozpaliło opinię publiczną i osoby sprawujące władzę. Ówczesnymarszałek Sejmu Szymon Hołownia określił alkotubki mianem„zła w czystej postaci”, a pisarka Manuela Gretkowska określiłatwórcę artykułu mianem „Stevem Jobsem od pijaństwa”. „Alkohol wtubkach nie przejdzie” – oznajmił premier Donald Tusk, a cała sprawazakończyła się odwołaniem dyrektora Krajowego CentrumPrzeciwdziałania Uzależnieniom oraz, rzecz jasna, wycofaniemalkotubek z punktów sprzedaży.
„Pragnę jednak zwrócić uwagę na inny produkt, który mimoanalogicznych obiekcji od dłuższego czasu pozostaje powszechniedostępny w sprzedaży, zarówno w sklepach tradycyjnych, jak irównież online. Mam na myśli gumy do żucia w formie papierosów,sprzedawane zarówno na sztuki, jak i w opakowaniach wyglądającychidentycznie jak paczka papierosów” – pisze dalej autor petycji.„Produkt ten jest dostępny niemal wszędzie i jest przeznaczonydla dzieci. Gumy te nie tylko przypominają kształtem papierosy, alerównież dają możliwość »puszczania dymka«” – dodaje.
Jego zdaniem rezultat rozpowszechniania tych produktów jest oczywisty:oswajanie dzieci z papierosami, co ułatwia rozpoczęcie palenia wprzyszłości. Powołuje się również na wyniki badania, które miałopokazać, że większość dzieci po zetknięciu się z tego rodzaju gumązamiast ją spożywać, zaczyna udawać palenie.
Społeczeństwo Po alkotubkach przyszedł czas na gumy-papierosy? Mogą zostać zakazane
Rządzący powinni zakazać słodyczy do złudzenia przypominających papierosy – uważa autor petycji skierowanej do Sejmu. Po interwencji „Rzeczpospolit…
O piśmie, które wpłynęło do Sejmu, jako pierwszy doniósłdziennik „Rzeczpospolita”, co poskutkowało szybkim efektem: ze swojej ofertywycofał tego rodzaju produkty sklep internetowy Empik. Anna Gut-Mostowy zbiura prasowego firmy poinformowała nas, że produkt ten był oferowanyprzez podmiot zewnętrzny. „Jednocześnie podkreślamy, żeprodukt nie był i nie jest dostępny w sprzedaży własnej Empiku wżadnym z kanałów: ani online, ani w sklepach stacjonarnych” –dodała.
„Chciałbym wszystkich uspokoić: nie jest to popularny idobrze sprzedający się produkt” – oznajmił nam z kolei rzecznikAllegro Marcin Gruszka, dodając, że firma zablokuje sprzedaż, gdzietylko pojawią się przepisy w tym zakresie. I faktycznie wszystkowskazuje na to, że zakaz zacznie obowiązywać. Taki wniosek wyłania się zprzebiegu prac nad petycją w Sejmie.
Zdaniem ministerstwa, zakaz powinien być wprowadzony na poziomie europejskim, Komisja prosi o szybkie prace
Komisja ds. Petycji rozpatrywała ją w styczniu 2025 r.,a podczas posiedzenia o możliwość zabrania głosu poprosiławiceminister edukacji Paulina Piechnę‑Więckiewicz, chociażformalnie nie jest to obszar jej kompetencji. – Tego rodzaju wyróbmoże sugerować, że palenie wyrobów tytoniowych jest dopuszczalnelub nawet atrakcyjne dla osób młodych, co jest niezgodne z przepisami inormami społecznymi – zaalarmowała.
– Przyzwyczajenie jest drugą naturą, więc jeśli komuś takłatwo na to pozwalamy i nie ma w tym niczego złego, to szybko to sięźle kończy – dodała wiceprzewodnicząca komisji UrszulaAugustyn z KO, a komisja podjęła decyzję o przesłaniu w kwestigum‑papierosów apelu do premiera.
Kraj Wielki skok na gumę do żucia
Szajkę która oferowała do sprzedaży skradzioną gumę do żucia zatrzymała krakowska policja.
Odpowiedź na apel wpłynęła pod koniec 2025 r. zMinisterstwa Zdrowia. „Należy pozytywnie ocenić wniosek, abyprodukty dedykowane dzieciom nie były oferowane w formie lub wopakowaniach imitujących szkodliwe używki dedykowane osobomdorosłym” – napisał resort.
Natomiast podczas posiedzenia komisji dyrektor Departamentu ZdrowiaPublicznego w MZ Anna Baumann‑Popczyk oświadczyła, że resortchciałby wprowadzić zakaz. – W drugiej połowie roku KomisjaEuropejska rozpoczyna prace nad aktualizacją dyrektywy tytoniowej ichcielibyśmy w ramach pracy w grupach roboczych poruszyć wspominanytemat, tak żeby ten problem został uwzględniony, a w późniejszejkolejności wdrożyć go na nasz grunt krajowy – zadeklarowaładyrektorka.
