[PL] System kaucyjny we wrześniu czeka znacząca zmiana. Jak zasygnalizowało Ministerstwo Klimatu i Środowiska, obejmie on niewielkie szklane butelki jednokrotnego użytku, popularnie zwane “małpkami”, oraz inne podobne opakowania. Ponadto, w okresie letnim, nastąpi zwiększenie liczby punktów zbiórki, zwłaszcza w lokalizacjach turystycznych. Celem jest, aby system podążał za konsumentem – jak podkreśla resort środowiska.
System depozytowy przeżywa dynamiczny rozwój. Jak przekazała w trakcie briefingu prasowego podsekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Anita Sowińska, do końca maja zebrano w jego ramach 1,6 miliarda butelek i puszek. Potwierdziła również wcześniejsze komunikaty dotyczące planów poszerzenia systemu kaucyjnego.
– Ogólna decyzja kierunkowa została podjęta, co oznacza, że zamierzamy włączyć do systemu szkło jednokrotnego użytku, a prace legislacyjne rozpoczną się we wrześniu – oświadczyła Anita Sowińska.
System kaucyjny do poszerzenia: co oprócz “małpek”?
Jakie dokładnie opakowania mogą zostać objęte planowanym rozszerzeniem?
– Zakładam, że nie będą to wyłącznie “małpki”. Kiedy sprzątam ulice i parki, widzę, że nie tylko one stanowią problem. Są to również butelki o pojemności litra, półtora litra, najczęściej po piwie i wódce, ale nie tylko – powiedziała Anita Sowińska.
Dodała, że na obecnym etapie nie jest w stanie określić ostatecznej decyzji. Od razu zaznaczyła, że resort jest świadomy wyzwań, przed jakimi staną między innymi operatorzy i przedsiębiorcy. Włączenie szkła jednokrotnego użytku do systemu kaucyjnego wymusiłoby zmiany w logistyce, organizacji i potrzebę inwestycji.
Będzie czas na przygotowanie
– Nie wyobrażam sobie, aby zaskoczyć przedsiębiorców informacją o wprowadzeniu systemu kaucyjnego na szkło za kilka miesięcy, ponieważ byłoby to po prostu niewykonalne. Zdaję sobie sprawę, że do tego trzeba się odpowiednio przygotować – stwierdziła podsekretarz stanu.
W związku z tym zapowiedziała odpowiedni okres vacatio legis. Nie sprecyzowała jednak, jakie obowiązki spadną na producentów, operatorów i punkty handlowe. Podkreśliła, że szczegółowe ustalenia zapadną na etapie prac legislacyjnych.
System ma funkcjonować “stabilnie i kompleksowo”
Minister klimatu i środowiska, Paulina Hennig-Kloska, zaznaczyła, że ostateczna decyzja dotycząca rozszerzenia systemu kaucyjnego będzie zależała od oceny funkcjonowania mechanizmu po okresie wiosenno-letnim, kiedy to odnotowuje się największą liczbę zwrotów opakowań.
– Jeśli uznamy, że system kaucyjny działa stabilnie i kompleksowo obsługuje skalę zwrotów charakterystyczną dla naszego rynku, będziemy mogli podjąć decyzję o jego rozszerzeniu – ostrożnie stwierdziła Paulina Hennig-Kloska.
Dynamiczny wzrost. Już 1,6 miliarda opakowań
Dane resortu wskazują na znaczną dynamikę wzrostu zbiórki opakowań. W styczniu zebrano 28 milionów sztuk, w lutym 300 milionów, w marcu 520 milionów, w kwietniu miliard, a na koniec maja już 1,6 miliarda sztuk.
– To pokazuje, jak szybko i efektywnie system się rozwija oraz jak dobrze został zaakceptowany przez społeczeństwo. Warto również podkreślić, że w całym kraju funkcjonuje już 62 tysiące punktów zbiórki, z czego ponad połowa to małe i średnie sklepy, co świadczy o ogromnym zaangażowaniu przedsiębiorców – mówiła Anita Sowińska.
Zdecydowana większość opakowań została zwrócona za pośrednictwem automatów kaucyjnych (aż 85% zwrotów). Są one dostępne w 13 tysiącach lokalizacji.
Punkty zbiórki “idą za klientem”
– Zbliża się okres wakacyjny, a system kaucyjny ani na chwilę nie zwalnia – można powiedzieć, że nie idzie na urlop. Jest to czas zwiększonej mobilności i konsumpcji napojów poza domem, dlatego operatorzy intensywnie się do niego przygotowują. Punkty zbiórki coraz częściej “podążają za klientem” – pojawiają się mobilne automaty w miejscowościach turystycznych oraz podczas wydarzeń plenerowych, między innymi w nadmorskich kurortach – przekazała Anita Sowińska.
Dodała, że rozwijana jest również logistyka i monitoring – dzięki temu będzie można szybko reagować na potrzeby, na przykład na przepełnione automaty.
– Ułatwia to zwrot opakowań i czyni go bardziej dostępnym właśnie tam, gdzie Polki i Polacy spędzają lato – podkreśliła podsekretarz stanu.
Lato jako test dla systemu
System kaucyjny intensywnie przygotowuje się na sezonowe natężenie, kiedy to zwiększona mobilność Polaków i częstsze spożywanie napojów oznaczają znacznie większy ruch w punktach zbiórki. Dlatego coraz więcej infrastruktury powstaje poza tradycyjnymi sklepami – w miejscach, gdzie latem koncentruje się życie: w ośrodkach wypoczynkowych czy podczas imprez plenerowych.
Operator systemu kaucyjnego PolKa (Polska Kaucja) stawia na rozwiązania „blisko ludzi”. Instaluje automaty tuż przy plażach, między innymi w Mielnie, Gąskach i Sarbinowie, a także rozwija opcje cyfrowych zwrotów kaucji na kartę płatniczą lub opaski RFID w parkach wodnych. Eliminuje to potrzebę oczekiwania w kolejkach po papierowe kupony.
Natomiast inny operator systemu – Kaucja.pl – zwiększa dostępność punktów poprzez współpracę z największymi sieciami handlowymi. W miejscowościach turystycznych stosuje wzmocniony nadzór i specjalne okna logistyczne, które umożliwiają szybki odbiór odpadów nawet w miejscach o utrudnionym ruchu. W pasie nadmorskim uruchamia także mobilne centra liczenia, co znacząco przyspiesza obsługę w najbardziej obleganym miejscach.
Jakie opakowania podlegają systemowi kaucyjnemu?
System kaucyjny funkcjonuje w Polsce od 1 października 2025 r. Do napojów w plastikowych butelkach (o pojemności do 3 litrów) oraz metalowych puszkach (do 1 litra) naliczana jest opłata w wysokości 50 groszy, którą można odzyskać po zwróceniu opakowania. O tym, czy dane opakowanie jest objęte kaucją, informuje specjalne oznaczenie nadrukowane na etykiecie lub puszce – dwie strzałki tworzące prostokąt z napisem „kaucja” i kwotą. Aby odzyskać kaucję, nie jest wymagany paragon, ale opakowanie nie może być zdeformowane.
Zgodnie z obowiązującymi regulacjami, od 2026 roku w systemie kaucyjnym znajdą się również szklane butelki wielokrotnego użytku (do 1,5 litra), gdzie kaucja wynosi 1 zł. Producenci napojów w takich butelkach nadal mają możliwość prowadzenia własnych, niezależnych zbiórek tych opakowań. Systemy te od wielu lat stosują przede wszystkim producenci piwa.