Dziewięciu ekspertów zrezygnowało z członkostwa w Radzie do spraw Zdrowia Psychicznego działającej przy Ministerstwie Zdrowia. W wydanym we wtorek komunikacie oznajmili, iż jest to ich protest wobec zaprezentowanej w minionym tygodniu koncepcji resortu odnośnie do przyszłego funkcjonowania ośrodków zdrowia psychicznego.
Faza pilotażowa centrów zdrowia psychicznego ma się zakończyć 31 grudnia 2026 roku. 13 maja ministerstwo zdrowia zaprezentowało nowy schemat funkcjonowania centrów. Ma on zacząć obowiązywać od 2027 r. Ministerstwo Zdrowia zapewniło zarazem, że zachowane zostaną kluczowe elementy reformy psychiatrii środowiskowej.
Resort zakomunikował wtedy, że celem transformacji psychiatrii środowiskowej jest odstąpienie od modelu bazującego głównie na hospitalizacji na rzecz opieki realizowanej blisko miejsca zamieszkania pacjenta, szybciej dostępnej i lepiej zorganizowanej.
– Ośrodki zdrowia psychicznego nie stanowią przedsięwzięcia przejściowego. To podstawa nowoczesnej psychiatrii w Polsce. Pragniemy, aby każdy pacjent, niezależnie od miejsca pobytu, miał dostęp do bezzwłocznej i kompleksowej asysty w pobliżu domu, bez skierowania i bez niepotrzebnych trudności – oznajmiła wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka.
Z kolei strona społeczna wyraziła obawy, iż jest to oddalenie się od weryfikowanego w pilotażu modelu.
We wtorek dziewięciu członków Rady ds. Zdrowia Psychicznego przy Ministrze Zdrowia obwieściło, że rezygnuje z uczestnictwa w tym gronie w reakcji na zamierzenia resortu w odniesieniu do CZP.
„W związku z przedstawionym w trakcie posiedzenia Rady do spraw Zdrowia Psychicznego przy Ministrze Zdrowia, w dniu 13 maja, harmonogramem zakończenia pilotażu oraz ogólnymi założeniami systemowego wprowadzania ośrodków zdrowia psychicznego zwracamy uwagę opinii publicznej na wzbudzający znaczny niepokój fakt odstąpienia w nowym sugerowanym modelu opieki psychiatrycznej od fundamentalnych zasad psychiatrii środowiskowej, które były testowane w ramach pilotażu centrów zdrowia psychicznego (CZP), jak również rekomendowanych m.in. przez WHO oraz krajowe gremia eksperckie, takie jak np. Grupa robocza Kongresu Zdrowia Psychicznego i Porozumienia na rzecz realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego” – napisali w wydanym we wtorek oświadczeniu.
Oświadczyli, że proponowany przez MZ model funkcjonowania i finansowania opieki psychiatrycznej dla osób dorosłych, oznacza, że „MZ zamiast realnej reformy postanowiło jedynie o wprowadzeniu korekt dotyczących systemu sprzed pilotażu CZP”.
Zwrócili uwagę, że w Polsce, podobnie jak na całym świecie, nasilają się bolączki zdrowia psychicznego.
„Ministerstwo Zdrowia zamiast oczekiwanych zmian ustawowych przedstawiło sugestię wprowadzenia nowelizacji rozporządzeń w zakresie opieki psychiatrycznej, co oznacza zaniechanie rzeczywistych reform i rezygnację z istotnej zmiany dotychczasowego, coraz bardziej dysfunkcyjnego systemu. Zaproponowany model w naszej opinii nie będzie w stanie sprostać narastającym wyzwaniom w obszarze zdrowia psychicznego – podobnie jak nie spełniła oczekiwań reforma dotycząca psychiatrii dla dzieci i młodzieży” – skonstatowali eksperci.
Ich zdaniem zasadniczą wadą modelu zaproponowanego przez MZ jest rezygnacja z odpowiedzialności za daną populację zamieszkującą ściśle określone terytorium – czyli kluczowej reguły z perspektywy zdrowia publicznego i zasad funkcjonowania psychiatrii środowiskowej.
„Ponadto zaproponowano zmianę modelu finansowania oraz rozdzielenie części ambulatoryjnej i szpitali. Sugerowany model wykorzystuje co prawda terminy zaczerpnięte ze słownika psychiatrii środowiskowej, jednakże odejście od fundamentalnych założeń powoduje, iż wiele z tych terminów pozostanie pustymi frazesami, bez praktycznego wpływu na efektywne działanie systemu” – napisali.
