Sejm zakończył prace nad przeszło 20 aktami prawnymi. Najbardziej rozreklamowana dotyczy sfery aktywów kryptograficznych, lecz wśród nowych regulacji jest niemało takich, które wpłyną na życie większości obywateli Polski. Zanalizowaliśmy wszystko, co się rozgrywało w ostatnich dniach w budynku przy ul. Wiejskiej i wyselekcjonowaliśmy dla Państwa najważniejsze wiadomości z ostatniej sesji.
W piątek parlament zakończył czterodniowe zgromadzenie. Było ono intensywne. Po pierwsze, parlamentarzyści wybrali 15 sędziów do składu KRS. Po drugie, przegłosowali wiele modyfikacji w prawie. Najwięcej z nich dotyczy kwestii podatkowych.
Czytaj też: Minister finansów jednoznacznie odpowiada Amerykanom w sprawie nowego podatku
Trzecia ustawa o kryptoaktywach trafi do prezydenta
Sejm zatwierdził trzecią ustawę traktującą o obszarze aktywów kryptograficznych. Większość parlamentarna uwzględniła jedynie jedną poprawkę zgłoszoną przez prezydenta. Zmiany zawarte w trzeciej ustawie o aktywach kryptograficznych (w zestawieniu z drugą ustawą) sprowadzają się zasadniczo do dwóch elementów:
- znacznie wyższe kary i restrykcje za wykroczenia, które szczegółowo opisaliśmy we wcześniejszym tekście oraz
- konieczność opracowania raportu dotyczącego rynku aktywów kryptograficznych — to poprawka prezydenta.
W pozostałym zakresie trzecia ustawa o aktywach kryptograficznych jest identyczna z drugą ustawą, wcześniej zawetowaną przez głowę państwa. Jeśli Senat zaakceptuje ustawę bez zmian, wówczas prezydent otrzyma do podpisu akt prawny w wersji niewiele odbiegającej od poprzednio odrzuconej ustawy.
Należy pamiętać, że trwa pośpiech związany z implementacją unijnego rozporządzenia dotyczącego aktywów kryptograficznych (MiCA). Termin na dostosowanie przepisów upływa 30 czerwca. Eksperci prawni sugerują, że nawet szybkie uchwalenie i podpisanie ustawy nie poprawi sytuacji na rynku aktywów kryptograficznych w Polsce. Skutkowałoby to tym, że firmy kryptowalutowe z UE będą mogły oferować usługi Polakom, natomiast polskie przedsiębiorstwa już nie (KNF nie zdoła bowiem wydać pozwoleń CASP przed 1 lipca).
Czytaj też: Sejm uchwalił trzecią ustawę o kryptoaktywach. Będzie trzecie weto prezydenta?
Nowe urządzenia dla palaczy objęte akcyzą
Kolejne typy urządzeń do e-papierosów mają zostać obłożone podatkiem akcyzowym. Takie modyfikacje przewiduje przyjęta przez Sejm rządowa aktualizacja ustawy o podatku akcyzowym (druk nr 2457).
Opodatkowane zostaną urządzenia do e-papierosów bazujące na zasadzie indukcji. Akcyza wyniesie 40 zł za sztukę. Ministerstwo Finansów w OSR objaśniło, że w konsekwencji „należy oczekiwać wzrostu cen detalicznych jednorazowych e-papierosów opartych na indukcji o około 50 zł za sztukę, analogicznie jak miało to miejsce w przypadku jednorazowych papierosów elektronicznych z grzałką”.
Warto tu wspomnieć, że rząd przygotował kolejny projekt mający na celu uszczelnienie systemu akcyzy na e-papierosy, który wkrótce opiszemy.
Czytaj też: Decyzja zapadła. Sędziowie do KRS wybrani
Więcej cyfryzacji w zdrowiu
Sejm zatwierdził dwa akty prawne dotyczące zdrowia, w tym jeden z dodatkowym zapisem. Mowa o nowelizacjach: ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (druk nr 2456) oraz ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, jak również zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem usług e-zdrowia (nr druku 2460).
