Podatek VAT na paliwo ma zmaleć z 23% do 8%, a opłata akcyzowa do najmniejszej dopuszczalnej wartości. Dla statystycznego odbiorcy oznacza to tańsze ceny na stacjach benzynowych. Konsekwencje dla firm są bardziej złożone.
Duże zmiany cen ropy naftowej wywołały odczuwalne wzrosty cen paliw na stacjach. Rząd postanowił szybko zareagować (miesiąc po rozpoczęciu konfliktu na Bliskim Wschodzie). Premier Donald Tusk ogłosił bowiem zmniejszenie podatku VAT i akcyzy na paliwa oraz wprowadzenie ceny maksymalnej na stacjach paliw. Nie wykluczył też wprowadzenia opłaty od nadmiernych dochodów, które uzyskają koncerny paliwowe. Detale ma jeszcze dziś zaprezentować minister finansów i gospodarki Andrzej Domański.
Jakie będą następstwa tych modyfikacji? — Dla gospodarstw domowych zmiana będzie bezpośrednia i będzie to odczuwalna ulga finansowa — komentuje Piotr Juszczyk, główny doradca podatkowy InFakt.
— Po redukcji stawki VAT na paliwa z 23% do 8% oraz akcyzy na benzynę i olej napędowy, ceny detaliczne paliw powinny obniżyć się o około 1,2 zł za litr — oznajmił premier Donald Tusk.
— Oddziaływanie tej decyzji na przedsiębiorców wymaga jednak szerszej analizy — dodaje Piotr Juszczyk.
Czytaj też: Kupujesz paliwo na Orlenie. Ta modyfikacja od 1 kwietnia może cię zaskoczyć
Jak ceny paliw wpłyną na rachunki obywateli i firm
Premier Donald Tusk ogłosił dzisiaj pakiet CPN (“Ceny Paliw Niżej”). Zakłada on:
- obniżkę stawki VAT na paliwa z 23% do 8% oraz
- zmniejszenie akcyzy o 0,28 zł na oleju napędowym i 0,29 zł na benzynie.
Piotr Juszczyk przedstawia wpływ tych zmian na przedsiębiorców na przykładzie właściciela piekarni, który używa samochodu dostawczego jedynie w działalności gospodarczej, więc ma możliwość odliczenia pełnego VAT od paliwa.
— Jeżeli przedsiębiorca co miesiąc wydaje 1000 zł netto na paliwo, to przy stawce 23% płaci 1230 zł brutto i odzyskuje 230 zł VAT. Po redukcji do 8% zapłaci 1080 zł brutto, a odzyska 80 zł VAT. Wciąż kosztem faktycznym przedsiębiorcy będzie 1000 zł — wyjaśnia doradca podatkowy. Podatek VAT dla firm jest zatem neutralny.
Piotr Juszczyk dodaje, że dla przedsiębiorców najważniejsza jest cena paliwa bez VAT, a ta zmienia się głównie przez akcyzę i uwarunkowania rynkowe. W pakiecie CPN cena akcyzy również ma być niższa. — W rezultacie, przedsiębiorca, który co miesiąc wydaje 1000 zł netto na paliwo, zaoszczędzi mniej więcej 50 zł. Netto za paliwo zapłaci bowiem około 950 zł — mówi Juszczyk.
Rząd ma również dopilnować, by stacje benzynowe nie podniosły marży, czyli żeby nie wzrosła cena bez VAT. — Taki ma być efekt zabezpieczenia w postaci ceny maksymalnej — potwierdza Piotr Juszczyk.
Ekspert wspomina, że podobny krok ze zmniejszeniem podatków od paliw podjął rząd Mateusza Morawieckiego w związku z wojną w Ukrainie w 2022 r. Problem pojawił się, kiedy stawka wróciła z 8% do 23%. — Pamiętamy, jak przy tarczy antyinflacyjnej paliwa po powrocie stawki VAT z 8% na 23% kosztowały tyle samo. To świadczyło o jednym, marża na paliwa była wyższa przy obniżonej stawce VAT. Czyli paradoksalnie, przedsiębiorcy ponosili większy koszt niż po wzroście VATu — przypomina Piotr Juszczyk.