W ocenie ekspertów zaprezentowane przez MZ założenia dotyczące modelu finansowania opieki psychiatrycznej i terapii uzależnień nie gwarantują w perspektywie najbliższych lat pożądanego progresu finansowania do poziomu minimalnych nakładów w Unii Europejskiej wynoszącego 6-7 proc. kosztów świadczeń opieki zdrowotnej. „Odbieramy to jako brak decyzji politycznej dotyczącej przyszłości obywateli naszego państwa. Przypominamy, że kryzys zdrowia psychicznego może dotknąć bezpośrednio lub pośrednio niemal każdego z nas”. – podsumowali.
W opinii sygnatariuszy oświadczenia obecne kierownictwo MZ przyjęło koncepcję, która powstała w opozycji do modelu weryfikowanego w ramach pilotażu i została jasno sformułowana jeszcze w czasie urzędowania ministra Adama Niedzielskiego.
„Niestety w rzeczywistości porzucenie działań dotyczących dogłębnej reformy systemu ochrony zdrowia psychicznego w Polsce oznacza, dla każdego z nas, nie tylko dalszą komercjalizację ochrony zdrowia psychicznego i pogłębienie nierówności w dostępie do potrzebnej pomocy, ale również poważny czynnik ograniczający nasz rozwój społeczny i gospodarczy w skali całego kraju” – podsumowali.
Oświadczyli również, że „przebieg ostatnich posiedzeń Rady ds. Zdrowia Psychicznego dowodzi instrumentalnego traktowania tego opiniodawczo-doradczego w kwestiach z zakresu ochrony zdrowia psychicznego organu przewidzianego w Ustawie o Ochronie Zdrowia Psychicznego”. W związku z tym oświadczyli:
„Przedstawiony w dniu 13 maja na posiedzeniu Rady projekt stanowiący odstępstwo od fundamentalnych założeń reformy opieki psychiatrycznej zapisanych w Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego niweczy celowość naszego dalszego uczestnictwa w pracach Rady i składamy naszą rezygnację”.
Oświadczenie sygnowali: Marek Balicki – Komisja Ekspertów do spraw Ochrony Zdrowia Psychicznego przy Rzeczniku Praw Obywatelskich, Barbara Banaś – Stowarzyszenie Otwórzcie Drzwi, Akademia Liderów w Krakowie, Daria Biechowska – ekspert MPH, Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, Andrzej Cechnicki – Porozumienie na Rzecz Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego, Izabela Ciuńczyk – Prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Centrów Zdrowia Psychicznego, Agnieszka Lewonowska-Banach – Stowarzyszenie Rodzin Zdrowie Psychiczne w Krakowie, Krzysztof Rogowski – Kongres Zdrowia Psychicznego, Tomasz Szafrański – Wolskie Centrum Zdrowia Psychicznego, Katarzyna Szczerbowska – Fundacja eFkropka.
W Polsce funkcjonuje 127 centrów zdrowia psychicznego. Otaczają one opieką blisko połowę dorosłych mieszkańców kraju (około 14,7 mln). W zamierzeniu system ma objąć całą populację kraju. Reforma psychiatrii jest realizowana w formie pilotażu od ośmiu lat. Centra działają terytorialnie, czyli odpowiadają za opiekę psychiatryczną nad populacją zamieszkującą określony obszar. Oferują zróżnicowane świadczenia: od konsultacji, która ma miejsce bezpośrednio po zgłoszeniu, przez terapię, wizyty u psychiatry, opiekę w miejscu pobytu realizowaną przez zespoły psychiatrii środowiskowej czy wsparcie asystentów zdrowienia.
Pilotaż reformy psychiatrii dorosłych wprowadzający centra zdrowia psychicznego rozpoczął się w 2018 roku. Naczelnym zamiarem reformy było odejście od leczenia skoncentrowanego na hospitalizacji w zamkniętych szpitalach na rzecz świadczenia opieki psychiatrycznej w pobliżu miejsca zamieszkania pacjenta.
Rada do spraw Zdrowia Psychicznego działa w oparciu o ustawę o ochronie zdrowia psychicznego. Do jej powinności należy m.in. monitorowanie wdrażania zadań wyszczególnionych w Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego oraz opiniowanie projektów informacji o realizacji zadań wynikających z Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. W jej skład wchodzą m.in. reprezentanci rządu, środowiska medycznego i strony społecznej. (PAP)
Planujemy kontynuować temat.
akar/ kra/ mark/