Nowelizacja ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej zakłada, że osoby zakażone wirusem HIV, niezależnie od statusu ubezpieczeniowego, będą miały zagwarantowany dostęp do konsultacji lekarskich, w ramach których realizowany jest program leczenia antyretrowirusowego (wydawanie medykamentów i badania diagnostyczne), bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Nowelizacja modyfikuje także źródło finansowania testów diagnostycznych dla pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby typu C, przebywających w zakładach karnych – mają być finansowane przez NFZ zamiast z budżetu Ministerstwa Zdrowia.
Do ustawy dołączono “dodatkowy zapis” przedłużający o rok termin na dostarczenie certyfikatu potwierdzającego znajomość języka polskiego dla lekarzy spoza Unii Europejskiej, na przykład z Ukrainy. Na dostarczenie certyfikatu znajomości języka polskiego na poziomie B1 będą mieli czas do 1 maja 2027 r. Ma to na celu usprawnienie działania szpitali.
Lekarze spoza UE, którzy uzyskali warunkowe prawo wykonywania zawodu w Polsce w trakcie pandemii COVID-19 i później, po wybuchu konfliktu zbrojnego na Ukrainie, byli zobowiązani do przedłożenia certyfikatów do końca kwietnia bieżącego roku. W przypadku tych, którzy nie dostarczyli dokumentu na czas, okręgowe izby lekarskie zaczęły proces wygaszania uprawnień do wykonywania zawodu lekarza w Polsce. Od początku maja odebrano uprawnienia do wykonywania zawodu ponad 200 lekarzom spoza UE.
Druga ustawa przewiduje między innymi wprowadzenie elektronicznej karty pacjenta, w której zawarte będą kluczowe informacje, takie jak alergie, choroby przewlekłe, zażywane leki, rozwinięcie systemu e-zdrowia o System e-Konsultacji i System Domowej Opieki Medycznej. Nowe platformy mają umożliwić placówkom medycznym bezpłatny dostęp do systemów sztucznej inteligencji, co ma uprościć i przyspieszyć diagnostykę, na przykład w zakresie wykrywania nieprawidłowości w tomografii komputerowej klatki piersiowej, czy zmian nowotworowych piersi.
Obecnie oba akty prawne trafią do Senatu.
Milcząca zgoda w urzędach
Posłowie przyjęli ustawę o zmianie niektórych ustaw mającą na celu uproszczenie procedur administracyjnych w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych lub załatwianych milcząco (druk nr 2318).
Rozszerza ona listę spraw urzędowych, które będą mogły być realizowane w trybie tak zwanej milczącej zgody. Zgodnie z nią niektóre wnioski składane przez obywateli i przedsiębiorców będą automatycznie traktowane jako pozytywnie rozpatrzone, pod warunkiem że urząd nie wyda decyzji w określonym terminie. Będzie to dotyczyło na przykład opinii dotyczących zgodności lokalizacji punktów sprzedaży alkoholu, zezwoleń na użytkowanie pojazdu jako uprzywilejowanego, uzgodnień zezwoleń na regularny przewóz, wpisu zabytkowego pojazdu do rejestru zabytków.
Zmiany w prawie karnym
Sejm przegłosował również dwie nowelizacje Kodeksu postępowania karnego (druk nr 2387 i 2372). Pierwsza z nich modyfikuje zasady dotyczące Europejskiego Nakazu Aresztowania (ENA). Dotyczy to między innymi zagwarantowania osobom rezydującym w Polsce takich samych praw i obowiązków, jakie przysługują polskim obywatelom, wobec których wystawiono ENA.
Druga nowelizacja wprowadza możliwość kontroli sądowej nad postanowieniem prokuratora o odmowie dopuszczenia adwokata do udziału w przesłuchaniu świadka. Zażalenie na taką odmowę rozpatrywałby właściwy sąd rejonowy, w ciągu siedmiu dni od jego otrzymania.
Dodatkowo w wyniku nowelizacji “osoba niebędąca stroną może ustanowić pełnomocnika, jeśli wymaga tego ochrona jej interesów w toczącym się postępowaniu”. Aktualnie prokurator ma możliwość odmowy dopuszczenia takiego pełnomocnika do udziału w postępowaniu, jeżeli uzna, że “nie jest to niezbędne do ochrony interesów osoby niebędącej stroną”; wówczas taką decyzję prokuratora można zaskarżyć do jego przełożonego.
Kwestia dopuszczenia pełnomocnika do uczestnictwa w przesłuchaniu świadka oraz udoskonalenia przepisów regulujących tę materię zyskała rozgłos w kontekście przesłuchania i śmierci Barbary Skrzypek.
