Projekt dotyczący dopłat do emerytur dla artystów wywołał spore kontrowersje, a nawet oburzenie. Przyjrzeliśmy się, kto jeszcze w Polsce nie opłaca podatków lub składek, albo uiszcza niższe ich stawki. Lista ta jest dość obszerna i obejmuje między innymi osoby młode, rolników, funkcjonariuszy służb mundurowych, małżonków, seniorów oraz przedsiębiorców.
Burzę wywołała inicjatywa ustawodawcza rządu, zgodnie z którą państwo miałoby pokrywać składki ZUS i zdrowotne za najmniej zarabiających artystów. Obecnie jednak dopłaty do składek i niższe podatki dotyczą wielu innych grup zawodowych i społecznych. Państwo zwalnia bowiem z podatków i składek setki tysięcy, a nawet miliony obywateli. Obowiązują liczne wyłączenia, zwolnienia, ulgi i preferencje, które umożliwiają obniżenie obciążeń podatkowych i składkowych. Część osób wykorzystuje również przepisy, aby zminimalizować płatności na rzecz fiskusa i ZUS, lub całkowicie ich uniknąć. Poniżej znajduje się szczegółowe zestawienie.
Przeczytaj również: Emerytury dla artystów budzą podziały wśród Polaków. Eksperci zaskoczeni największymi problemami projektu
Kto płaci niższe podatki w Polsce lub wcale
Podatku PIT nie muszą obecnie opłacać:
— osoby osiągające niskie dochody (do 30 tys. zł, co stanowi kwotę wolną od podatku), w tym również przedsiębiorcy rozliczający się na skali podatkowej,
— małżonkowie z niskimi dochodami (łącznie do 60 tys. zł, korzystający z podwójnej kwoty wolnej),
— beneficjenci tzw. ulgi dla młodych, którzy nie płacą PIT, jeśli ich przychód nie przekroczy 115 825 zł rocznie (przysługuje im ulga oraz kwota wolna 30 tys. zł), a mianowicie:
— młodzi ludzie (ulga dla młodych, do ukończenia 26. roku życia; zwolnione są przychody z pracy, umów zlecenia, praktyk absolwenckich, staży uczniowskich oraz zasiłków macierzyńskich),
— osoby wracające do kraju (nie tylko obywatele Polski, zwolnieni z podatku przez okres do czterech lat po powrocie),
— pracujący seniorzy,
— rodziny wielodzietne (z czwórką dzieci) — dzięki zastosowaniu różnorodnych preferencji podatkowych (wspólne rozliczenie, ulga na dzieci, kwota wolna), małżonkowie z czwórką dzieci mogą osiągnąć dochód w wysokości nawet około 270 tys. zł i nie zapłacić żadnego podatku.
Niższe podatki uiszcza wiele osób i przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. Mogą oni bowiem korzystać z preferencji podatkowych, takich jak:
— wspólne rozliczenie małżonków (z tej opcji korzysta około 8 mln podatników),
— rozliczenie jako osoba samotnie wychowująca dziecko (z tej opcji korzysta około 600 tys. podatników).
Niektóre ulgi podatkowe pozwalają również na całkowite wyzerowanie zobowiązania podatkowego. Taka sytuacja występuje na przykład w przypadku ulgi termomodernizacyjnej (limit odliczenia od dochodu wynosi 53 tys. zł, a dla małżonków – 106 tys. zł).
Każda ulga przyczynia się również do obniżenia podatku PIT, w tym najpopularniejsza ulga na dziecko (jedyna obecnie odliczana bezpośrednio od podatku, a nie od dochodu, zależnie od liczby posiadanych dzieci).
Łącznie przedsiębiorcy rozliczający się na skali PIT mogą korzystać z kilkunastu różnych ulg podatkowych.
Niski podatek (5 proc.) mogą również płacić programiści, pod warunkiem spełnienia wymogów ulgi IP Box.
Niższe podatki uiszczają także osoby uprawnione do 50% kosztów uzyskania przychodów (z tej możliwości korzysta około 300 tys. podatników). Dotyczy to kilkudziesięciu grup zawodowych wykonujących działalność o charakterze twórczym, badawczym lub artystycznym (wymienionych w art. 22 ust. 9b ustawy o PIT).
Przeczytaj również: Dopłaty do emerytur dla artystów wywołują podziały w społeczeństwie. Dokładna analiza rządowego projektu
Kto korzysta z preferencji w zakresie składek
— Z perspektywy składkowej z preferencji korzystają funkcjonariusze służb mundurowych, wojska, policji, sędziowie i prokuratorzy — wymienia Izabela Leśniewska, doradca podatkowy w firmie Alo-2.
Niskie składki (w porównaniu na przykład do osób zatrudnionych na etacie) opłacają również rolnicy, którzy podlegają pod system KRUS.
Przedsiębiorcy mają możliwość skorzystania z kilku ulg od ZUS: ulgi na start przez pierwsze sześć miesięcy działalności, preferencyjnych składek ZUS przez kolejne 24 miesiące, a następnie z tzw. małego ZUS Plus przez następne 36 miesięcy.
— Istnieją również sytuacje zbiegu tytułów do ubezpieczeń, co oznacza, że osoba ubezpieczona uzyskująca przychody na przykład z dwóch umów cywilnoprawnych (niebędących umowami o pracę) opłaca składki tylko od jednej z nich. Podobnie, jeśli przedsiębiorca generuje wysokie dochody, może uniknąć wysokich składek ZUS dzięki zbiegowi tytułów do ubezpieczeń. Osoby poniżej 26. roku życia mogą przejść na umowę zlecenie i nie płacić składek ani podatku (korzystając z ulgi dla młodych) — wyjaśnia Izabela Leśniewska.
Ekspertka zwraca również uwagę na powszechne zjawisko nieopłacania składek ZUS przez studentów. Po ukończeniu studiów (zwykle w wieku 24 lat) zapisują się oni ponownie do szkoły średniej, aby przez kolejne dwa lata korzystać ze statusu ucznia, unikając w ten sposób konieczności płacenia składek ZUS.
— Podjęcie studiów doktoranckich po ukończeniu studiów wyższych nie daje takich możliwości, natomiast ponowne zapisanie się do technikum po studiach już tak — podkreśla Izabela Leśniewska.
Listę wyłączeń, zwolnień, ulg oraz innych systemów pozwalających na nieopłacanie składek na ubezpieczenie społeczne przedstawił również na platformie X Marek Skawiński, były dyrektor Departamentu Polityki Makroekonomicznej w Ministerstwie Finansów. Zaznaczył, że jest to lista niekompletna, a kolejność wymienionych pozycji jest przypadkowa. Na liście Skawińskiego znaleźli się również: duchowni, nianie oraz marynarze (od 2026 r.).
twitter.com
Kto nie płaci składek przez określony czas
— Jeśli student skorzysta z praktyk, to dzięki umowie o praktyki studenckie przez okres trzech miesięcy nie musi płacić składek ZUS — wskazuje Izabela Leśniewska. Osoby do 30. roku życia mają jeszcze możliwość skorzystania z umowy o praktyki absolwenckie (na okres 3 miesięcy w danej firmie).
Obecnie każdy przedsiębiorca ma możliwość nieopłacania składek ZUS przez jeden miesiąc w roku (w ramach tzw. wakacji składkowych). Wystarczy złożyć stosowny wniosek, a składki za ten miesiąc pokryje państwo.
Autor: Łukasz Zalewski, dziennikarz działu Prawo, Business Insider Polska
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.