Panie nie obawiają się rozpoczynania własnej firmy. Niemniej jednak, powinny przemyśleć konkretne kroki, szczególnie jeśli już są rodzicami lub aspirują do tej roli. Wyjaśniamy, jak zabezpieczyć finanse i skorzystać z uprawnień związanych z urlopem macierzyńskim.
Potomek i własna działalność? Jest to wykonalne, lecz dobrze jest być świadomym dostępnych form wsparcia finansowego.
— Suma świadczenia macierzyńskiego dla kobiety prowadzącej firmę zależy w głównej mierze od kwoty składek ZUS, w tym dobrowolnej składki na ubezpieczenie chorobowe. Ta sama kwota ma wpływ na późniejsze wsparcie finansowe, w tym zasiłek opiekuńczy na dziecko. Istotny jest również okres prowadzenia firmy — zaznacza Joanna Łuksza, szefowa Zespołu Specjalistów Księgowych w ifirma.pl.
Wyjaśniamy, w jakich okolicznościach przysługuje tysiąc złotych tzw. kosiniakowego oraz kto ma szansę na otrzymanie na urlopie macierzyńskim 16,5 tys. zł brutto. Warto również zrozumieć, dlaczego przed rozwiązaniem nie jest korzystne zawieszanie działalności i jak to wygląda po narodzinach dziecka.
Jak uzupełnia Joanna Łuksza, w roku 2026 istotne znaczenie mają m.in. odmienne wartości składek, jak również zmienione zasady użytkowania Małego ZUS Plus.
Urlop macierzyński w JDG warto zaplanować
Z informacji Polskiego Instytutu Ekonomicznego oraz CEIDG wynika, że w roku 2025 panie założyły 102,8 tys. indywidualnych działalności gospodarczych.
Według Joanny Łukszy, własny biznes zapewnia autonomię, ale wymaga też starannego przygotowania — zwłaszcza, gdy właścicielka jest już rodzicem lub planuje nim zostać. Dobrze jest bowiem rozważyć kwestię ubezpieczenia zdrowotnego i należnych świadczeń.
Kiedy przypada kosiniakowe i jakie wsparcie oferuje ZUS
Zasady wsparcia finansowego tłumaczy Joanna Łuksza. Zaznacza ona, że przez pierwsze sześć miesięcy osoba prowadząca działalność może skorzystać z preferencji na start, co zwalnia ją z regulowania składek społecznych. W takiej sytuacji nie buduje się podstawy do zasiłku macierzyńskiego z tytułu działalności, i przypada jej świadczenie rodzicielskie, innymi słowy kosiniakowe, w wysokości 1 tys. zł każdego miesiąca.
Podczas kolejnych dwóch lat prowadzenia biznesu, osoba prowadząca działalność może korzystać z preferencyjnych stawek ZUS. W tym czasie składki społeczne są kalkulowane od obniżonej podstawy, która wynosi 30 proc. minimalnego wynagrodzenia brutto.
Po upływie dwóch lat istnieje opcja przejścia na Mały ZUS Plus. — Począwszy od 1 stycznia 2026 r. z tego udogodnienia można korzystać przez 36 miesięcy w ciągu każdych 60 miesięcy prowadzenia działalności, również w sytuacji, gdy przedsiębiorca korzystał z niego przed rokiem 2026 albo aktualnie z niego korzysta — dodaje Joanna Łuksza.
Ekspertka podkreśla, że dopiero po przejściu na pełny ZUS minimalna podstawa wymiaru składek rośnie do 60 proc. przewidywanego średniego wynagrodzenia. — Jest to kluczowe w kontekście planowania macierzyństwa: jeśli osoba prowadząca działalność nie zdecyduje się na podniesienie podstawy, jej zasiłek macierzyński wyniesie ok. 4 tys. zł brutto miesięcznie — precyzuje specjalistka z IFIRMA.
Bazę do wyliczania składek można również powiększyć, niezależnie od aktualnego planu opłacania składek. Kluczowe jest, aby regularnie uiszczać składki społeczne.
— Maksymalna baza składek to 23 550 zł miesięcznie. Przy takim wariancie comiesięczne składki społeczne i Fundusz Pracy sięgają 8028,20 zł plus składka zdrowotna, lecz po 12 miesiącach regulowania najwyższej bazy zasiłek macierzyński może osiągnąć 16 561,85 zł brutto każdego miesiąca. Podczas pobierania zasiłku macierzyńskiego i jednoczesnym prowadzeniu firmy osoba prowadząca działalność jest zwolniona ze składek społecznych. Jeśli świadczenie wynosi 1000 zł, zwolnienie obejmuje również składkę zdrowotną za każdy pełny miesiąc otrzymywania zasiłku — objaśnia Joanna Łuksza.