Sejm zatwierdził także nowelizację Kodeksu karnego (druk 2387 oraz 2398), która ma na celu usprawnienie ścigania osób atakujących systemy informatyczne.
Koniec z sądową cenzurą?
Posłowie w szybkim tempie i jednogłośnie uchwalili ustawę o szczególnych środkach ochrony osób biorących udział w debacie publicznej (druk nr 2488). Jest to tak zwana ustawa antySLAPP (SLAPP to skrót od Strategic Lawsuit Against Public Participation – strategiczne procesy sądowe mające na celu ograniczenie debaty publicznej). Ustawa ma chronić osoby uczestniczące w debacie publicznej przed bezzasadnymi procesami sądowymi, których celem jest zastraszenie i zniechęcenie do aktywności.
Pierwsze czytanie projektu odbyło się we wtorek, a w piątek został on już przyjęty przez Sejm. Za głosowali zarówno posłowie Prawa i Sprawiedliwości, jak i koalicji rządzącej. Jedynie posłowie Konfederacji byli przeciwni.
Dzięki ustawie sąd będzie miał możliwość oddalenia nieuzasadnionego pozwu. Na osobę wnoszącą nieuzasadniony pozew, którego celem będzie stłumienie debaty publicznej, sąd będzie mógł nałożyć grzywnę w wysokości do 20-krotności minimalnego wynagrodzenia.
W skrajnych przypadkach, kiedy autor pozwu będzie wykorzystywał na przykład swoją przewagę ekonomiczną, sąd będzie mógł nałożyć karę grzywny w wysokości 100-krotności minimalnego wynagrodzenia. Obecnie byłoby to 48 060 zł.
Ustawa precyzuje, że debata publiczna obejmuje kwestie dotyczące osób oraz instytucji publicznych, zdrowia, bezpieczeństwa, stanu środowiska naturalnego, korupcji, oszustw, przestępstw, ochrony praw wynikających z Konstytucji.
Będzie więcej czasu na przesłanie plików JPK
Osoby rozliczające się za pomocą PIT i CIT, prowadzące księgi rachunkowe, otrzymają kilka dodatkowych miesięcy na przesłanie jednolitych plików kontrolnych. Takie zmiany wprowadza zatwierdzona przez Sejm nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), osób prawnych (CIT) oraz o zryczałtowanym podatku dochodowym (druk nr 2445).
Podatnicy będą mieli czas do 31 lipca po zakończeniu roku podatkowego na:
— wysłanie ksiąg rachunkowych w formie elektronicznej, czyli JPK_KR_PD oraz
— wysłanie ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (stanowiącej element ksiąg rachunkowych), czyli JPK_ST_KR.
Zatem nowy, wydłużony termin będzie dotyczył obu plików JPK, czyli JPK_KR_PD oraz JPK_ST_KR (określanych jako JPK_CIT i JPK_PIT, w zależności od tego, czy plik składa podatnik CIT, czy podatnik PIT).
Aktualnie pliki JPK należy przesłać do momentu upływu terminu na złożenie zeznania rocznego, czyli:
— do 31 marca w przypadku JPK_CIT,
— do 30 kwietnia w przypadku JPK_PIT.
Czytaj więcej: Rząd wydłuża termin wysyłki JPK_PIT i JPK_CIT. Nie każdy skorzysta
Duże zmiany w ordynacji podatkowej. Co się zmieni
Sejm zatwierdził również dwie obszerne nowelizacje Ordynacji podatkowej (druk sejmowy nr 2287 i 2288).