Gdzie będzie zysk przedsiębiorców po obniżce podatków na paliwa
Zmniejszenie VAT oraz akcyzy dla przedsiębiorców rozliczających VAT w całości nie będzie więc tak mocno odczuwalne, jak w przypadku konsumentów.
— Przedsiębiorcy skorzystają jednak na poprawie płynności finansowej, ponieważ niższa kwota brutto podczas tankowania to mniejsze obciążenie finansowe jednorazowo. To może być istotne przy dużej skali działalności, np. w transporcie — uważa Piotr Juszczyk. Podsumowując, dla firm efekt podatkowy pozostaje w dużej mierze obojętny, a rzeczywista korzyść zależy przede wszystkim od redukcji akcyzy i wpływu regulacji na ceny bez VAT paliw.
Jakie mogą być skutki obniżki podatków na paliwa dla budżetu państwa
— Mechanizm jest prosty: niższa stawka VAT obniża cenę brutto proporcjonalnie do ceny netto, obniżenie akcyzy zmniejsza stały składnik podatkowy w każdym litrze i jednocześnie wpływa na zmniejszenie podstawy opodatkowania VAT. W rezultacie działa tu podwójny mechanizm obniżający cenę detaliczną. Efekt cenowy pojawia się szybko — tłumaczył nam wcześniej Maciej Przybył, menedżer w Zespole ds. Podatków Pośrednich w KPMG w Polsce.
Zmniejszenie VAT i akcyzy na paliwa będzie też oznaczać zmniejszenie dochodów do budżetu państwa.
— Dochody z akcyzy to obecnie około 100 mld zł, z czego największa część pochodzi z opodatkowania tzw. wyrobów energetycznych, czyli m.in. paliw — zaznacza dr Mateusz Lewandowski of counsel w kancelarii KDCP oraz adiunkt na Politechnice Warszawskiej. Zmniejszenie akcyzy może więc oznaczać mniejsze wpływy o ponad 1 mld zł. — Straty dla ekonomii w przypadku braku działań ze strony rządu byłyby jednak nieporównywalnie większe — mówił nam na początku marca br. Mateusz Lewandowski.
Przypomnijmy, że w przypadku tarczy antyinflacyjnej, która funkcjonowała od lutego do końca 2022 r. spadek dochodów do budżetu państwa był znaczny. — Każdy miesiąc jej funkcjonowania oznaczał 2,5 mld zł dochodów do budżetu mniej, czyli łącznie w całym 2022 r. — 30 mld zł mniej — mówił Artur Soboń, ówczesny wiceminister finansów. Należy podkreślić, że tarcza obejmowała nie tylko obniżkę stawki VAT na paliwa (spadła z 23% do 8%), ale również na żywność (spadła do 0%), prąd (8% zamiast 23%), ciepło (5% zamiast 23%) i gaz ziemny (0% zamiast 23%).
Według wyliczeń Ministerstwa Finansów przeciętna korzyść dla każdej rodziny ze zmniejszenia VAT na samo paliwo wyniosła w 2022 r. — 485 zł.
Ile wynosi VAT i akcyza w cenie benzyny i oleju napędowego
Podatki i opłaty w strukturze ceny paliwa stanowią obecnie około 50%, z czego najwięcej akcyza i VAT. Jak wynika z danych Polskiej Organizacji Przemysłu i Handlu Naftowego (POPIHN — patrz ramka niżej) w średniej cenie:
— benzyny EU95 akcyza stanowiła 24%, a VAT 19%,
— oleju napędowego akcyza stanowiła 18% ceny, a VAT 19%.
Dane organizacji dotyczą 2024 r. (nie ma nowszych). Aktualnie (w 2026 r.), jak wynika z danych firmy Reflex, sytuacja jest niemal identyczna.
Autor: Łukasz Zalewski, dziennikarz działu Prawo, Business Insider Polska
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.