Sejm powołał kolejnego jurystę Trybunału Konstytucyjnego, jednak nie odebrał immunitetu Sławomirowi Mentzenowi. Ponadto przyjęto kilka ważnych ustaw, szczególnie z myślą o seniorach, gospodarzach rolnych i przedsiębiorcach. Ich wejście w życie zależy jednak od podpisu prezydenta, a Karol Nawrocki ponownie zawetował trzy projekty ustaw. Zapraszamy do zapoznania się z naszym autorskim przeglądem legislacyjnych zmian.
Zakończone w czwartek obrady Sejmu wywołały wiele emocji, mimo że początkowo nie zapowiadały się na burzliwe. Niewielu spodziewało się bowiem, że parlament odwoła Marcina Kierwińskiego z funkcji ministra spraw wewnętrznych i administracji, a plan prac nie przewidywał wielu punktów. Ostatecznie Sejm podjął kilka znaczących decyzji. Oto autorskie podsumowanie posiedzenia izby niższej parlamentu, a także Senatu.
Przeczytaj również: Konsultacje prezesów banków. Instytucje finansowe potraktowały poważnie kwestię darmowych kredytów
Kontrowersje w Sejmie
Najwięcej kontrowersji wzbudził Łukasz Mejza, poseł niezrzeszony, wybrany z list Prawa i Sprawiedliwości. W trakcie finalizowania prac legislacyjnych nad ustawą przewidującą kary do pięciu lat pozbawienia wolności za patostreaming, Mejza zaprosił do gmachu parlamentu patostreamera Daniela Zwierzyńskiego wraz z jego partnerką również zajmującą się patostreamingiem. Poseł argumentował, że była to forma dialogu z osobami, których dotyczyć mają zmiany w przepisach.
W czwartek gorącą debatę wywołał wniosek policji o pozbawienie immunitetu lidera Konfederacji, Sławomira Mentzena. — Chcecie mi uchylić dzisiaj immunitet za odpalenie racy na Marszu Niepodległości […]. Tym razem na marszu odpaliłem racę na tle baneru: „Polska dziś się upomina, zwrócić Tuska do Berlina”. I w tym jest cały problem, chcecie ukarać posła za wyrażenie opinii na temat rządu — argumentował Mentzen. Sejm nie zdecydował się jednak na odebranie mu immunitetu, ponieważ wniosek nie uzyskał bezwzględnej większości wynoszącej 231 głosów. Za uchyleniem opowiedziało się 227 parlamentarzystów, przeciw było 210, a dwie osoby wstrzymały się od głosu.
Przeczytaj również: Karol Nawrocki zawetował trzy ustawy. Jedną z nich po raz trzeci
Burzę wywołało również wystąpienie Dariusza Mateckiego. Parlamentarzysta Prawa i Sprawiedliwości ostro skrytykował działania rządu, odnosząc się do unijnej polityki migracyjnej i jej skutków. Fakty dotyczące paktu migracyjnego zostały omówione w artykule: Nowe zasady dla migrantów w Europie. Z czego jest zwolniona Polska?
Ponadto Sejm uchwalił kilka istotnych ustaw, które teraz zostaną skierowane do Senatu. Oto one.
Umożliwienie uzyskania bonu senioralnego
Po pierwsze, Sejm uchwalił ustawę dotyczącą osób starszych i koordynacji opieki długoterminowej, która wprowadza długo oczekiwany bon senioralny. Prawo do jego uzyskania będą miały osoby, które ukończyły 65. rok życia, posiadają niezaspokojone potrzeby w zakresie podstawowych czynności życia codziennego, a ich średni miesięczny dochód z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o bon nie przekracza kwoty 3410 zł. Bon nie będzie mógł być przyznany, jeśli senior korzysta z innych form wsparcia wymienionych w ustawie, takich jak świadczenie wspierające czy usługi opiekuńcze. Przede wszystkim jednak bon nie będzie dostępny we wszystkich gminach z mocy prawa. Skorzystają z niego mieszkańcy gmin, które zgłoszą się do programu ogłoszonego przez rząd. Zgodnie z ustawą, program ten ma być realizowany w pierwszej kolejności w gminach, w których usługi opiekuńcze nie są świadczone lub są świadczone w ograniczonym zakresie (do 10 osób).