Pierwsza nowelizacja (druk 2287) obejmuje między innymi:
— wprowadzenie ułatwień dotyczących schematów podatkowych (MDR), w tym zniesienie obowiązku raportowania schematów krajowych,
— uściślenie, że w sprawach MDR nie jest dopuszczalne składanie wniosków o interpretację indywidualną (aktualnie NSA orzeka, że dyrektor KIS ma obowiązek interpretować przepisy dotyczące MDR);
— ułatwienia związane z uiszczaniem podatków — inna osoba będzie mogła opłacić podatek za kogoś, czyli za innego podatnika, jeśli kwota podatku nie przekroczy 5 tys. zł (aktualnie limit wynosi 1 tys. zł);
— redukcję niektórych formalności, na przykład, jeśli nadpłata podatku wynika z korekty deklaracji i nie przekracza 10 tys. zł, podatnik nie będzie musiał składać wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Urząd skarbowy sam ma rozliczać taką nadpłatę. Jeśli jednak przekroczy ona 10 tys. zł, to podatnik będzie zobowiązany do wyjaśnienia, dlaczego składa korektę deklaracji;
— urząd skarbowy będzie mógł dokonać korekty drobnych błędów w deklaracji podatkowej do kwoty 10 tys. zł (obecnie – 5 tys. zł) bez konieczności kontaktu z podatnikiem.
Projekt uwzględnia również zmiany dotyczące: zwrotu opłaty skarbowej, oprocentowania zwrotu opłaty skarbowej. Szerszy dostęp do akt podatkowych uzyskają Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców.
Ustawa wejdzie w życie 1 października 2026 r. (z pewnymi wyjątkami).
Druga nowelizacja (druk 2288) wprowadza z kolei zmiany w obszarze przedawnienia.
Przede wszystkim uchyla art. 70 par. 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, wokół którego przez ponad dekadę trwały i nadal trwają spory w sądach. Przepis ten przewiduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia w przypadku wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Do tej zmiany zostaną dostosowane modyfikacje w kodeksie karnym skarbowym dotyczące terminu ustania karalności czynu (art. 44 par. 2 Kodeksu karnego skarbowego).
Ustawa przewiduje także wprowadzenie nowej przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Wystarczy, aby szef Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) wszczął postępowanie podatkowe lub przejął takie postępowanie prowadzone przez inny organ, kierując się zamiarem zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania, aby przedawnienie podatku zostało zawieszone.
Ponadto ustawa zakłada, że dokonanie wpisu hipoteki przymusowej (na nieruchomości) lub zastawu skarbowego będzie skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Obecnie zobowiązania zabezpieczone w ten sposób nie ulegają przedawnieniu.
Inaczej będzie również liczony termin przedawnienia w przypadkach opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych.
Ustawa wprowadza też inne zmiany dotyczące przedawnień, m.in. możliwość wydłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, gdy podatnik skoryguje deklarację w niedługim okresie przed upływem terminu przedawnienia.
Ustawa wejdzie w życie 1 października 2026 r. (z pewnymi wyjątkami).
Zwolnienie darowizn dla powodzian zostanie wydłużone
Posłowie podjęli decyzję o przedłużeniu o rok zwolnień z podatku od spadków i darowizn dla darowizn, które zostaną przeznaczone na likwidację skutków powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r. Zwolnienie będzie mogło być stosowane przez cały rok 2026.
Zmiany przewiduje nowelizacja ustawy o podatku od spadków i darowizn (druk nr 2489). Obecnie ustawa trafi do Senatu.
Skarbówka będzie sprzedawała samochody i nieruchomości na portalu
Podczas ostatniej sesji Sejm rozpatrzył również poprawki Senatu do sześciu ustaw. Te akty prawne zostaną teraz przekazane prezydentowi do podpisu.
Jedną z bardziej interesujących jest ustawa przewidująca uruchomienie platformy eLicytacje. Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) ma na niej publikować oferty sprzedaży między innymi ruchomości (na przykład samochodów) i nieruchomości należących do dłużników podatkowych. Platforma umożliwi przeprowadzanie licytacji oraz sprzedaży bezpośredniej w trybie online, zwiększając dostępność informacji i zapewniając większą transparentność procesów egzekucyjnych.
Zmiany wprowadza nowelizacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchwalona przez Sejm i Senat. Posłowie podczas posiedzenia 15 maja (druk 2319) wyrazili zgodę na poprawkę redakcyjną zaproponowaną przez Senat.
Będzie monitoring przewozu betonu
Do podpisu prezydenta trafi także nowelizacja przewidująca rozszerzenie systemu SENT (monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów) na produkcję i sprzedaż betonu towarowego. Innymi słowy, przewóz betonu będzie musiał być zgłaszany organom podatkowym, a za brak zgłoszenia lub błędy grozić będą surowe sankcje (minimum 20 tys. zł).
Zmiany wprowadza nowelizacja ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2523).
