Jak przedsiębiorstwa mogą się zabezpieczyć przed kryzysami? Refleksje z raportu „Odporna i silna Polska”

Z początku sprawa wygląda jak problem jednostkowy. Wpierw wzrastają koszty związane z energią elektryczną. Następnie nadchodzi posucha, która ogranicza plony w sektorze rolnym lub obniża dostęp do wody w gałęzi przemysłowej. W tym samym czasie w debacie publicznej nasila się konflikt o innowacyjne rozwiązania w energetyce, co jest w stanie zablokować inwestycje na wiele miesięcy. Każde z tych wydarzeń oddzielnie zdaje się być możliwe do zażegnania. Lecz gdy zaczną się one kumulować, sytuacja w gospodarce zmienia się o wiele szybciej, niż wiele przedsiębiorstw jest w stanie to przewidzieć.

Ten właśnie moment stara się uchwycić raport „Odporna i silna Polska. Wzmacnianie rezyliencji firm wobec zmiany klimatu, wyzwań energetycznych i dezinformacji”, opracowany przez Fundację Climate&Strategy przy poparciu Fundacji ORLEN. Publikacja zrodziła się ze współpracy 26 specjalistów z rozmaitych sfer gospodarki, którzy wspólnie przeanalizowali zasadnicze zagrożenia dla polskich przedsiębiorstw. Autorzy opracowania utrzymują, że przedsiębiorstwa muszą przygotować się na realia, w których kryzysy nie nadchodzą już osobno. Coraz częściej występują symultanicznie i nawzajem się potęgują, stwarzając zupełnie nowe okoliczności prowadzenia działalności gospodarczej.

Gospodarka w dobie wielorakich perturbacji

Kierowanie ryzykiem w licznych przedsiębiorstwach wciąż często bazuje na prostym założeniu. Kryzys pojawia się w jednym rejonie i można go zdławić za sprawą odpowiednich procedur. Tak więc przedsiębiorstwa szykują się na konkretne przypadki takie jak raptowne zmiany kursów walut, przerwy w dostawach materiałów czy nagłe modyfikacje regulacyjne.

Coraz mocniej natomiast dostrzega się, że takie postrzeganie świata przestaje pasować do rzeczywistości. Obecne zagrożenia gospodarcze mają wymiar systemowy. Utrudnienia w szlakach zaopatrzenia mogą zbiegać się z ostrym skokiem cen energii, zaś skrajne zjawiska pogodowe zjawiają się w momencie, gdy przedsiębiorstwa już mierzą się z napięciami na rynku surowcowym czy niepewnością regulacyjną.

Autorzy raportu konstatują, że przedsiębiorstwa funkcjonują dzisiaj w otoczeniu zwiększonej chwiejności. Tradycyjne nastawienie do zarządzania ryzykiem wymaga metamorfozy. Przedsiębiorstwa muszą uwzględniać scenariusze, w których kilka rozmaitych wstrząsów nadchodzi równocześnie i oddziałuje na pracę organizacji z wielu stron naraz.

Energia jako podwalina stabilności biznesu

Energetyka pozostaje jednym z sektorów, który szczególnie mocno wpływa na odporność przedsiębiorstw. Dostęp do stabilnych i dających się przewidzieć źródeł energii zaczyna rozstrzygać nie tylko o kosztach prowadzenia działalności, lecz także o nieprzerwanej pracy przedsiębiorstw.

Polska gospodarka wciąż w znacznym stopniu bazuje na paliwach kopalnych, a ceny energii są jednymi z najwyższych w Europie. W takiej sytuacji fluktuacje na rynku energetycznym mogą prędko przekładać się na zyskowność przedsiębiorstw oraz ich pozycję konkurencyjną w globalnych szlakach zaopatrzenia. Coraz wyraźniej widać jednak, że wyzwania energetyczne nie sprowadzają się jedynie do kosztów. W kontekście napięć natury geopolitycznej i konfliktów zbrojnych rośnie również znaczenie fizycznego bezpieczeństwa infrastruktury energetycznej, której zakłócenia mogą wpływać na funkcjonowanie całych branż gospodarki. Dla licznych sektorów oznacza to potrzebę ponownego przemyślenia dotychczasowych modeli działania.

Eksperci zwracają uwagę, że bezpieczeństwo energetyczne zaczyna odgrywać rolę strategicznego fundamentu stabilności biznesu. Coraz więcej przedsiębiorstw inwestuje w dywersyfikację źródeł energii, rozwija swoje instalacje odnawialne lub poszukuje metod na podniesienie efektywności energetycznej procesów wytwórczych.

Jak podkreśla Monika Morawiecka, principal w Regulatory Assistance Project i ekspertka transformacji energetycznej oraz regulacji rynku energii, energetyka stała się aktualnie zasadniczym filarem rezyliencji biznesu w licznych sektorach polskiej gospodarki – Przesądza nie tylko o nieprzerwanej pracy, ale też o kosztach, konkurencyjności i wiarygodności przedsiębiorstwa w łańcuchach dostaw. Przedsiębiorstwa, które inwestują w bezpieczeństwo, elastyczność i niskoemisyjność swoich dostaw energii, realnie wzmacniają odporność na kryzysy oraz budują trwałą przewagę rynkową – objaśnia.

