Sporo właścicieli firm uiszcza daniny wyższe niż wynika ze stawki nominalnej, np. 35% zamiast 19%. Najbardziej obciążone fiskalnie są sp. z o.o., będące najpowszechniejszym rozwiązaniem w Polsce. Istotne uproszczenie oferuje spółkom CIT estoński. Z obciążeniem podatkowym można zejść do niskich pułapów również w innych okolicznościach.
Z zestawienia stawek nominalnych podatku dochodowego z tzw. efektywnym obciążeniem, czyli rzeczywistym ciężarem, można wysnuć intrygujące konkluzje. Każdy powinien to przeanalizować samodzielnie, ponieważ czynników wpływających na wysokość opodatkowania jest mnóstwo. Przygotowaliśmy kompilację danych, która może w tym pomóc. Na potrzeby Business Insidera opracował ją Tomasz Rolewicz, doradca podatkowy, tax partner w Grant Thornton.
Jak twierdzi ekspert, w Polsce najmniejsza nominalna wartość procentowa nie zawsze oznacza najmniejszy realny podatek. — Dobrym przykładem jest ryczałt, który przy rentowności 20% może w rzeczywistości być wyższym ciężarem niż liniowy PIT, mimo że ryczałt charakteryzuje się bardzo niską wartością procentową określoną w ustawie. Dodatkowo, typowa sp. z o.o. jest systemowo stosunkowo kosztowna przy całkowitej wypłacie zysku, ponieważ łączy podatek CIT i dywidendę — zaznacza Tomasz Rolewicz. Szczegółowe dane przedstawiamy w tabelach.
Kto ma najmniejsze i największe efektywne obciążenie podatkowe w Polsce
Aktualnie skala podatkowa dla aktywności gospodarczej osób fizycznych wynosi 12% i 32%.
— W scenariuszu “wyłącznie podatki, bez ZUS i składki zdrowotnej” najmniejsze bieżące obciążenie przy akumulacji zysku zapewnia generalnie estoński CIT, gdyż normalny dochód operacyjny nie podlega tam opodatkowaniu do momentu wypłaty dywidendy — informuje Tomasz Rolewicz.
Przy całkowitej wypłacie zysku (dywidendy) do jednych z najmniej obciążonych podatkowo konfiguracji zaliczają się:
— spółka komandytowa z komplementariuszem, gdzie opodatkowanie spółki wynosi 9% CIT — łączne obciążenie to efektywnie 17,29%, oraz
— estoński CIT dla drobnego podatnika/podmiotu inaugurującego działalność, dla którego oficjalnie przyjmuje się 20% łącznego opodatkowania CIT+PIT.
— Na przeciwległym biegunie sytuuje się klasyczna sp. z o.o. z 19% CIT i pełną dywidendą, gdzie efektywne obciążenie sięga 34,39% — podkreśla Rolewicz.
Ekspert akcentuje, że w Polsce nie istnieje jeden “najtańszy” model dla wszystkich. W skrócie:
- jednoosobowa działalność gospodarcza na skali wygrywa przy mniejszych zarobkach dzięki kwocie obniżającej podatek,
- podatek liniowy stabilizuje obciążenie przy wzrastającym dochodzie,
- ryczałt okazuje się bardzo korzystny tylko przy wysokiej marży i dla konkretnych sektorów,
- spółka jawna nie posiada osobnej stawki efektywnej, ponieważ “przejmuje” opodatkowanie wspólników,
- spółka komandytowa to obecnie konstrukcja silnie uzależniona od roli wspólnika i dostępności uprawnień,
- tradycyjna sp. z o.o. jest stosunkowo kosztowna przy całkowitej wypłacie zysku, natomiast estoński CIT najbardziej nagradza reinwestowanie lub odkładanie wypłat.
W następujących zestawieniach i wyjaśnieniach przyjęliśmy następujące założenia: analizujemy opodatkowanie polskiego rezydenta podatkowego, będącego osobą fizyczną, w spółkach bierzemy pod uwagę strukturę krajową, bez ulg, strat z poprzednich lat, IP Box oraz innych preferencji pozasystemowych.
“Stawką efektywną” jest suma podatków / zysk brutto przed opodatkowaniem, przy czym: dla jednoosobowej działalności gospodarczej i form transparentnych “zysk brutto” to dochód po odliczeniu kosztów jego uzyskania, a dla spółek CIT — zysk lub dochód.
Pomijamy opłaty ZUS i składkę zdrowotną, jednak w uzasadnionych przypadkach uwzględniamy daninę solidarnościową.
