Europa i rywalizacja o fundusze. Co sprawia, że Polska wypada korzystniej od innych państw kontynentu

Kontynent europejski traci na rzecz innych globalnych graczy, co rodzi wezwania do luzowania przepisów, wdrażania aktywnej polityki przemysłowej oraz ochrony kluczowych gałęzi gospodarki. Na szali znajduje się nie tylko potencjał wzrostu gospodarczego, ale również zdolność europejskich państw do utrzymania wysokiego poziomu życia, suwerenności technologicznej i pozycji w światowej czołówce. Polska również odgrywa tu swoją rolę.

Przez lata Europa dążyła do bycia liderem odpowiedzialnego rozwoju na świecie, kładąc nacisk na ochronę klimatu, wysokie standardy społeczne i rozbudowane regulacje. W tym samym czasie Chiny umacniały swoją potęgę przemysłową dzięki wsparciu państwa, Stany Zjednoczone koncentrowały się na zwiększaniu konkurencyjności swoich przedsiębiorstw, a globalne łańcuchy dostaw coraz mocniej przesuwały się w kierunku Azji.

Obecnie coraz częściej pojawia się pytanie, czy Europa nie zapłaciła zbyt wysokiej ceny za swoje ambicje. Kwestie odbudowy konkurencyjności gospodarki i sektora przemysłu były przedmiotem dyskusji uczestników panelu “Wojna o przemysł. Czy Europa dogoni liderów?” podczas Polskiego Kongresu Gospodarczego.

Punkt zwrotny dla gospodarki

Choć rozmówcy prezentowali różne oceny skali problemu, niemal wszyscy zgodzili się co do jednego: Europa znajduje się w punkcie zwrotnym, a podjęcie konkretnych działań jest absolutnie konieczne.

Can Kuterdem, prezes Philip Morris Polska, przedstawił jasny obraz sytuacji z perspektywy globalnego inwestora – największym wyzwaniem dla Starego Kontynentu staje się nadmiar regulacji oraz brak przewidywalności otoczenia biznesowego. Jego zdaniem, przedsiębiorcy coraz częściej porównują warunki prowadzenia działalności w Europie z ofertą Stanów Zjednoczonych, gdzie polityka gospodarcza jest bardziej zorientowana na wsparcie biznesu.

— Różnica między aparatem regulacyjnym w Brukseli a tym w Waszyngtonie jest ogromna. W Europie liczba nowych regulacji, które są tworzone, nie licząc już istniejących przepisów, jest niestety wielokrotnie wyższa — podkreślił.

Jego zdaniem, inwestorzy przy podejmowaniu decyzji coraz częściej biorą pod uwagę nie tylko potencjał rynkowy, ale przede wszystkim przewidywalność ram regulacyjnych. W przypadku Europy, ta przewidywalność zaczyna budzić zastrzeżenia.

Jacek Leonkiewicz, prezes TDJ, zauważył, że Europejczycy zbyt łatwo ulegają narracji o własnym upadku. — Jestem przeciwny temu narzekaniu, ponieważ takie podejście staje się samospełniającą się przepowiednią — stwierdził.

Przywołał swoje doświadczenia z Harvard Business School, gdzie współpracował z menedżerami z różnych stron świata.

— Wszyscy podchodzą do swoich krajów z dużym entuzjazmem – Hindusi, Nigeryjczycy, Brytyjczycy. A Europejczycy, zwłaszcza Niemcy? Mówią, że do niczego się nie nadają, że nic już nie będzie. Wydaje mi się, że to pewna narracja mająca na celu pogrążenie nas w poczuciu beznadziei — argumentował.

Jego zdaniem, Europa wciąż dysponuje znacznym potencjałem gospodarczym, ale musi podjąć decyzję, czy rzeczywiście chce uczestniczyć w globalnej rywalizacji. — Powinniśmy uwierzyć we własne siły, zabrać się do pracy i jeśli chcemy brać udział w tym wyścigu, musimy wstać z kanapy, działać i pracować tak, jak potrafimy — dodał Jacek Leonkiewicz.

Osłabienie konkurencyjności gospodarki

Problem jednak polega na tym, że nawet optymistycznie nastawieni uczestnicy dyskusji nie kwestionują diagnozy dotyczącej spadającej konkurencyjności europejskiego przemysłu.

