Krajowa Inspekcja Pracy pozostaje najaktywniej działającym organem nadzorczym, lecz firmy wciąż odczuwają obawy wobec urzędu skarbowego, a eksperci określają ZUS mianem instytucji o największych wymaganiach.
Zaskakujące jest, że pomimo toczącej się reformy PIP, przedsiębiorstwa nie wycofują się z kooperacji w formule B2B.
Nadzór ze strony różnych instytucji to, niestety, powszedniość w wielu firmach. Niektóre przedsiębiorstwa doświadczają inspekcji kilkukrotnie. Rekordziści odnotowują nawet sześć kontroli z różnych instytucji w ciągu dwunastu miesięcy. Najbardziej aktywna jest PIP — wynika z raportu “Kontrole pracodawców w 2025 roku” Grant Thornton, który prezentujemy jako pierwsi.
Czytaj też: Nowe reguły pobierania faktur w KSeF. “Nie każdy zna kluczową datę”
Kto najczęściej dokonuje inspekcji w firmach
Inspektorat pracy przeprowadził inspekcje w 38 proc. badanych firm, a Sanepid w 35 proc. Organy podatkowe i ZUS także pozostają czynne w kwestii kontroli. Co piąta firma z grona badanych doświadczyła ich nadzoru.
Pracodawcy jednakże w największym stopniu niepokoją się organami podatkowymi i PIP, albowiem nadzór tych instytucji uważają za najbardziej kłopotliwy, i to mimo obniżenia się odsetka kontroli tych organów.
Jak zauważają twórcy raportu, poddanie się kontroli wymaga od firmy poprawnego przygotowania dokumentacji, zaangażowania personelu oraz alokacji czasu. Jest to dodatkowe obciążenie organizacyjne, które musi być zrealizowane bez szkody dla regularnej aktywności operacyjnej.
Ponadto, uciążliwość kontroli narasta szczególnie wtedy, gdy procedura się przedłuża lub gdy czynności przeprowadzane są w sposób wyjątkowo szczegółowy.
Firmy zasygnalizowały również, że coraz bardziej uciążliwe stają się kontrole Sanepidu (procent wskazań wzrósł aż o 11 p.p. w zestawieniu z badaniem z poprzedniego roku). Najmniej problematyczne były kontrole UODO i PFRON.
Według Magdaleny Marcinowskiej, partner w Dziale Outsourcingu Grant Thornton, mimo że dane z raportu wskazują na redukcję liczby kontroli ZUS, praktyka dowodzi, że wymagania związane z tymi postępowaniami wciąż cechuje wysoki poziom.
— Wielu przedsiębiorców sygnalizuje wręcz odczucie egzystowania w otoczeniu niemal ciągłej kontroli. Z naszych obserwacji wynika, że ZUS wciąż jest jednym z najbardziej restrykcyjnych organów. Wynika to zwłaszcza z różnic w interpretacjach oraz podejściu konkretnych oddziałów oraz inspektorów. W konsekwencji, nawet w okolicznościach, które z pozoru wydają się jednoznaczne, wciąż często musimy informować klientów, że “to zależy” i sugerować zdobywanie indywidualnych zabezpieczeń dla stosowanych rozwiązań — zaznacza Magdalena Marcinowska.
Czy firmy rezygnują z kontraktów B2B?
Kontrakty B2B funkcjonują w 1/3 badanych firm — wynika z raportu. W tych, które je stosują, cieszą się niesłabnącą popularnością, pomimo stale procedowanej reformy Krajowej Inspekcji Pracy.
Ze współprac B2B chętnie korzystają specjaliści dysponujący unikalnymi umiejętnościami, którzy mogą pozwolić sobie na prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Decydujące są dwie sprawy: większa swoboda w kształtowaniu relacji oraz perspektywa finansowa (niższe podatki — przyp.red.).
— “Porównując strukturę zatrudnienia firm w 2024 i 2025 roku, można zauważyć, że ożywiona debata na temat uprawnień PIP w kontekście kontraktów B2B nie przeraziła pracodawców” — czytamy w raporcie. Wręcz przeciwnie, firmy nieco częściej decydowały się na tę formę kooperacji.
Jak zmienia się podejście firm do reformy PIP
Z raportu wynika także, że przeobraża się nastawienie przedsiębiorców do awizowanych modyfikacji w PIP. Po pierwsze, wzrost aprobaty dla reformy jest zauważalny wśród firm niezatrudniających na bazie umów B2B (w 2024 r. poparcie wyniosło 43,3 proc., a w 2025 r. — 52 proc.). Natomiast wśród pracodawców zatrudniających na B2B, których reforma dotyczy bezpośrednio, można zaobserwować niewielki spadek poziomu poparcia wynoszący 2,5 p.p. (40,5 proc. firm popierało reformę w 2024 r., 38 proc. popierało w 2025 r.). — Co istotne, pomimo tych różnic, całkowity sprzeciw wobec reformy słabnie — konkludują autorzy raportu.
Jednocześnie blisko 32 proc. pracodawców przyznało, że powiększenie uprawnień PIP skłoniłoby ich do weryfikacji dotychczasowych kontraktów (wzrost o 6 pkt proc. w odniesieniu do deklaracji przedsiębiorców z roku 2024).
Z drugiej wszakże strony większość przedsiębiorców (59,6 proc.) orzekło, że wejście w życie regulacji o PIP nie wywrze wpływu na ograniczenie dotychczasowej liczby zawartych kontraktów B2B.
— W trakcie konwersacji z klientami dotyczących używania kontraktów B2B oraz możliwych zmian wynikających z planowanej reformy Państwowej Inspekcji Pracy dostrzegam, że większość podmiotów nie przewiduje całkowitego wycofania się z tego modelu kooperacji. Taką ewentualność analizują tylko przedsiębiorstwa dysponujące małą liczbą kontraktów B2B. Jednocześnie coraz częściej zauważalne są niedoskonałości dotychczasowych form współpracy, co popycha przedsiębiorców do wprowadzania zmian organizacyjnych mających na celu faktyczne i klarowne oddzielenie współpracowników B2B od pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę — komunikuje Łukasz Boszko, doradca podatkowy i menedżer w Dziale Doradztwa Grant Thornton.
Badanie opisane w tym raporcie zrealizowane na zlecenie Grant Thornton International w ramach cyklu International Business Report. W Polsce badanie przeprowadzane jest techniką CATI (wywiady telefoniczne) przez firmę Biostat wśród właścicieli i członków zarządu 100 średnich i dużych przedsiębiorstw.
Autor: Łukasz Zalewski, dziennikarz Business Insider Polska
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.