Umowa o pracę – pełne kompendium wiedzy

Język źródłowy: Polski

Umowa-zlecenie stanowi jedną z powszechnie stosowanych form zatrudnienia. Jej cechy to przede wszystkim większa swoboda działania, brak obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie chorobowe oraz możliwość realizowania zadań poza fizyczną lokalizacją zleceniodawcy.

Na wstępie należy podkreślić, że umowa-zlecenie to rodzaj zobowiązania cywilnoprawnego. Oznacza to, że jej zawarcie, realizacja, rozwiązanie lub rozstrzyganie wszelkich sporów podlega przepisom Kodeksu cywilnego (art. 734-751), a nie Kodeksu pracy. Umowa-zlecenie polega na zobowiązaniu jednej strony (zleceniobiorcy) do wykonania określonej czynności prawnej (np. pracy) na rzecz drugiej strony (zleceniodawcy), na warunkach ustalonych w umowie.

fot. / / Pexels

Zobacz, gdzie uzyskasz najkorzystniejszy kredyt gotówkowy »

Reklama

Dowiedz się więcej

Wybrane dla Ciebie: Zniżka 10% na ubezpieczenie NNW dla uczniów z kodem 02346

Pracodawcy często sięgają po umowę-zlecenie jako alternatywę dla umowy o pracę, która generuje dla nich niższe koszty. Jeśli postanowienia umowy nakładają obowiązek osobistego świadczenia pracy, odpłatności oraz wykonywania obowiązków w wyznaczonym przez zleceniodawcę miejscu i czasie, wówczas mamy do czynienia z realizacją umowy o pracę. Jeśli mimo to umowa pozostaje umową-zleceniem, takie działanie pracodawcy może być podstawą do nałożenia na niego kary grzywny w wysokości od 1000 do 30 000 zł na mocy art. 281 Kodeksu pracy. Może to również stanowić podstawę do wystąpienia z powództwem o ustalenie stosunku prawnego w postaci umowy o pracę, co wiąże się z dodatkowymi uprawnieniami dla pracownika.

Zasadnicze różnice między umową-zleceniem a umową o pracę

W obecnych realiach gospodarczych bywa trudno jednoznacznie odróżnić, czy dana osoba pracuje na podstawie umowy o pracę, czy umowy-zlecenia. Umowę-zlecenie od umowy o pracę odróżniają następujące aspekty:

• Zleceniobiorca nie jest zobowiązany do wykonywania zlecenia w ściśle określonym miejscu i czasie, ani nie jest podporządkowany zleceniodawcy.
• Istnieje możliwość powierzenia wykonania zlecenia osobie trzeciej.
• Umowa-zlecenie nie musi być odpłatna.
• Wynagrodzenie nie musi być wypłacane co miesiąc.
• Zleceniobiorca ponosi pełną odpowiedzialność materialną za szkody wyrządzone zleceniodawcy lub osobom trzecim w związku z realizacją zlecenia, całym swoim majątkiem.

Kluczowe elementy umowy-zlecenia

Każda umowa-zlecenie powinna zawierać następujące elementy, które zostaną szczegółowo omówione: oznaczenie stron umowy, szczegółowy opis zlecenia i zakresu współpracy, termin realizacji zlecenia oraz wynagrodzenie, a także regulacje dotyczące odpowiedzialności stron.

• Oznaczenie stron umowy

W przypadku umowy zawieranej między osobami fizycznymi, powinny być wskazane imiona, nazwiska, daty urodzenia, imiona rodziców, adresy zamieszkania oraz numery dokumentów tożsamości i numery PESEL obu stron. Jeśli osoby fizyczne będące stronami umowy prowadzą działalność gospodarczą, należy podać nazwę działalności oraz Numer Identyfikacji Podatkowej. Jeżeli jedną ze stron jest spółka, konieczne jest podanie nazwy spółki, adresu jej siedziby, numeru wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, a także danych osób uprawnionych do jej reprezentowania. Umowa-zlecenie powinna również zawierać miejsce i datę jej zawarcia.

• Opis zlecenia i określenie zakresu współpracy

Strony muszą precyzyjnie określić przedmiot zlecenia. Im dokładniejszy opis, tym łatwiejsze będzie dochodzenie ewentualnych roszczeń i rozwiązywanie sporów. Umowa powinna także zawierać obowiązki zleceniodawcy wobec zleceniobiorcy, w tym obowiązek dostarczenia niezbędnych materiałów do wykonania zlecenia.

• Termin i wynagrodzenie

Umowa powinna określać czas trwania zlecenia, wskazując datę jego rozpoczęcia i zakończenia (lub zaznaczając, że jest to umowa na czas nieokreślony). Możliwe jest również jej wcześniejsze wypowiedzenie. Od 2018 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy-zlecenia. Od 1 stycznia 2019 roku wynosi ona 14,70 zł brutto, co oznacza, że wynagrodzenie za godzinę pracy nie może być niższe od tej kwoty. W przypadku ustalenia niższej stawki, należy ją wyrównać do minimalnej. Aby ustalić prawidłową wysokość wynagrodzenia, umowa powinna zawierać zapis określający sposób potwierdzania liczby przepracowanych godzin.

• Odpowiedzialność

Umowa-zlecenie powinna zawierać zapis regulujący konsekwencje niedopełnienia jej postanowień, takie jak nieterminowe lub wadliwe wykonanie zlecenia. Należy określić sankcje za takie sytuacje, na przykład anulowanie zlecenia lub pomniejszenie wynagrodzenia.