Podsumowując, jakie formy opłacania ZUS są możliwe przy prowadzeniu firmy:
— przez pierwsze pół roku — ulga na start,
— następne dwa lata — preferencyjny ZUS,
— kolejne 36 miesięcy — Mały ZUS Plus,
— później — pełny ZUS.
Dwa warianty wypłacania zasiłku macierzyńskiego
Po przystąpieniu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i ustaleniu bazy składek, osoba prowadząca działalność dokonuje wyboru metody wypłaty zasiłku macierzyńskiego. Jak tłumaczy Joanna Łuksza, może otrzymywać:
— 81,5 proc. podstawy wyliczenia zasiłku brutto przez cały rok albo
— 100 proc. przez początkowe 20 tygodni i 70 proc. przez następne 32 tygodnie.
— Należy dokładnie obliczyć każdą opcję, zwłaszcza jeśli fragment urlopu rodzicielskiego zamierza wykorzystać ojciec dziecka — mówi ekspertka.
W pierwszym modelu kobiecie zostanie wypłacone 81,5 proc. podstawy, natomiast w drugim — 70 proc. podstawy.
Z kolei przy pełnym ZUS-ie i podstawie składek w wysokości 5652 zł, kalkulacja wygląda następująco: po odjęciu 13,71 proc. składek społecznych, podstawa zasiłku wynosi 4877,36 zł. W wariancie 81,5 proc. daje to kwotę 3974,84 zł brutto miesięcznie.
— Jak wynika z informacji ZUS, zasiłek macierzyński można zacząć pobierać jeszcze przed rozwiązaniem. Przed narodzinami dziecka można wykorzystać maksymalnie dwa tygodnie zasiłku macierzyńskiego, zaś po porodzie osoba prowadząca działalność ma 21 dni na dostarczenie dokumentów, jeśli decyduje się na wariant 81,5 proc., lub sześć miesięcy, jeśli preferuje pobieranie świadczenia w proporcjach 100 proc. i 70 proc. Dokumenty dotyczące części rodzicielskiej należy złożyć najpóźniej dzień przed planowanym rozpoczęciem zasiłku — wyjaśnia Joanna Łuksza.
Ekspertka dodaje, że zasiłek macierzyński trzeba uwzględnić w deklaracji PIT i uiścić od niego podatek dochodowy. Część kobiet prowadzących działalność może skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania.
— Zwolnienie z podatku do limitu 85 528 zł przychodów przysługuje m.in. osobom korzystającym z ulgi dla młodych, ulgi na powrót lub ulgi dla rodzin posiadających co najmniej czworo dzieci — dodaje Joanna Łuksza.
W przypadku narodzin wcześniaka, od 19 marca 2025 r. kobiecie przysługuje dodatkowe wsparcie za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego — w wysokości 100 proc. podstawy wyliczenia zasiłku.
Zawieszenie firmy przed rozwiązaniem?
— Przed porodem nie jest zalecane zawieszanie działalności, jeśli kobieta prowadząca działalność pragnie utrzymać prawo do zasiłku macierzyńskiego. Wsparcie finansowe należy się tylko wtedy, gdy w dniu porodu jest objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, zaś zawieszenie działalności oznacza wyrejestrowanie z tego ubezpieczenia — alarmuje Joanna Łuksza.
Po rozwiązaniu sytuacja przedstawia się zupełnie inaczej.
— Osoba prowadząca działalność może otrzymywać zasiłek macierzyński i równocześnie prowadzić firmę, pracować oraz wystawiać faktury. Jeżeli zdecyduje się zawiesić działalność dopiero po narodzinach dziecka, nadal ma możliwość otrzymywania zasiłku, a przy świadczeniu w wysokości 1 tys. zł zaoszczędzić także na składce zdrowotnej — wyjaśnia ekspertka IFIRMA.
Inne zasady obowiązują jednak w odniesieniu do zasiłku chorobowego.
Zdaniem Joanny Łukszy, zwolnienie lekarskie implikuje niezdolność do wykonywania pracy — dlatego aktywność związana z prowadzeniem działalności gospodarczej może skutkować utratą prawa do świadczenia. W takim przypadku dobrze jest uprzednio zorganizować zastępstwo lub przekazać część obowiązków.
— Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego osoba prowadząca działalność ma siedem dni na ponowne zgłoszenie się do ubezpieczenia chorobowego, jeśli chce zachować prawo do zasiłków chorobowych lub opiekuńczych, np. 60 dni rocznie na opiekę nad chorym dzieckiem do ukończenia 14 roku życia. Należy jednak pamiętać, że po jednym pełnym miesiącu pracy baza do wyliczenia zasiłku jest kalkulowana od początku, co może spowodować jej zmniejszenie do minimum — konkluduje Joanna Łuksza.
Autor: Łukasz Zalewski, reporter Business Insider Polska
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.