Komisja uważa przy tym, że postulowany zakaz powinien zostać wprowadzony niezależnie od ewentualnych przyszłych regulacji w tym zakresie w prawie Unii Europejskiej, gdyż zdrowie dzieci i młodzieży stanowi wartość wymagającą możliwie najszerszej ochrony
Komisja ds. Petycji uznała, że nie ma potrzeby oczekiwania narozpoczęcie prac nad europejską dyrektywą. Pod koniec kwietnia podjęładecyzję o nietypowym dla siebie kroku: zatwierdziła opinię dlaMinisterstwa Zdrowia, w której zarekomendowała niezwłoczne rozpoczęcie praclegislacyjnych. „Komisja do Spraw Petycji wydaje jednogłośnieprzyjętą opinię, iż sugerowaną w petycji zmianę w polskimprawie, wprowadzającą zakaz sprzedaży wyrobów dla dziecii imitujących wyroby tytoniowe, należy wdrożyć możliwieszybko” – zadeklarowała.
Producent gum utrzymuje, że zaprojektował produkt, unikając odniesień do prawdziwych papierosów
Czy jednak gumy naśladujące papierosy faktycznie są aż takniebezpieczne, żeby tak stanowczo z nimi walczyć? Te z „efektemproszku”, o których jest mowa w piśmie, produkuje przedsiębiorstwo, które w swojejofercie ma także inne „słodycze kupowane pod wpływem impulsu”, np. lizaki ukryte wplastikowych butach, pistoletach i szminkach, mini‑automaty zcukierkami lub słodycze umieszczone na wiatraczkach.
„Powder effect” to jedynie zabawny, krótkotrwały efekt, który w rzeczywistości jest skutkiem ubocznym procesu produkcyjnego. Jest to składnik używany w celu zabezpieczenia przed przylepianiem się papierka do gumy
– Kiedy uczęszczałem do szkoły, gumy‑papierosy byłysprzedawane nawet w sklepikach szkolnych. Do dziś można jekupić w wielu sklepach spożywczych. Często sprzedawane są nasztuki i owinięte papierkiem tak, że sprawia to wrażenie posiadaniaprzez nie filtra – przekazuje „Rzeczpospolitej” dyrektor firmyposiadającej w ofercie gumy z „efektem proszku”.
Zapewnia, że jego firmie zależało na odcięciu się od tegotypu produktów i „zachowaniu pełnej neutralności w odbiorze”.– Nasze gumy nie mają imitacji filtra, również opakowaniema szatę graficzną wyraźnie odróżniającą się od innych tego typu.„Powder effect” to jedynie zabawny, krótkotrwały efekt, który wgruncie rzeczy jest skutkiem ubocznym procesu produkcyjnego. Jest tosubstancja używana w celu zabezpieczenia przed przyleganiem papierka do gumy – uzupełnia.
Zwraca też uwagę na obecność w sklepach produktów dla dziedz nawiązujących do szampana. – Dużo bardziej przypominają alkoholei bardzo często na sklepowej półce znajdują się pomiędzy lubbardzo blisko prawdziwego alkoholu, co dodatkowo potęguje przekaz w przeciwieństwie do naszych produktów, które zawsze umieszczone są między innymi słodyczami – zauważa.
Wino Pierwszy „kosmiczny” szampan. Powstał, by można go było pić w stanie nieważkości
Rozwój turystyki orbitalnej wymusza powstawanie usług, które umilą podróż turystom w kosmosie. Mumm, francuski producent szampana, w przeszłości sp…
Produkty przypominające szampana również są jednak powodem do niepokojuosób sprawujących władzę. W ich przypadku też wpłynęła do Sejmu petycja ipowstał na jej bazie apel do Ministerstwa Zdrowia. Zakazrozpowszechniania napojów przypominających szampana wpisano ponadto –obok innych propozycji antyalkoholowych – do projektu nowelizacjiustawy o wychowaniu w trzeźwości, wniesionej przez parlamentarzystów Polski2050 (później podzielonej na kluby Polska 2050 i Centrum).
Prace nad tym ostatnim projektem jeszcze nie ruszyły. Czyprodukty dla dzieci, naśladujące dorosłe używki, znikną zpółek sklepowych? Dyrektor przedsiębiorstwa produkującego gumy w formiepapierosów nie wyklucza, że może do tego dojść jeszcze przedoficjalnym zakazem. – Jeśli mimo wszystko ten produkt budzisporne kwestie, rozważymy jego obecność w naszej ofercie– zapowiada.