Dodatkowo, strony mogą zastrzec w umowie zakaz powierzania wykonania czynności osobom trzecim. Można również dodać zapis potwierdzający zastosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach nieuregulowanych umową, a także postanowienie o tym, że wszelkie zmiany w umowie wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Umowa musi być podpisana przez obie strony odręcznym podpisem.

Należy jednak zaznaczyć, że w przeciwieństwie do umowy o pracę, umowa-zlecenie nie musi być zawierana na piśmie. Strony mogą zawrzeć ją ustnie, a wszelkie zmiany w tej formie również mogą być wprowadzane w ten sam sposób. Ponadto, jeśli umowa-zlecenie nie stanowi inaczej, nie stosuje się do niej przepisów dotyczących czasu pracy, minimalnego wynagrodzenia, prawa do urlopu, przerw w pracy czy okresów wypowiedzenia.

Kredyt hipoteczny przy umowie-zlecenie? Zapoznaj się z ofertami banków »

Kiedy zasadne jest zawarcie umowy-zlecenia?

Podobnie jak umowa o pracę, umowa-zlecenie jest umową starannego działania. Oznacza to, że w tym modelu zatrudnienia kluczowe jest samo wykonywanie określonej pracy, a nie osiągnięty efekt. Odmiennie jest na przykład w przypadku umowy o dzieło, gdzie istotny jest rezultat pracy. Zawarcie umowy-zlecenia jest uzasadnione w przypadku prac takich jak:

• Dystrybucja materiałów promocyjnych lub telemarketing.
• Usługi ochrony.
• Catering, utrzymanie czystości.
• Opieka nad dziećmi, osobami starszymi lub niepełnosprawnymi.
• Zlecanie usług prawnych, księgowych, IT na zewnątrz.

Składki odprowadzane z tytułu umowy-zlecenia

Od wynagrodzenia brutto wynikającego z umowy-zlecenia potrącane są składki na ubezpieczenia społeczne i rentowe (chyba że zleceniobiorca jest studentem do 26. roku życia), a także składka na ubezpieczenie zdrowotne. Dodatkowo zleceniobiorca ma możliwość dobrowolnego objęcia się składką na ubezpieczenie chorobowe.

Przeczytaj również

Umowa-zlecenie vs. umowa o pracę – kluczowe różnice

Podobnie jak w przypadku umowy o pracę, od każdej umowy-zlecenia należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 18% wartości świadczenia pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, pomniejszoną dodatkowo o kwotę zapłaconej składki na ubezpieczenie zdrowotne, nieprzekraczającą 7,75% podstawy wymiaru składki.

Chwilówki, pożyczki bez BIK – wyszukiwarka ofert szybkich pożyczek online »

Różnica w koszcie zatrudnienia pojawia się, gdy zleceniobiorcą jest student do 26. roku życia lub gdy w innej firmie osiąga dochód równy lub wyższy od minimalnego wynagrodzenia. Wówczas zleceniodawca jest zwolniony z odprowadzania swojej części składek do ZUS oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jest to jeden z powodów, dla których umowy cywilnoprawne cieszą się dużą popularnością.

Kluczowe cechy umowy-zlecenia

Zatrudnienie w formie umowy-zlecenia może okazać się korzystniejsze dla niektórych osób niż umowa o pracę. Jednak osoby poszukujące stabilnego zatrudnienia mogą nie być z niej zadowolone. Umowę-zlecenie cechuje przede wszystkim:

• Znaczna swoboda w zakresie zawierania i rozwiązywania umowy, ale także ryzyko jej nagłego zerwania przez obie strony.
• Brak składek dla zleceniobiorcy będącego studentem oraz brak obowiązku odprowadzania składki chorobowej.
• Brak stałego nadzoru zleceniodawcy nad zleceniobiorcą.
• Potencjalnie wyższe wynagrodzenie netto oraz niższe koszty pracownika dla zleceniodawcy.
• Brak przywilejów wynikających z umowy o pracę. Jednakże, zleceniobiorca może otrzymywać podobne świadczenia jak pracownik, jeśli takie zapisy znajdą się w umowie (np. urlop w okresie wakacyjnym, zwrot kosztów podróży służbowych itp.).

Lokaty i konta oszczędnościowe – najlepiej oprocentowane oferty »

Podsumowując, umowa-zlecenie wyróżnia się większą elastycznością. Może być powierzana osobom trzecim, a jej realizacja jest możliwa poza siedzibą firmy. Wynagrodzenie nie powinno być jednak niższe od minimalnej stawki godzinowej, która w 2019 roku wynosiła 14,70 zł brutto.

Sposób wypowiedzenia umowy-zlecenia

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, umowa-zlecenie może zostać wypowiedziana w dowolnym momencie, niezależnie od okresu, na jaki została zawarta. Po wypowiedzeniu umowa wygasa ze skutkiem natychmiastowym. Strony mogą jednak umieścić w umowie zapis dotyczący okresu wypowiedzenia, co nie wyłącza możliwości jej rozwiązania z ważnych powodów.

Wypowiedzenie umowy-zlecenia co do zasady nie musi przybierać formy pisemnej, ale musi być złożone w sposób jednoznacznie wskazujący na jego charakter. Ponadto, wypowiedzenie powinno być złożone w takiej samej formie, w jakiej została zawarta umowa.

Wypowiedzenie umowy-zlecenia powinno zawierać datę i miejsce jego złożenia, dane stron – imię i nazwisko, adres zamieszkania lub adres siedziby firmy. Powinna znaleźć się również informacja o tym, kto składa wypowiedzenie. Jeśli powodem były ważne okoliczności, należy je wskazać. Na końcu dokumentu powinny znaleźć się podpisy obu stron.

Marcin Lekki, Weronika Szkwarek