Decyzja władz w Madrycie, dotycząca odmowy udostępnienia Stanom Zjednoczonym baz militarnych w Rota (Kadyks) oraz Morón de la Frontera (Sewilla) do realizacji ofensyw przeciwko Iranowi, szybko spotkała się z reakcją Waszyngtonu. Prezydent Donald Trump nakazał we wtorek unieważnienie wszystkich porozumień handlowych z Hiszpanią, a pojawiły się sugestie dotyczące usunięcia Hiszpanii z NATO. To skomplikowane, lecz w regulaminie istnieje pewna niejasność.
Jeden z wiodących felietonistów popierających Donalda Trumpa, Marc Thiessen, publikujący w “The Washington Post”, zarekomendował wydalenie Hiszpanii z Paktu Północnoatlantyckiego. Wkrótce potem Trump zaatakował administrację w Madrycie, określając ją mianem “fatalnego sojusznika”.
To nie pierwszy przypadek, gdy amerykański lider formułuje ostre zarzuty wobec rządu Pedra Sáncheza, głównie w związku z brakiem zgody na powiększenie wydatków na obronę do 5 proc. PKB — jednego z warunków, które Trump przedstawił swoim partnerom z NATO.
Dodatkowo w październiku minionego roku prezydent USA, w obecności swojego fińskiego odpowiednika, Alexandra Stubba, napomykał już, że Hiszpania powinna być wykluczona z Sojuszu Północnoatlantyckiego z uwagi na ograniczone nakłady militarne. We wtorek poszedł krok dalej i ocenił postawę Hiszpanii, wyrażającą się brakiem zgody na użycie baz na terenie państwa, jako “nieprzychylną”.
— Brak jest mocnego kierownictwa, jest to jedyny sojusznik z NATO, który nie przystał na osiągnięcie poziomu 5 proc., a faktycznie nie wpłaca nawet 2 proc. Zakończymy wszelkie transakcje handlowe — oświadczył.
Czy istnieje możliwość wykluczenia państwa z NATO?
Generalnie można by stwierdzić, że nie, jednakże w temacie tym istnieje dwuznaczność, co mogłoby skutkować jednostronną decyzją USA pod groźbą usunięcia innych partnerów, którzy oponowaliby takiemu postępowaniu.
Umowa założycielska Sojuszu Północnoatlantyckiego nie uwzględnia żadnej procedury formalnej, umożliwiającej pozbycie się państwa członkowskiego. Traktat Waszyngtoński z 1949 roku nie zawiera klauzul odnoszących się do wydalenia ani krajów fundujących, ani tych, które dołączyły w późniejszym czasie.
Jedyną ścieżką opuszczenia NATO jest rezygnacja dobrowolna, za pomocą urzędowego zawiadomienia rządu Stanów Zjednoczonych, który pełni rolę depozytariusza traktatu, zgodnie z artykułem 13. dokumentu.
W przypadku samowolnej rezygnacji niezbędne jest, aby minęło co najmniej 20 lat od akcesji — co Hiszpania spełnia — oraz okres 12 miesięcy od dostarczenia notyfikacji do chwili, aż rezygnacja stanie się obowiązująca.
“Po upływie dwudziestu lat obowiązywania Traktatu każda ze Stron może przestać być jego stroną rok po notyfikowaniu wypowiedzenia Rządowi Stanów Zjednoczonych Ameryki, który poinformuje rządy pozostałych Stron o złożeniu każdego takiego wypowiedzenia” — brzmi wspomniany artykuł.
Żaden kraj nie został usunięty z NATO przez ponad 75 lat jego historii. Sojusz Północnoatlantycki opiera się na regule konsensusu: każda modyfikacja traktatu wymaga jednomyślnej zgody.
Jednakże, pomimo braku mechanizmu prawnego umożliwiającego pozbawienie państwa członkostwa w NATO, USA mogłyby użyć środków politycznych w celu zmuszenia go do wystąpienia, takich jak izolacja dyplomatyczna lub sankcje gospodarcze.
Konsekwencje dla Hiszpanii utraty członkostwa w NATO
W sytuacji, gdyby Hiszpania w pewnym momencie podjęła decyzję o wycofaniu się z NATO lub — w hipotetycznym scenariuszu — została z niego wykluczona, kraj straciłby prawo do ochrony zbiorowej oferowanej przez Sojusz.
Chodzi o znany artykuł 5. NATO, który mówi, że atak na jednego członka traktowany jest jako atak na wszystkich. Dotychczas artykuł ten został zastosowany tylko raz, w reakcji na zamachy terrorystyczne z 11 września 2001 roku w Stanach Zjednoczonych.
Naturalnie wiązałoby się to także z koniecznością zaprzestania przez Hiszpanię uczestnictwa w misjach NATO, przynajmniej w charakterze członka Sojuszu, a w konsekwencji podniesienia wydatków na obronność, aby zagwarantować własne bezpieczeństwo.
Powyższy tekst jest przekładem z hiszpańskiej edycji Business Insidera
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.