Niedawno branża odzieżowa i obuwnicza protestowała przeciwko systemowi SENT.
Czytaj więcej: Sprzedawcy butów i ubrań są wściekli. Zmiany w SENT są kosmetyczne
Powstanie rejestr psów i kotów
Sejm poparł poprawki Senatu do ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowania Psów i Kotów (KROPiK). Ustawa o KROPiK wprowadza obowiązek czipowania oraz rejestrowania psów i kotów w systemie elektronicznym prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR).
Psy mają być rejestrowane do dnia pierwszego szczepienia przeciwko wściekliźnie, a koty do ukończenia trzeciego miesiąca życia. Ustawa wejdzie w życie po upływie dwóch lat od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Od tego momentu rozpocznie się trzyletni okres na oznakowanie i zarejestrowanie zwierząt urodzonych przed wejściem w życie ustawy. W ciągu pięciu lat rejestr ma objąć całą populację psów i znaczną część populacji kotów w Polsce.
Ma to przyczynić się do ograniczenia bezdomności zwierząt oraz zredukowania “rosnących kosztów ponoszonych przez gminy na utrzymanie schronisk”. Z analizy prawnej Business Insider Polska wynika jednak, że uchwalone przepisy nie zlikwidują patoschronisk.
Czytaj też: Gminy płacą, a psy cierpią. Tak prawo generuje patobiznes. Czy jednorazowa akcja Dody coś zmieni?
Centralny system do zawierania umów zatrudnienia
Sejm rozpatrzył poprawki Senatu do nowelizacji ustawy o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów, czyli tzw. systemie e-Umów. Nowelizacja znacząco rozszerza funkcjonowanie systemu, który działa od 7 stycznia 2026 r. System, przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, ma na celu ułatwienie zawierania umów związanych ze sferą zatrudnienia. Obecnie za jego pośrednictwem można zawierać umowy: o pracę, zlecenia, o świadczenie usług oraz umowy aktywizacyjne. Po zmianach, za pośrednictwem Systemu, będzie możliwe zawieranie również umowy o wolontariat oraz umów towarzyszących zatrudnieniu, takich jak umowa o zakazie konkurencji, umowa szkoleniowa i umowa o współodpowiedzialności materialnej.
Obecnie z systemu mogą korzystać tylko osoby fizyczne, rolnicy, mikroprzedsiębiorcy lub podmioty zatrudniające do 9 osób. Dzięki ustawie umowy w systemie będzie mógł zawierać każdy zainteresowany.
Dodatkowo do systemu będzie można przenieść umowy podpisane wcześniej w formie papierowej. Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Pełne wdrożenie nowych funkcjonalności ma potrwać trzy lata.
Gumowymi pociskami w niedźwiedzie
Sejm rozpatrzył także poprawki Senatu do ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody, która zezwala myśliwym na odstraszanie niedźwiedzi i żubrów za pomocą gumowych pocisków. Precyzyjnie mówiąc, umożliwia użycie broni gładkolufowej z wykorzystaniem amunicji niepenetracyjnej.
Za sprawą Senatu do ustawy dodano poprawki, które umożliwią uniknięcie kary za nieumyślne okaleczenie lub zabicie niedźwiedzia brunatnego, wilka lub żubra podczas płoszenia w stanie wyższej konieczności. Obecnie ustawa trafi do prezydenta, a ma wejść w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia.
Ułatwienia dla radców prawnych
Posłowie poparli również poprawki do nowelizacji ustawy o radcach prawnych. Najistotniejsza poprawka odbiera okręgowym izbom radców prawnych uprawnienia organizacji pozarządowej (w postępowaniu cywilnym) albo organizacji społecznej (w postępowaniu karnym i administracyjnym) w ramach sprawowania nadzoru nad należytym wykonywaniem zawodu. Zdaniem Senatu takie uprawnienia mogłyby zostać wykorzystane przeciwko konkretnemu radcy prawnemu.
Ponadto nowelizacja umożliwia Krajowej Izbie Radców Prawnych zawieranie na rzecz radców prawnych grupowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, wprowadza zmiany w zakresie wykonalności prawomocnych i kończących postępowanie orzeczeń Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, zaostrza zasady odpowiedzialności za bezprawne używanie tytułu zawodowego “radca prawny”. Obecnie ustawa trafi do podpisu prezydenta.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.