Przeczytaj również: Bon senioralny coraz bliżej. Co to oznacza dla starszych Polaków?
Nowe regulacje dotyczące usług opiekuńczych
Po drugie, Sejm uchwalił nowelizację ustawy o pomocy społecznej, która ma na celu ujednolicenie zasad świadczenia usług opiekuńczych we wszystkich gminach. Nowelizacja zobowiązuje ministra rodziny i pracy do wydania rozporządzenia, które określi standardy i sposób realizacji usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Obecnie każda gmina samodzielnie decyduje o formie świadczenia usług opiekuńczych, na przykład o tym, jak pomaga w zaspokajaniu codziennych potrzeb (zakupy, posiłki), opiece higienicznej (mycie, a także sprzątanie mieszkania, domu) oraz usługach specjalistycznych. Te ostatnie powinny być dostosowane do stanu zdrowia lub niepełnosprawności. Po wejściu w życie rozporządzenia standardy staną się jednolite w całej Polsce, a także wprowadzony zostanie obowiązek monitorowania i oceny świadczonych usług.
Usługi opiekuńcze może otrzymać osoba samotna, która z powodu wieku, choroby lub z innych przyczyn wymaga pomocy w swoim miejscu zamieszkania. Z pomocy może również skorzystać osoba, której rodzina nie jest w stanie jej zapewnić. Nowelizacja doprecyzowuje także wymogi stawiane osobom świadczącym usługi opiekuńcze. Przede wszystkim muszą one posiadać przeszkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy.
Większy dostęp do leczenia dla osób uzależnionych od opioidów
Sejm uchwalił ustawę mającą na celu ułatwienie leczenia uzależnień od opioidów. Jest to istotne, ponieważ jak zauważyła posłanka Agnieszka Ścigaj z Prawa i Sprawiedliwości, w województwie małopolskim pacjenci oczekują na terapię uzależnień ponad 50 dni. Radosław Lubczyk z PSL zwrócił uwagę, że w niektórych województwach przez długi czas nie funkcjonował żaden program leczenia substytucyjnego. W 2025 roku na terenie całego województwa podkarpackiego nie działał żaden taki program.
Dzięki nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz innych ustaw pokrewnych, pacjenci będą mogli otrzymywać buprenorfinę na standardową receptę, a nie jak dotychczas wyłącznie w ramach Programu Leczenia Substytucyjnego. Buprenorfina na receptę będzie płatna, podczas gdy w ramach programu leczenie jest bezpłatne.
Kara za patostreaming?
Posłowie uchwalili również nowelizację Kodeksu karnego, wprowadzającą sankcje za patostreaming.
Zgodnie z nowelizacją, karane będą osoby, które dla osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej publikują w internecie filmy lub nagrania dźwiękowe przedstawiające popełnianie przestępstw zagrożonych karą pozbawienia wolności, znęcanie się nad zwierzętami lub poniżanie innych. Sąd będzie mógł orzec karę do trzech lat pozbawienia wolności. W przypadku, gdy nagranie dotyczy osoby małoletniej, kara może wynieść od trzech miesięcy do pięciu lat pozbawienia wolności.
Sankcje mają dotyczyć osób udostępniających w sieci treści imitujące prawdziwe nagrania przestępstw, które w rzeczywistości zostały upozorowane. Nie będą karane osoby publikujące nagrania w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, informacyjnej, prasowej lub naukowej, albo w celu ochrony interesu publicznego. Nowe przepisy karne mają wejść w życie już 30 dni po ich ogłoszeniu.
Z badań przeprowadzonych przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę wynika, że największą grupę odbiorców patostreamów stanowią nastolatkowie. 84% nastolatków w wieku 13–15 lat wie, czym jest patostream, a 37% z nich je ogląda. Termin „patostream” stanowi połączenie słów „patologia” i „stream” (ang. strumień). Oznacza nagrywanie, publikowanie lub transmitowanie na żywo materiałów zawierających treści wulgarne, obsceniczne, szokujące lub brutalne. Obecnie karalne jest jedynie transmitowanie przestępstw, takich jak gwałt czy pobicie.