W ostatnich latach coraz częściej wspomina się również o fizycznej ochronie infrastruktury energetycznej. Ataki na sieci przesyłowe, akty sabotażu instalacji czy komplikacje w dostawach paliw uzmysławiają, że stabilność systemu energetycznego staje się elementem szerszego bezpieczeństwa gospodarczego państw i przedsiębiorstw.

Klimat jako element gospodarczy

Zmiany klimatyczne przez długi czas pojawiały się w strategiach przedsiębiorstw głównie w kontekście odpowiedzialności względem środowiska. Dziś coraz mocniej widać, że przeobrażają się również w element ekonomiczny, który bezpośrednio oddziałuje na wyniki przedsiębiorstw.

Zgodnie z analizami przywoływanymi w raporcie straty gospodarcze będące rezultatem ekstremalnych zjawisk pogodowych w Polsce sięgają średnio około sześciu miliardów złotych rocznie. W licznych branżach gospodarki konsekwencje zmian klimatycznych są już dostrzegalne w codziennym działaniu przedsiębiorstw. Dostęp do wody staje się jednym z najistotniejszych problemów. Braki wody odpowiadają za istotną część strat w rolnictwie, aczkolwiek coraz częściej wpływają również na przemysł przetwórczy i energetykę. Wzrost temperatur oraz coraz powszechniejsze fale upałów modyfikują warunki prowadzenia działalności w wielu rejonach kraju.

Jak podkreśla Mirosław Proppé, prezes Fundacji WWF Polska i ekspert zarządzania projektami środowiskowymi, w takim położeniu newralgiczna staje się systematyczna analiza zagrożeń, które mogą oddziaływać na funkcjonowanie przedsiębiorstw. – „Przetrwanie jest najistotniejszym celem przedsiębiorstwa” – pouczał mnie prof. Andrzej Koźmiński. Przedsiębiorstwo musi trwać, by zaspokajać potrzeby klientów, stwarzać miejsca pracy i kreować wartość dla udziałowców i państwa. Zatem zasadnicza jest analiza ryzyka. World Economic Forum od lat sygnalizuje zmianę klimatu jako jedno z naczelnych zagrożeń. Niniejszy poradnik dopomaga zrozumieć ich oddziaływanie oraz wybrać efektywne działania – dodaje.

W odpowiedzi na te wyzwania część przedsiębiorstw poczyna zmieniać strukturę swoich szlaków zaopatrzenia. Przedsiębiorstwa analizują sposobność skracania dystansu do kontrahentów i przenoszenia części produkcji bliżej rynku docelowego. Takie postępowanie ma ograniczyć ryzyko komplikacji wynikających z ekstremalnych zjawisk pogodowych oraz napięć geopolitycznych.

Gospodarka w cieniu informacyjnego zamętu

Jednym z najbardziej nieoczywistych aspektów raportu jest wpływ dezinformacji na działanie gospodarki. Autorzy publikacji zwracają uwagę, że manipulacyjne narracje tyczące się technologii energetycznych czy polityki klimatycznej są w stanie realnie rzutować na tempo transformacji gospodarczej. W sferze publicznej zjawiają się uproszczone doniesienia o kosztach nowych technologii, wyjęte z kontekstu przykłady nieudanych przedsięwzięć czy burzliwe spory wokół zmian regulacyjnych. Tego rodzaju narracje mogą kształtować atmosferę debaty oraz wpływać na decyzje podejmowane przez przedsiębiorstwa.

Jak zauważa dr hab. Katarzyna Bąkowicz, prof. Uniwersytetu SWPS, badaczka dezinformacji i ekspertka komunikacji biznesowej, oddziaływanie dezinformacji klimatycznej prowadzi w głównej mierze do systematycznego odwlekania postanowień i akcji, nie tylko przez incydentalne błędy, lecz przez ustawiczne przesuwanie reakcji w czasie co powiększa skalę i koszt przyszłych reperkusji. – W konsekwencji dochodzi do wielowymiarowego braku dostosowania do realności regulacyjnej, rynkowej i klimatycznej – tłumaczy.

Monitorowanie przestrzeni medialnej i szybkie reagowanie na kłamliwe narracje zaczyna stawać się elementem strategii bezpieczeństwa organizacji.

Gospodarka w świecie licznych równoległych kryzysów

Najważniejsza zmiana, którą ukazuje raport, dotyczy samej logiki funkcjonowania gospodarki. Kryzysy przestają być odosobnionymi wydarzeniami, po których można powrócić do poprzedniego stanu równowagi. Coraz częściej zjawiają się w tym samym czasie i wzajemnie się wzmacniają, wpływając na koszty działalności, dostępność materiałów, stabilność dostaw energii czy postanowienia inwestycyjne przedsiębiorstw.