Wojciech Trojanowski, członek zarządu Strabag, przypomniał, że Europa przegrywa w rywalizacji o kapitał inwestycyjny. — Dane są jednoznaczne. Europa w ostatnich latach przegrywa tę walkę i nie jest preferowanym kierunkiem dla międzynarodowych inwestycji. Znacznie więcej kapitału płynie z Europy do Stanów Zjednoczonych czy innych regionów, niż w przeciwnym kierunku — zauważył.

Jednocześnie przestrzegł przed ograniczaniem problemu wyłącznie do krytyki Unii Europejskiej. — Przemysłowy wymiar Europy częściowo przegrywa tę bitwę. Ale nie jest to wyłącznie wina Unii Europejskiej — zaznaczył.

Jest to istotna uwaga. W ostatnich latach kraje europejskie znalazły się pod presją kilku jednocześnie zachodzących zjawisk: gwałtownie rosnących kosztów energii, agresywnej polityki przemysłowej Chin, amerykańskiego aktu Inflation Reduction Act, konfliktu na Ukrainie oraz konieczności finansowania transformacji energetycznej.

W tym kontekście Polska odgrywa szczególną rolę. Według Michała Jarosa, wiceministra rozwoju i technologii, nasz kraj pozostaje jednym z najbardziej atrakcyjnych miejsc do lokalizacji inwestycji przemysłowych.

— Naszą mocną stroną jest wysoki poziom wykwalifikowanej kadry – inżynierów, ale także pracowników, którzy szybko się uczą, posiadają odpowiednie kwalifikacje i wykazują chęć do pracy — podkreślił podczas swojego wystąpienia.

Jednak nawet Polska nie jest odporna na wyzwania stojące przed całą Europą. — Największymi przeszkodami w obecnej chwili są wysokie koszty energii oraz nadmierne obciążenia regulacyjne — przyznał wiceminister.

Michał Jaros przypomniał również, że rząd podjął działania w celu uruchomienia procesu deregulacji. Szczególnie mocno zaakcentował potrzebę odbudowy potencjału przemysłowego kontynentu. — Europa nie może funkcjonować bez produkcji przemysłowej. Musi powrócić do produkcji przemysłowej, którą dotychczas przenosiła poza swoje granice — zaznaczył.

Jego zdaniem, przyszłość należeć będzie nie do globalizacji, lecz do regionalizacji. — Epoka globalizacji dobiegła końca. Będziemy obserwować postępującą regionalizację procesów produkcyjnych.

Ten wątek powracał wielokrotnie podczas dyskusji. Coraz więcej przedsiębiorców uważa bowiem, że Europa zbyt długo wierzyła w świat oparty na całkowicie wolnym handlu. Jacek Leonkiewicz argumentował, że europejskie firmy konkurują obecnie na nierównych zasadach. — Uważam, że era tego romantycznego globalizmu dobiegła końca — podkreślił.

Jako przykład podał chińskie wsparcie dla krajowych producentów oraz rozwój marek takich jak BYD. Jego zdaniem, Europa powinna aktywnie wspierać własne przedsiębiorstwa. — Powinniśmy zdecydowanie wspierać tworzenie liderów po stronie sektora prywatnego — stwierdził.

Według uczestników debaty, podobne zdanie podziela coraz większa część europejskich elit gospodarczych. Jeszcze kilka lat temu hasła o ochronie rynku wewnętrznego były postrzegane jako przejaw protekcjonizmu. Obecnie coraz częściej mówi się o strategicznej autonomii, bezpieczeństwie gospodarczym i suwerenności technologicznej.

Szczególnie mocno wybrzmiały w tym kontekście wypowiedzi dotyczące półprzewodników i nowych technologii.

Inwestowanie w Polsce

Michał Jaros podkreślał, że bez własnych kompetencji technologicznych Europa będzie zależna od innych regionów świata. — Suwerenność technologiczna jest równie istotna jak bezpieczeństwo militarne — nie miał wątpliwości.

Dlatego, jego zdaniem, Europa powinna przyciągać inwestorów posiadających najbardziej zaawansowane technologie. — Zapraszamy ich do Polski, zapraszamy do Europy, niech tu budują swoje zakłady produkcyjne — zaznaczył.

Can Kuterdem wskazał na Polskę jako jeden z najciekawszych punktów na mapie inwestycyjnej Europy. Według niego, właśnie tutaj widoczna jest energia, której coraz częściej brakuje w innych krajach.

