"Polska Wytrzymała i Mocna": Klimat, Energia i Fałszywe Informacje – Nowe Zagrożenia dla Firm

W środowisku biznesowym przez długi czas podkreślano, że największe zagrożenie stanowią nieprzewidywalne zdarzenia. Jednakże, coraz więcej danych z ekonomii wskazuje na coś przeciwnego. Najpoważniejsze zakłócenia dla przedsiębiorstw nierzadko wynikają z fenomenów, które przez lata były jawne, ale umykały uwadze w strategicznych decyzjach.

W polskich realiach jednym z kluczowych obszarów ryzyka pozostaje energetyka. W warunkach napięć geopolitycznych i konfliktów zbrojnych rośnie także znaczenie fizycznego bezpieczeństwa infrastruktury energetycznej, której zakłócenia mogą wpływać na funkcjonowanie całych sektorów gospodarki

Posuchy i wezbrania wód są w stanie wstrzymać produkcję, gwałtowne wzrosty cen energii godzą w zyski, a fake newsy kompromitują celowość inwestycji i destabilizują dyskusję na temat przeobrażeń gospodarczych. Twórcy raportu „Odporna i silna Polska. Wzmacnianie rezyliencji firm wobec zmiany klimatu, wyzwań energetycznych i dezinformacji”, zrealizowanego przez Fundację Climate&Strategy przy wsparciu Fundacji ORLEN, argumentują, że najpoważniejsze niebezpieczeństwo dla firm to nie sama zmienność, ale brak reakcji na sygnały, które już teraz są widoczne w gospodarce. Publikacja, przygotowana przez 26 specjalistów, prezentuje także mapę zagrożeń oraz sugestie działań, które mogą wesprzeć przedsiębiorstwa w przygotowaniu się na przyszłe perturbacje.

Świat wielu kryzysów jednocześnie

Do niedawna większość przedsiębiorstw planowała swoją strategię w relatywnie stabilnym otoczeniu. Owszem, występowały trudności gospodarcze, komplikacje geopolityczne czy nagłe zmiany cen surowców, ale zwykle nie występowały one z taką intensywnością jak obecnie. Teraz coraz częściej zachodzą one na siebie, powodując sytuację, w której firmy muszą odpowiadać na kilka różnorodnych wstrząsów równocześnie.

Raport dowodzi, że współczesne niebezpieczeństwa w biznesie mają charakter systemowy. Kwestie energetyczne wpływają na koszty wytwarzania i konkurencyjność firm. Ekstremalne zjawiska pogodowe zakłócają logistykę i dostępność surowców. Równocześnie dezinformacja narastająca wokół innowacyjnych technologii lub polityki klimatycznej mogą spowalniać inwestycje i kreować niepewność regulacyjną.

Autorzy raportu przeanalizowali łącznie kilkadziesiąt zagrożeń w trzech fundamentalnych obszarach: energetyki, zmian klimatycznych oraz dezinformacji, które mogą oddziaływać na funkcjonowanie firm w Polsce w najbliższych latach. Zawierają one zarówno niebezpieczeństwa ekonomiczne, jak i transformacyjne, fizyczne oraz regulacyjne. Ich wspólną cechą jest fakt, że sporadycznie występują pojedynczo. Coraz częściej wzajemnie się potęgują i potrafią w krótkim czasie zmienić realia prowadzenia działalności gospodarczej.

Odporność to za mało. Firmy potrzebują rezyliencji

Jednym z kluczowych wniosków raportu jest konieczność modyfikacji sposobu myślenia o bezpieczeństwie biznesu. W wielu organizacjach zarządzanie ryzykiem wciąż bazuje na założeniu, że celem przedsiębiorstwa jest przetrwanie kryzysu i odzyskanie dawnej równowagi. Lecz przy wzrastającej zmienności takie podejście staje się niewystarczające.