W takiej rzeczywistości kierowanie ryzykiem domaga się o wiele szerszego spojrzenia. Przedsiębiorstwa muszą analizować nie tylko jednostkowe niebezpieczeństwa, lecz także sposób, w jaki mogą one na siebie wzajemnie oddziaływać. Z tego powodu w raporcie zjawiają się szczegółowe mapy zagrożeń, które umożliwiają ocenę zarówno prawdopodobieństwa wystąpienia poszczególnych zdarzeń, jak i ich potencjalnego oddziaływania na działalność przedsiębiorstw.

Autorzy publikacji podkreślają, że przedsiębiorstwa, które nauczą się funkcjonować w świecie wielu równoległych wstrząsów, będą lepiej przygotowane na nadciągające zmiany gospodarcze. Zdolność do antycypowania, adaptacji i błyskawicznego reagowania zaczyna dzisiaj rozstrzygać o stabilności i konkurencyjności przedsiębiorstw.

Raport „Odporna i silna Polska. Wzmacnianie rezyliencji firm wobec zmiany klimatu, wyzwań energetycznych i dezinformacji”, przygotowany przez Fundację Climate&Strategy przy wsparciu Fundacji ORLEN, jest dostępny bezpłatnie do pobrania online i zawiera szczegółowe analizy oraz rekomendacje dla firm, które chcą lepiej przygotować się na nadchodzące wyz

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google. Materiał reklamowy na zlecenie marki Fundacja Climate&Strategy Udostępnij artykuł Newsletter Bądź na bieżąco z informacjami ze świata biznesu i finansów Zapisz się

Najpopularniejsze w BUSINESS INSIDER

Biznes

Orlen podnosi ceny diesla. Historyczny rekord cen paliw coraz bliżej

dzisiaj 13:38 Tylko u nas Biznes

Tak Polacy robią zakupy – opowiada prezes jednej z największych sieci w Polsce

dzisiaj 09:17 Mikołaj Kunica Biznes

Elon Musk stawia na fotowoltaikę z Chin. Gigantyczna transakcja Tesli

wczoraj 20:59 Jacek Frączyk Biznes

To jedno z najbardziej wyczekiwanych wydarzeń na świecie. Może przynieść rekordowe przychody

wczoraj 13:35 Beata Michalik Materiał promocyjny

Od rotacji do retencji. Nowe oczekiwania pracowników produkcji i magazynów [WYWIAD]

wczoraj 11:30 Materiał promocyjny

Nawet 600 euro odszkodowania za lot. Dlaczego większość pasażerów odpada już na starcie

czwartek 00:00 Biznes

Od danych do decyzji – jak wykorzystać technologię w biznesie

środa 16:40 Tylko u nas Biznes

KNF wziął pod lupę Donalda Tuska. Chodzi o słowa o Orlenie

środa 14:21 Bartek Godusławski Materiał promocyjny

Kiedy długi stają się problemem? | Onet Rano

środa 12:50 Biznes

Milionowe koszty wojny. Jedno z największych polskich biur podróży podało kwoty

środa 11:57 Damian Słomski Materiał promocyjny

Transformacja energetyczna przyspiesza. Gdzie trafią miliardy? | Onet Rano Finansowo

środa 11:49 Materiał promocyjny

Europa zmienia model gospodarki. Liderzy biznesu spotkają się w Katowicach

środa 09:50 Materiał promocyjny

Gdy eCommerce staje się rdzeniem biznesu, outsourcing technologii przestaje być główną opcją

środa 07:30 Biznes

Z Bielska-Białej do Apple. Polska firma przejęta przez giganta technologicznego

wtorek 15:54 Karolina Gawot Materiał promocyjny

5 najlepszych systemów VoIP dla firm 2026 – wybraliśmy najlepsze rozwiązania dla biznesu

wtorek 14:00 Materiał promocyjny

Największe ryzyko dla polskich firm? Ignorowanie tego, co już widać

wtorek 13:30 Biznes

Biedronka i Lidl walczą o portfele Polaków. Kto wygrywa wojnę cenową?

wtorek 12:46 Paweł Rusak Biznes

Majątek Janusza Palikota wystawiony na Olx. Tyle kosztuje Browar Tenczynek

wtorek 08:08 Beata Michalik Biznes

Śmierć norweskiego milionera w Gwatemali. Na pokładzie samolotu była też jego żona

poniedziałek 16:35 Mateusz Ćwierz Materiał promocyjny

Masz firmę? Musisz to wiedzieć. 13 pytań o KSeF

poniedziałek 08:10 Materiał promocyjny

Cyfryzacja firm pod lupą. Portal myERP weryfikuje, co napędza wdrożenia IT

poniedziałek 00:00 Biznes

Sprzedawca ołówków "złamał" nawet Ikeę. Zarabia na nich miliony

niedziela 08:52 Kelly Burch Biznes

Polskie firmy robią interesy z Afryką. Kilkanaście nowych umów

14.03.2026 Damian Słomski Biznes

Iran grozi sąsiadowi Polski. "Zaangażowała się w wojnę"

14.03.2026 Damian Słomski