Jak opodatkowana jest działalność gospodarcza i spółka jawna
W jednoosobowej działalności gospodarczej koszty uzyskania przychodu wpływają bezpośrednio na rezultat tylko przy skali PIT i liniowym PIT, ponieważ opodatkowany jest dochód. W ryczałcie opodatkowaniu podlega przychód, którego nie można pomniejszyć o koszty.
— Spółka jawna niebędąca płatnikiem CIT nie posiada własnej “stawki podatku” — z punktu widzenia podatków jest transparentna, a efektywne opodatkowanie zależy od wspólników oraz ich formy opodatkowania. Jeśli jednak wspólnikami nie są wyłącznie osoby fizyczne i spółka nie przedstawi informacji o podatnikach, staje się płatnikiem CIT (z konsekwencjami podatkowymi) — wyjaśnia Tomasz Rolewicz.
Dla porównania efektywnego opodatkowania przyjęliśmy trzy poziomy zysku brutto: 100 tys. zł, 500 tys. zł i 2 mln zł.
Zestawienie (zysk brutto)
| Jak wygląda efektywne opodatkowanie w jednoosobowej działalności gospodarczej i w spółce jawnej | Zysk 100 tys. zł | Zysk 500 tys. zł | Zysk 2 mln zł |
|---|---|---|---|
| jednoosobowa działalność gospodarcza – skala | 8,40% | 26,48% | 32,62% |
| jednoosobowa działalność gospodarcza – liniowy | 19% | 19% | 21% |
| Spółka jawna – jeden wspólnik (100% udziałów) | jak jednoosobowa działalność gospodarcza | jak jednoosobowa działalność gospodarcza | jak jednoosobowa działalność gospodarcza |
| Spółka jawna – dwóch wspólników (po 50% udziałów, na skali PIT) | 4,80% | 20,96% | 29,24% |
Opcja “spółka jawna dwóch wspólników po 50%” pokazuje, że transparentność podatkowa sama w sobie nie gwarantuje oszczędności, jednak rozłożenie dochodu między wspólników faktycznie redukuje efektywną stawkę przy progresji podatkowej (wspólnicy opodatkowani zgodnie ze skalą PIT).
— Kluczowy wniosek jest taki, że przy niskim dochodzie skala PIT może okazać się najkorzystniejsza, ale wraz ze wzrostem dochodu ta przewaga zanika. Przy 500 tys. zł zysku liniowy 19% PIT jest wyraźnie niższy niż skala (opodatkowanie na poziomie 26,48%), a przy 2 mln zł zysku rośnie dodatkowo znaczenie daniny solidarnościowej. Transparentna podatkowo spółka jawna może natomiast prezentować się lepiej niż jednoosobowa działalność gospodarcza na skali PIT, jeśli dochód ulega podziałowi między kilku wspólników i żaden z nich nie przekracza znacząco drugiego progu PIT lub kwoty 1 mln zł — wyjaśnia Tomasz Rolewicz.
Jakie obciążenia fiskalne ponoszą ryczałtowcy
Tomasz Rolewicz zaznacza, że w odniesieniu do ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych sama “nominalna” wartość procentowa wprowadza w błąd, ponieważ przedsiębiorca uiszcza podatek od przychodu. Ekonomiczna stawka podatku od zysku zależy zatem od rentowności oraz od branży, w której działa podatnik, gdyż to ma bezpośredni wpływ na stawkę ryczałtu. — W realnych warunkach dla niektórych usług ryczałt może być bardzo korzystny — przy dużej marży, jak i bardzo kosztowny przy małej rentowności — ocenia ekspert.
| Nominalna stawka ryczałtu | Efektywnie przy marży 20% | Efektywnie przy marży 40% | Efektywnie przy marży 60% |
|---|---|---|---|
| 3,0% | 15,00% | 7,50% | 5% |
| 5,5% | 27,50% | 13,75% | 9,17% |
| 8,5% | 42,50% | 21,25% | 14,17% |
| 10% | 50% | 25% | 16,67% |
| 12% | 60% | 30% | 20% |
| 14% | 70% | 35% | 23,33% |
| 15% | 75% | 37,50% | 25% |
| 17% | 85% | 42,50% | 28,33% |
Jakie efektywne podatki uiszcza spółka komandytowa
Spółka komandytowa jest płatnikiem CIT, zatem nie funkcjonuje jak transparentna spółka jawna.
Jak tłumaczy Tomasz Rolewicz, dopiero przy transakcjach dla wspólników pojawia się drugi stopień opodatkowania, jednak ustawodawca inaczej traktuje komplementariusza i komandytariusza.