— Polska posiada dziś najszybciej rozwijającą się gospodarkę, ogromny wzrost jakości życia, mnóstwo pozytywnej energii i optymizmu. Widać to również po ludziach. Kiedy się z nimi rozmawia, czuć w nich zapał do działania — dodał prezes Philip Morris Polska.

Przyznał jednak, że nawet tak dobre wskaźniki nie rekompensują w pełni niepewności związanej z częstymi zmianami przepisów. Stabilność prawna pozostaje pożądanym stanem, a nie rzeczywistością.

— Tempo zmian regulacyjnych było ostatnio tak szybkie, a przewidywalność tego, co może spotkać inwestycje, tak niewielka, że nawet przy wsparciu globalnego dyrektora generalnego i wszystkich pozytywnych wskaźnikach makroekonomicznych Polski, wciąż nie jesteśmy w miejscu, w którym powinniśmy być — zwrócił uwagę Can Kuterdem.

Jego zdaniem, Europa potrzebuje obecnie nie kolejnych analiz, lecz konkretnych działań, które usprawnią warunki prowadzenia działalności gospodarczej i zwiększą przewidywalność dla inwestorów planujących długoterminowe projekty przemysłowe.

Local content

Przemysław Ciszak, dyrektor generalny Ministerstwa Aktywów Państwowych, przekonywał, że choć sytuacja europejskiego przemysłu jest trudna, mówienie o całkowitej porażce byłoby przedwczesne. — Europa znajduje się w defensywie i najwyższy czas, aby przejść do pewnej ofensywy lub kontrofensywy — stwierdził.

Wszystko po to, aby odzyskać konkurencyjność. Przemysław Ciszak zauważył, że spadek produkcji przemysłowej w Polsce pokazuje, jak pilna stała się potrzeba podjęcia skutecznych działań wspierających ten sektor. Jednocześnie podkreślił, że Polacy często oceniają swoją pozycję gospodarczą znacznie bardziej krytycznie niż zagraniczni obserwatorzy i inwestorzy.

Jego zdaniem, warto jednak zachować czujność i odpowiednio wcześnie reagować na zagrożenia, zamiast ignorować niekorzystne trendy. Przemysław Ciszak poświęcił również znaczną uwagę roli spółek z udziałem Skarbu Państwa, wskazując, że wiele z nich przechodzi obecnie procesy restrukturyzacyjne, które zaczynają przynosić efekty. Jako przykłady wymienił przedsiębiorstwa skupione wokół Agencji Rozwoju Przemysłu, które po latach problemów stopniowo odbudowują swoją pozycję rynkową.

Szczególnie mocno zaakcentował także znaczenie filozofii gospodarczej local content, której celem jest zwiększenie udziału polskich firm w realizacji dużych inwestycji i wzmocnienie krajowego potencjału przemysłowego. Zwrócił uwagę, że przez lata wiele strategicznych inwestycji realizowano przy minimalnym zaangażowaniu polskich przedsiębiorstw.

— Jak to możliwe, że spółka energetyczna realizująca inwestycje w obszarze offshore czy odnawialnych źródeł energii buduje blok energetyczny, w którym udział polskich przedsiębiorców jest znikomy? — pytał retorycznie przedstawiciel MAP.

Jego zdaniem, sama deregulacja nie wystarczy. — Deregulacja nie rozwiąże wszystkich problemów. Niezbędne są znaczące inwestycje, w tym w ramach pomocy publicznej — zauważył Przemysław Ciszak. — Potrzebne są również inwestycje publiczne, nowa polityka przemysłowa i bardziej świadome wykorzystanie potencjału krajowych przedsiębiorstw — dodał.

Jakie zmiany?

Podczas dyskusji nikt nie proponował powrotu do Europy sprzed kilku dekad. Nikt również nie postulował rezygnacji ze standardów ochrony środowiska i rynku pracy, ani z dotychczasowego poziomu jakości życia.

Wojciech Trojanowski przypomniał, że Europa nie może odbudowywać konkurencyjności kosztem swoich największych osiągnięć społecznych. — Musimy znaleźć takie rozwiązanie, które pozwoli nam nadal cieszyć się życiem, na jakie możemy sobie pozwolić — powiedział.

Kluczowe pytanie nie brzmi zatem, czy Europa ma wybierać między przemysłem i konkurencyjnością a dobrobytem, lecz jak skutecznie połączyć wszystkie te cele.

Właśnie tutaj tkwi największe wyzwanie dla europejskiej gospodarki. Stary Kontynent przez lata budował model oparty na wysokich standardach społecznych, jednocześnie stopniowo oddając część produkcji przemysłowej innym regionom świata. Dziś stara się odzyskać utracone kompetencje, nie rezygnując z tego, co uważa za fundament swojej tożsamości.