Sztuczna inteligencja pod większą kontrolą
Sejm przyjął także ustawę o sztucznej inteligencji. W jej wyniku powstanie Komisja ds. Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Będzie ona pełnić funkcję organu nadzorczego rynku AI. Nie dotyczy to wyłącznie gigantów takich jak OpenAI, Google czy Microsoft. Każda firma, która naruszy unijne zasady wynikające z AI Act, będzie podlegać wysokim karom.
Jak stwierdza dr Dota Szymborska, wykładowczyni Uniwersytetu WSB Merito, unijne rozporządzenie nie jest instrukcją obsługi dla wąskiej grupy programistów. — Jest to cyfrowa tarcza ochronna dla nas wszystkich, zarówno tych, którzy starają się o pracę i mogą zostać zwolnieni przez algorytmy, jak i tych, którzy po prostu przeglądają media społecznościowe — wyjaśnia.
Komisja będzie mogła między innymi rozpatrywać indywidualne skargi na działanie systemów AI oraz wydawać zezwolenia dla systemów wysokiego ryzyka (tj. wykorzystywanych między innymi w edukacji, infrastrukturze krytycznej, zatrudnianiu pracowników, zarządzaniu migracją). Do zadań Komisji będzie należeć także nakładanie kar oraz wycofywanie z rynku systemów niezgodnych z AI Act.
Ustawa przewiduje dwa główne rodzaje sankcji za naruszenie przepisów: administracyjne kary pieniężne oraz kary ograniczenia wolności lub grzywny za określone wykroczenia.
Przeczytaj również: Kary za niewłaściwe wykorzystanie sztucznej inteligencji? Rząd podjął decyzję
Ubezpieczenia dla rolników na uproszczonych zasadach
Sejm dokonał również nowelizacji ustawy o ubezpieczeniach rolnych. Celem jest uproszczenie sposobu naliczania dopłat. Z systemu zniknąłby mechanizmy uzależniające wysokość wsparcia od klasy gleby. Rolnicy nie musieliby składać oświadczeń dotyczących klas użytków rolnych. Nowe przepisy określają również jednolite limity stawek taryfowych, do których będzie przysługiwać dopłata państwowa: do 25% sumy ubezpieczenia dla tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych oraz truskawek, a do 15% sumy ubezpieczenia w przypadku pozostałych upraw. Do wykazu upraw objętych dopłatami do składek ubezpieczeniowych zostaną włączone między innymi trawy nasienne oraz wierzba energetyczna.
Ustawa wprowadza franszyzę redukcyjną zamiast obecnej franszyzy integralnej. Wysokość pomniejszenia odszkodowania będzie zależeć od warunków określonych w umowie ubezpieczenia. Franszyza redukcyjna to określona w umowie część szkody, o którą pomniejsza się odszkodowanie wypłacane przez ubezpieczyciela – na przykład, jeśli szkoda wynosi 5 tys. zł, a franszyza 500 zł, to ubezpieczyciel wypłaci 4,5 tys. zł. Natomiast franszyza integralna to umowny próg kwotowy, poniżej którego ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności za szkodę. Jeśli wartość szkody jest niższa lub równa franszyzie, odszkodowanie nie jest wypłacane.
Te ustawy trafią już do prezydenta
Ponadto w czwartek Sejm rozpatrzył poprawki Senatu do kilku ustaw, a w środę Senat przyjął bez poprawek kilka zmian. Te trafią teraz na biurko Karola Nawrockiego:
- Milcząca zgoda w urzędach
Dotyczy to ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych lub załatwianych milcząco. Rozszerza ona katalog spraw urzędowych, które będzie można załatwić w trybie tzw. milczącej zgody.
- Sądowa kontrola decyzji prokuratora o odmowie dopuszczenia do udziału w przesłuchaniu pełnomocnika świadka
Taką możliwość wprowadza nowelizacja Kodeksu postępowania karnego. Zażalenie na odmowę rozpatrywałby właściwy sąd rejonowy, w terminie siedmiu dni od jego otrzymania. Kwestia dopuszczenia pełnomocnika do uczestnictwa w przesłuchaniu świadka oraz poprawy przepisów w tym zakresie stała się głośna w związku z przesłuchaniem i śmiercią Barbary Skrzypek.