Ekspert zwraca uwagę, że w dyskursie publicznym spółka komandytowa bywa postrzegana jako jedna forma opodatkowania, natomiast w rzeczywistości należy mówić o opodatkowaniu na trzech różnych płaszczyznach: komplementariusza, komandytariusza z rzeczywiście dostępnym zwolnieniem i komandytariusza bez zwolnienia. — Nie występuje więc jedna stawka efektywna dla spółki komandytowej. W realnej działalności bardzo często należy przeanalizować strukturę wspólników i powiązań przed przedstawieniem konkretnych danych — podkreśla Tomasz Rolewicz.
Generalnie opodatkowanie wspólników wygląda następująco.
Komplementariusz — może zredukować 19% PIT od swojego udziału w zysku o część CIT zapłaconego przez spółkę.
Komandytariusz — korzysta natomiast ze zwolnienia obejmującego 50% przychodu z udziału w zysku, jednak nie więcej niż 60 tys. zł rocznie oddzielnie dla każdej spółki, a dodatkowo ustawa przewiduje istotne wyłączenia tego zwolnienia.
To prowadzi do bardzo różnych wyników.
Jak wyjaśnia Tomasz Rolewicz, przy pełnej transakcji zysku ze spółki komplementariusz płaci efektywnie:
— 19% podatku, przy 19% CIT od spółki (który odlicza od swojego PIT), lub
— 17,29% podatku, jeśli spółka korzysta z opodatkowania na poziomie 9% CIT (spełnia warunki małego podatnika).
Z kolei u komandytariusza rezultat jest zależny od tego, czy preferencja 50%/60 tys. zł w ogóle jest aktywna, a jeśli tak — czy limit 60 tys. zł nie zostaje “wykorzystany” przy wyższych transakcjach. — W praktyce to ostatnie jest bardzo istotne: to, co przy niewielkich zyskach wygląda na atrakcyjną preferencję, przy zwiększonej dystrybucji zaczyna powoli zbliżać się do standardowego podwójnego opodatkowania (na poziomie spółki i wspólnika) — informuje Tomasz Rolewicz.
Jak przedstawia się efektywne opodatkowanie, ukazuje tabela opracowana przez eksperta Grant Thornton.
| Efektywne opodatkowanie | Gdy spółka komandytowa wypłaca cały zysk, który wynosi 100 tys. zł | Gdy spółka komandytowa wypłaca cały zysk, który wynosi 500 tys. zł | Gdy spółka komandytowa wypłaca cały zysk, który wynosi 2 mln zł |
|---|---|---|---|
| Komplementariusza przy CIT spółki 9% | 17,29% | 17,29% | 17,29% |
| Komplementariusza przy CIT spółki 19% | 19% | 19% | 19% |
| Komandytariusza, CIT spółki 9%, zwolnienie 50% do 60 tys. zł działa | 17,65% | 24,01% | 25,72% |
| Komandytariusza, CIT spółki 19%, zwolnienie 50% do 60 tys. zł działa | 26,70% | 32,11% | 33,82% |
| Komandytariusza, CIT spółki 9%, brak zwolnienia | 26,29% | 26,29% | 26,29% |
| Komandytariusza, CIT spółki 19%, brak zwolnienia | 34,39% | 34,39% | 34,39% |
Uwaga: wyliczenia własne Tomasza Rolewicza, przy założeniu, że zysk po CIT jest w całości transferowany wspólnikowi będącemu polskim rezydentem — osobą fizyczną. Dla komplementariusza zastosowano mechanizm redukcji z art. 30a ust. 6a–6e ustawy o PIT. Dla komandytariusza zastosowano zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 51a ustawy o PIT wraz z limitem 60 tys. zł oraz wyłączeniami z art. 21 ust. 40. W sytuacji, gdy zwolnienie nie jest aktywne, efektywna stawka komandytariusza równa się z klasyczną sp. z o.o. o identycznych stawkach CIT.
Jakie podatki uiszcza sp. z o.o.
W standardowej spółce z o.o. zysk podlega najpierw opodatkowaniu CIT na poziomie spółki, a następnie — przy wypłacie dywidendy wspólnik uiszcza 19% PIT.
Spółka może być opodatkowana 9% CIT (mały podatnik lub podmiot rozpoczynający działalność) albo 19% CIT (w pozostałych przypadkach). Dywidenda przekazywana wspólnikom jest objęta 19% zryczałtowanym podatkiem od przychodów z udziału w profitach osób prawnych.
Jeśli wspólnikiem jest osoba fizyczna, oznacza to klasyczne podwójne opodatkowanie.
