Oszustwa bankowe w Polsce stają się coraz powszechniejsze. Specjaliści sygnalizują zagrożenie ze strony naciągaczy.

Nielegalne praktyki finansowe w Polsce zyskują na intensywności. Szczególnie zauważalny jest szybki wzrost strat wynikających z oszustw transakcyjnych, których wartość w ciągu ostatnich dwóch lat wzrosła pięciokrotnie. Coraz częściej za sukcesem sprawców stoją nie zaawansowane technologie, lecz skuteczna manipulacja ofiarami — takie wnioski płynęły z debaty “O odporności cyfrowej sektora i klientów: kto się boi nigeryjskich książąt?”, która odbyła się w ramach Europejskiego Kongresu Finansowego.

Na początku dyskusji Paweł Metrycki, dyrektor Pionu Ryzyka Bankowego w PKO Banku Polskim, przedstawił dane wskazujące na pięciokrotny wzrost wartości oszustw przelewowych w ciągu dwóch lat. — Wzrost strat związanych z przelewami wynika ze strategii stosowanej przez przestępców, zwanej “pig butchering”. Polega ona na tym, że oszuści najpierw długo budują zaufanie swojej ofiary, a dopiero w dalszej kolejności wyłudzają środki finansowe. Kradną zatem pieniądze za pośrednictwem samych ofiar — wyjaśnił.

Karol Tokarczyk, analityk ds. gospodarki cyfrowej w Polityka Insight, przytoczył dane Narodowego Banku Polskiego, który w czwartym kwartale 2025 roku odnotował 33 tysiące oszustw przelewowych na łączną kwotę 157 milionów złotych.

Problem o wielu wymiarach

Banki dostrzegają znaczenie tego problemu. Tomasz Pol, wiceprezes Zarządu PKO Banku Polskiego, nadzorujący obszar bankowości detalicznej i firmowej, zaznaczył, że około 80% oszustw jest wynikiem manipulacji dokonywanej na klientach banków. — Banki wdrażają liczne środki bezpieczeństwa. Jednakże należy pamiętać, że klient odgrywa niezwykle ważną rolę. Manipulacje wobec klientów często rozpoczynają się w mediach społecznościowych. Pokazuje to, że potrzebujemy wspólnej inicjatywy na rzecz bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni — stwierdził.

Michał Ziemiak, Rzecznik Finansowy, zadeklarował gotowość do takiej współpracy. — Przestępczość, która dotyka klientów banków, jest wielopoziomowa: opiera się na zaskoczeniu, wykorzystuje presję i techniki socjotechniczne. Nie można obciążać wyłącznie banków. Udział operatorów telekomunikacyjnych i platform społecznościowych jest niepodważalny — podkreślił.

Dodał, że bez skoordynowanego wysiłku zespołowego nie będziemy w stanie skutecznie przeciwdziałać tego rodzaju przestępczości. — Przestępczości, która wyjątkowo szybko się rozwija i wykorzystuje coraz doskonalsze technologie. Oszuści potrafią dziś nawet imitować głos danej osoby — przyznał Michał Ziemiak.

Eksperci zgodnie stwierdzili, że kluczowe znaczenie ma współdziałanie banków, organów nadzoru finansowego, organów ścigania oraz dużych firm technologicznych. Jedynie wymiana informacji o nowych metodach oszustw, szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia oraz wspólne kampanie informacyjne mogą realnie podnieść poziom ochrony użytkowników. — Nie mam wątpliwości, że platformy społecznościowe dysponują wszelkimi narzędziami, aby powstrzymać ten proceder — zaznaczył Tomasz Pol. Zasugerował również wprowadzenie odpowiedzialności finansowej dla platform społecznościowych.

Edukacja jako kluczowy element

Uczestnicy debaty podkreślali również, że edukacja finansowa odgrywa zasadniczą rolę w ograniczaniu skali oszustw finansowych. Nawet najbardziej zaawansowane systemy zabezpieczeń nie są w stanie w pełni chronić klientów, jeśli dadzą się oni zmanipulować i sami przekazują środki oszustom. Dlatego też coraz większe znaczenie ma świadomość zagrożeń i umiejętność ich identyfikacji.

W przypadku nowoczesnych metod oszukańczych, takich jak “pig butchering”, kluczowym elementem jest długotrwałe budowanie zaufania ofiary. Przestępcy wykorzystują mechanizmy psychologiczne, emocje i poczucie więzi, aby skłonić ludzi do podejmowania nieracjonalnych decyzji finansowych. W takich sytuacjach technologiczne zabezpieczenia konta mają ograniczoną skuteczność — ostatecznie to użytkownik wykonuje przelew.

Dlatego też eksperci podkreślają, że podstawą działań prewencyjnych powinna być edukacja finansowa, obejmująca zarówno rozpoznawanie typowych schematów oszustw, jak i rozwijanie zdrowego sceptycyzmu wobec nieoczekiwanych okazji inwestycyjnych czy próśb o szybki transfer środków pieniężnych. Im wyższa jest świadomość użytkowników, tym trudniej przestępcom skutecznie manipulować ofiarami, a tym samym mniejsza jest skala strat finansowych.

— Edukacja jest istotna, ale trzeba pamiętać, że oszuści stosują coraz bardziej wyrafinowane techniki socjotechniczne — zauważył Rzecznik Finansowy. Dlatego biuro Rzecznika Finansowego zaleca, aby zawsze rozłączać rozmowę, jeśli słowa rozmówcy wzbudzają nasze podejrzenia. — Jeśli czujemy, że jesteśmy wciągani w rozmowę, co do której nie jesteśmy pewni, najlepiej ją natychmiast zakończyć. To najprostszy odruch obronny — stwierdził Michał Ziemiak.

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google. Materiał komercyjny na zlecenie marki Udostępnij artykuł Newsletter Bądź na bieżąco z informacjami ze świata biznesu i finansów Zapisz się