Jest to zadanie trudniejsze niż sama deregulacja. Prawdziwa stawka tej gry dotyczy również czegoś więcej niż tylko wzrostu gospodarczego. Chodzi o odpowiedź na pytanie, czy Europa pozostanie miejscem dobrobytu i będzie skutecznie rywalizować z innymi światowymi mocarstwami. Pocieszające jest to, że losy tej rozgrywki nie są jeszcze przesądzone.

W debacie “Wojna o przemysł. Czy Europa dogoni liderów?” podczas Polskiego Kongresu Gospodarczego udział wzięli: Michał Jaros, wiceminister rozwoju i technologii; Can Kuterdem, prezes zarządu i dyrektor zarządzający Philip Morris Polska; Wojciech Trojanowski, członek zarządu Strabag; Przemysław Ciszak, dyrektor generalny, Ministerstwo Aktywów Państwowych; Jacek Leonkiewicz, prezes TDJ. Dyskusję moderował Grzegorz Nawacki, redaktor naczelny portalu XYZ.

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google. Udostępnij artykuł Newsletter Bądź na bieżąco z informacjami ze świata biznesu i finansów Zapisz się

Najpopularniejsze w BUSINESS INSIDER

Biznes

Polska firma oszacowała straty na ukraińskim kontrakcie. "Miasto Lwów nas oszukało i okradło"

dzisiaj 18:06 Jacek Frączyk Materiał promocyjny

Przeniesienie bankowości detalicznej Citi Handlowy do VeloBanku w weekend 12-14 czerwca

dzisiaj 14:05 Materiał promocyjny

Dekpol Deweloper rozpoczyna realizację nadmorskiego projektu w duchu biofilii

dzisiaj 12:09 Biznes

VeloBank przejmuje klientów detalicznych Citi Handlowego. To nowy początek

dzisiaj 10:31 Anna Korólczyk-Lewandowska Tylko u nas Biznes

Obudzisz się i będziesz klientem VeloBanku. Prezes zdradza kluczową datę [WYWIAD]

dzisiaj 06:18 Bartek Godusławski Biznes

Modny sposób na łatwy zarobek. Samozwańczy eksperci łowią klientów

wczoraj 07:24 Emily Stewart Biznes

Ujawniamy kulisy budowy elektrowni atomowej. Oto punkty sporne

sobota 19:10 Sonia Sobczyk-Grygiel Biznes

Eksplozja rakiety Jeffa Bezosa komplikuje plany Amazona. SpaceX umacnia pozycję

sobota 13:54 Anna Korólczyk-Lewandowska Biznes

SpaceX dostaje 4,16 mld dol. Nowe satelity mają zmienić obronę USA do 2028 r.

sobota 11:09 Anna Korólczyk-Lewandowska Biznes

Nowa era dla AMIC Polska. Przejęcie Petro Mazowsze otwiera rynek hurtowy

sobota 09:00 Anna Korólczyk-Lewandowska Biznes

Gołębiewski w Pobierowie szykuje otwarcie. Kontrole wciąż trwają, decyzji brak

piątek 15:06 Anna Korólczyk-Lewandowska Materiał promocyjny

ERP nie tylko dla gigantów. Dziś decyduje o tym, kto potrafi skalować biznes

piątek 14:49 Materiał promocyjny

Nowocześni księgowi pracują z AI. Podsumowanie Kongresu Biur Rachunkowych Comarch

piątek 14:19 Comarch Materiał promocyjny

Coraz więcej produktów spożywczych w opakowaniach on-the-go. Konsumenci wybierają je dla wygody

piątek 11:13 Materiał promocyjny

Łódź jako comeback city: relacja z City Climate Summit 2026

piątek 11:05 Materiał promocyjny

AI, cyfrowe bliźniaki sieci i światłowody wykrywające zagrożenia. Tak innowacje zmieniają telekomy

piątek 09:48 Materiał promocyjny

Polacy muszą nauczyć się inwestować

czwartek 17:04 Biznes

Cena za pokój w "polskim Dubaju" to nie wszystko. Niektórych czekają dodatkowe wydatki

czwartek 17:03 Beata Michalik Materiał promocyjny

Sprawna obsługa pacjenta priorytetem – fizjoterapeuci coraz częściej wybierają płatności cyfrowe