— W praktyce stawka efektywna w standardowej sp. z o.o. jest zależna od tego, czy i jaką część zysku wypłacamy. Przy braku dywidendy wspólnik nie płaci PIT (nie występuje podwójne opodatkowanie), natomiast przy pełnej transakcji zysku ze spółki wchodzi w życie pełne podwójne opodatkowanie — tłumaczy Tomasz Rolewicz.
| Efektywne opodatkowanie spółki z o.o. | Brak wypłaty dywidendy | 50% bieżącego zysku wypłacone w formie dywidendy | Wypłacone 100% dywidendy |
|---|---|---|---|
| CIT 9% + dywidenda | 9% | 17,65% | 26,29% |
| CIT 19% + dywidenda | 19% | 26,70% | 34,39% |
Jakie podatki uiszcza spółka na estońskim CIT
Estoński CIT — czyli ryczałt od przychodów spółek — mogą wybrać płatnicy CIT prowadzący działalność m.in. w formie sp. z o.o., spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej, spółki komandytowej i spółki komandytowo-akcyjnej, pod warunkiem spełnienia warunków ustawowych.
— Do kluczowych warunków należą m.in. prosta struktura właścicielska (wspólnikami mogą być wyłącznie osoby fizyczne), brak udziałów w innych spółkach, ograniczenie przychodów pasywnych oraz wymogi dotyczące zatrudnienia. Ustawa przewiduje przy tym dogodniejsze warunki wejścia dla małych podatników i podmiotów rozpoczynających działalność — informuje Tomasz Rolewicz. Stawka ryczałtu wynosi 10% dla spółki będącej tzw. małym podatnikiem lub rozpoczynającej działalność oraz 20% dla pozostałych.
— Największa różnica pomiędzy estońskim CIT i tradycyjnym CIT dotyczy momentu opodatkowania. W zwykłym CIT spółka uiszcza podatek z reguły od osiągniętego dochodu, niezależnie od transakcji zysku. W estońskim CIT podatek pojawia się dopiero przy transferze zysku lub w innych specyficznych sytuacjach, postrzeganych jako wypłata ukrytych zysków albo wydatków niezwiązanych z działalnością — wyjaśnia Tomasz Rolewicz.
Efektywne opodatkowanie spółki na estońskim CIT wynosi:
- 20% przy wypłacie dywidendy (łączne obciążenie CIT+PIT), jeśli spółka spełnia kryteria małego podatnika lub podmiotu inaugurującego działalność (w tradycyjnym CIT — 26,29%),
- 25% dla pozostałych podatników, zamiast 34,39% jak w klasycznym CIT.
| Estoński CIT | Brak wypłaty zysku | 50% wypłaty bieżącego zysku | 100% wypłaty zysku |
|---|---|---|---|
| Mały podatnik / rozpoczynający działalność | 0,00% | ok. 10% | 20% |
| Pozostali podatnicy | 0,00% | ok. 12,50% | 25% |
— Estoński CIT nie tyle “redukuje nominalną stawkę”, ile modyfikuje logikę systemu. Jeśli spółka reinwestuje i nie transferuje zysku, przewaga nad standardowym CIT jest zasadnicza. Jeśli jednak zysk ma być szybko przekazywany właścicielowi, estoński CIT nadal jest zauważalnie lepszy od tradycyjnej sp. z o.o., ale niekoniecznie pokona wszystkie warianty PIT-transparentne albo sp.k. z komplementariuszem — podsumowuje Tomasz Rolewicz.
Jakie podatki uiszczają przedsiębiorcy w Polsce
Tomasz Rolewicz wyciąga z powyższego cztery wnioski.
Po pierwsze, najmniejsza nominalna wartość procentowa nie zawsze oznacza najmniejszy podatek efektywny.
Po drugie, standardowa sp. z o.o. jest systemowo stosunkowo kosztowna przy pełnej dystrybucji zysku.
Po trzecie, estoński CIT jest najkorzystniejszą podatkowo formą w sytuacji, gdy przedsiębiorca chce lokować zysk w spółce, natomiast przy pełnej transakcji konkuruje przede wszystkim ze spółką komandytową z komplementariuszem oraz z właściwie dobraną transparentną formą PIT.
Po czwarte — przy niskich przychodach najłagodniejsza okazuje się skala podatkowa, a przy wysokich — liniowy PIT, jednak w przypadku spółek decydujące znaczenie ma to, czy zysk jest zatrzymywany, czy wypłacany. Standardowa sp. z o.o. przy transferze pełnej dywidendy implikuje opodatkowanie na poziomie 26,29% albo 34,39%, podczas gdy estoński CIT pozwala zejść do 20% lub 25%, a w razie niewypłacania zysku odracza opodatkowanie do momentu dystrybucji.
Autor: Łukasz Zalewski, dziennikarz Business Insider Polska
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.