- Metropolia Gdańsk–Gdynia–Sopot
Sejm poparł w czwartek 15 z 16 zgłoszonych przez Senat poprawek do ustawy o związku metropolitalnym w województwie pomorskim, która umożliwi utworzenie metropolii z Trójmiasta i okolicznych gmin. O ustanowienie formalnej metropolii na Pomorzu od lat zabiegają przedstawiciele samorządów należących do Obszaru Metropolitalnego Gdańsk–Gdynia–Sopot. OMGGS zrzesza łącznie 61 miast, gmin i powiatów woj. pomorskiego, zamieszkanych przez około 1,5 mln osób. Ustawa przewiduje stabilne finansowanie metropolii, które docelowo mogłoby wynosić około pół miliarda złotych rocznie. Przyjęte poprawki zakładają między innymi pięcioletnią kadencję zarządu przyszłej metropolii oraz limit wydatków na administrację.
- Deregulacja w energetyce
Ustawa o zmianie niektórych przepisów w celu przeprowadzenia deregulacji w zakresie energetyki jest konsekwencją sierpniowego weta prezydenta wobec podobnej ustawy. Jednym z głównych celów ustawy jest uproszczenie faktur za energię elektryczną dla odbiorców w gospodarstwach domowych. Informacja o najważniejszych składnikach faktury i całkowitej kwocie do zapłaty ma być czytelna i dostępna już na pierwszej stronie. Dla klientów prawdopodobnie najważniejszy jest inny przepis. Ustawa zakłada, że przedsiębiorstwo energetyczne komunikuje się z klientami drogą elektroniczną. Tradycyjne listy będą wysyłane na życzenie odbiorcy.
- Akcyza na e-papierosy
Senat nie wniósł poprawek do nowelizacji ustawy o akcyzie, która rozszerza opodatkowanie na kolejne urządzenia do e-papierosów. Opodatkowane zostaną urządzenia do e-papierosów działające na zasadzie indukcji. Akcyza od nich wyniesie 40 zł za sztukę plus VAT. Jednocześnie Ministerstwo Finansów pracuje nad kolejną zmianą, o której informowaliśmy tutaj: Chaos wokół akcyzy na e-papierosy. Kto na tym korzysta?
- Nowe prawa i obowiązki uczniów
Senat nie wniósł poprawek do ustawy o prawach i obowiązkach ucznia. Przepisy gwarantują uczniom prawo do kształtowania własnego stroju i wyglądu. Ponadto wprowadza obowiązek przestrzegania zasad określonych w statucie szkoły dotyczących stroju i wyglądu – na przykład podczas zajęć wychowania fizycznego oraz zajęć edukacyjnych w warsztatach, laboratoriach i pracowniach szkolnych.
Ustawa przewiduje również powołanie systemu organów ochrony praw uczniowskich, od Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich, po rzeczników wojewódzkich, powiatowych i gminnych. Szkolni rzecznicy mają być powoływani od 1 września 2028 roku.
- Zmiany w ENA
Senat przyjął bez poprawek nowelizację Kodeksu postępowania karnego, która modyfikuje przepisy dotyczące Europejskiego Nakazu Aresztowania (ENA). Chodzi między innymi o zapewnienie osobom zamieszkałym w Polsce takich samych praw i obowiązków, jakie przysługują polskim obywatelom, wobec których wystąpiono z ENA.
Nowy sędzia TK
Sejm wybrał również dr hab. Sławomira Patyrę na sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Jego kandydatura została zgłoszona przez posłów Koalicji Obywatelskiej, Polskiego Stronnictwa Ludowego – Koalicji Polskiej oraz Lewicy i Centrum.
Patyra powinien teraz złożyć ślubowanie przed prezydentem. Nie wiadomo, czy zostanie zaproszony. Bogdan Święczkowski, prezes TK, w rozmowie dla TV Republika powiedział, że “z ciekawością i zainteresowaniem oczekuje na nowego sędziego”. Warto przypomnieć, że prof. Patyra jest autorem jednej z trzech opinii prawnych dotyczących przywrócenia do służby prokuratora Dariusza Barskiego.
Nie uzyskał poparcia kandydat zgłoszony przez posłów Prawa i Sprawiedliwości, prof. dr hab. Artur Kotowski.
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.