czwartek 15:34 Materiał promocyjny

Premiera serii Xiaomi 17T w Polsce. Mistrzowski teleobiektyw z bateriami o rekordowej pojemności 7000 mAh

czwartek 15:01 Materiał promocyjny

Wojna hybrydowa trwa. Polacy muszą stać się bardziej odporni

czwartek 12:15 Materiał promocyjny

Jedna opłata zamiast wielu decyzji. Tak zmienia się finansowanie auta w Polsce

czwartek 11:00 Materiał promocyjny

„Chcemy być najlepsi na świecie, nie tylko w Polsce”. Comarch ERP stawia na AI i globalną ekspansję

czwartek 08:31 Materiał promocyjny

Polska huta jako europejska tarcza. Jak produkujemy połowę unijnej miedzi i srebro dla świata

czwartek 08:00 Biznes

Z prostego problemu stworzyli biznes wart miliony. Wszystko zaczęło się w Revolucie

środa 15:10 Paweł Rusak Materiał promocyjny

Dyrektor Generalny na Polskę i Ukrainę w Haleon: chcemy pomóc naszym klientom

środa 14:47 Materiał promocyjny

Nowa rola Europy w niestabilnym świecie – podsumowanie XVIII Europejskiego Kongresu Gospodarczego

środa 13:20 Biznes

Walka o ziemię z KOWR robi się brutalna. Miejscowi są bez szans?

środa 11:09 Paweł Rusak Materiał promocyjny

Baltica 2 wchodzi w fazę budowy na morzu

środa 10:14 Materiał promocyjny

Baltica 2 wchodzi w fazę budowy na morzu. Co ten milestone oznacza dla polskiej energetyki?

środa 10:00 Biznes

Kontrowersyjna akcja marketingowa Starbucksa. Klienci tłuką kubki z logo sieci kawiarni

wtorek 18:14 Patrycja Klimek Biznes

"Walizka Inpostu" dostępna w aplikacji. Na liście siedem państw

wtorek 16:54 Patrycja Klimek Biznes

W wieku 22 lat zarobił pierwszy milion. Zaczynał od "czyszczenia kości"

wtorek 14:49 Gonne Garling Materiał promocyjny

Pięć luksusowych salonów W.KRUK przy Trakcie Królewskim – marka otworzyła dwa nowe butiki na Pl. Trzech Krzyży

wtorek 14:24 Materiał promocyjny

Najlepsze narzędzia e-commerce w Polsce 2026

wtorek 14:00 Materiał promocyjny

Za 20-30 lat emerytury będą niższe niż dziś. Jak się na to przygotować?

wtorek 13:50 Materiał promocyjny

Emerytura? To temat na później

wtorek 13:24 Materiał promocyjny

Przedstawicielka McDonald's: różnorodność jest tym, kto siedzi przy stole

wtorek 11:51 Tylko u nas Biznes

Sygnalista, nowa fundacja i projekt Overlord. Kulisy planów wrogiego przejęcia imperium Solorzów

wtorek 10:43 Bartek Godusławski Biznes

Upadek jednej z firm najbogatszego Polaka. Mówili, że "nic złego się nie dzieje"

wtorek 08:41 Beata Michalik Biznes

Jak Polacy budują majątek? Rusza nowa edycja badania "Portret finansowy Polaków"

25.05.2026 Materiał promocyjny

Coraz więcej menedżerów myśli o zmianie. Nie wszyscy chcą już awansu

25.05.2026 Biznes

Kryzys w polskim transporcie pogłębia się. Przewoźnicy tną floty i akceptują straty

25.05.2026 Filip Madejski Materiał promocyjny

ERKADO świętuje 50-lecie działalności – pół wieku rozwoju, innowacji i budowania pozycji lidera branży drzwiowej

25.05.2026 Materiał promocyjny

Mniej cukru, więcej składników odżywczych. Danone ogłasza swoje zobowiązania

25.05.2026 Materiał promocyjny

Od dronów i satelitów po globalny kapitał. Zobacz, dlaczego strefa Polska Przyszłości była tak chętnie odwiedzanym miejscem na Impact

22.05.2026 Biznes

Andrzej Domański o sporze we Lwowie. „Jest wola rozwiązania problemu”

22.05.2026 Zuzanna Staszewska-Jedynasty Materiał promocyjny

Przebudowa świata trwa. Piotr Matczuk o nowym modelu wzrostu i globalnych ambicjach Polski

22.05.2026