Autorzy raportu proponują alternatywnie koncepcję rezyliencji, czyli zdolności organizacji do dostosowania się w świecie rosnącej zmienności. W tym kontekście nie chodzi już wyłącznie o przetrwanie kryzysu. Chodzi o konstruowanie takich schematów działania, które umożliwiają firmie uczenie się na perturbacjach i szybsze reagowanie na ewoluujące warunki rynkowe. Jak wyjaśnia dr Agnieszka Liszka-Dobrowolska, członkini zarządu i współzałożycielka Fundacji Climate&Strategy, wytrzymałość to obecnie za mało. – Potrzebujemy rezyliencji; antykruchości, która pozwala transformować kryzysy klimatyczne, energetyczne i informacyjne w impulsy do postępu. W rzeczywistości, w której, jak pisał Nassim Nicholas Taleb, największe implikacje mają wydarzenia rzadkie i trudne do prognozowania, polskie firmy muszą zaakceptować logikę czarnych łabędzi. Zamiast budować pozory stabilizacji, powinny opracowywać modele biznesowe zdolne do prosperowania w obliczu wstrząsów – wyjaśnia.

A to implikuje zmianę punktu widzenia. Kierownictwa przedsiębiorstw muszą nauczyć się postrzegać zmienność nie tylko jako zagrożenie, lecz także jako element otoczenia biznesowego, w którym można wypracować przewagę konkurencyjną.

Energia jako fundament stabilności biznesu

W polskich realiach jednym z podstawowych zakresów ryzyka nadal jest energetyka. Gospodarka wciąż w dużym stopniu opiera się na paliwach kopalnych, a koszty energii są jednymi z najwyższych w Europie. Dla wielu przedsiębiorstw oznacza to nie tylko zwyżkę wydatków na działalność, lecz także rosnącą niepewność w planowaniu inwestycji. Coraz częściej podkreśla się jednak, że dylematy energetyczne nie dotyczą wyłącznie cen. W obliczu napięć geopolitycznych i konfliktów zbrojnych wzrasta także znaczenie fizycznego bezpieczeństwa infrastruktury energetycznej, której zakłócenia mogą mieć wpływ na działanie całych sektorów gospodarki.

Raport sygnalizuje, że bezpieczeństwo energetyczne zaczyna aktualnie determinować o stabilności operacyjnej wielu segmentów gospodarki. Przedsiębiorstwa coraz powszechniej postrzegają energię nie jako jeden z wielu kosztów funkcjonowania, ale jako element strategicznego zarządzania ryzykiem. Przejawia się to w dywersyfikacji zasobów energii, inwestycjach w odnawialne źródła energii oraz rozwoju technologii podnoszących efektywność energetyczną.

Dr Magdalena Krukowska, redaktorka prowadząca raport, podkreśla, że dla przedsiębiorstw jest to w głównej mierze kwestia bezpieczeństwa ekonomicznego. – W czasach, gdy Europa i USA luzują regulacje prośrodowiskowe, a dezinformacja klimatyczna nabiera tempa, odporność klimatyczno-energetyczna pozostaje imperatywem. Dla polskich przedsiębiorstw to nie problem ideologii, tylko zarządzania ryzykiem. Dywersyfikacja źródeł energii, produktywność i włączenie zagrożeń klimatycznych do strategii pozwalają na utrzymanie stabilności, konkurencyjności i bezpieczeństwa operacyjnego — wyjaśnia.

Klimat jako realny czynnik kosztowy

Temat zmian klimatycznych do niedawna pojawiał się w strategiach biznesowych zasadniczo w kontekście odpowiedzialności ekologicznej. Dziś coraz częściej staje się konkretnym faktorem ekonomicznym. Raport pokazuje, że w Polsce straty wynikające z ekstremalnych zjawisk pogodowych wynoszą przeciętnie około 6 miliardów złotych rocznie. W wielu branżach konsekwencje zmian klimatycznych są już dostrzegalne w codziennej działalności przedsiębiorstw.

Jednym z zasadniczych problemów staje się dostęp do wody. Niedobory wody są przyczyną przeważającej części strat w rolnictwie, ale coraz częściej wpływają również na przemysł, energetykę i logistykę. Równocześnie wzrasta liczba ekstremalnych zjawisk pogodowych, które destabilizują produkcję i transport.

W odpowiedzi na te wyzwania część przedsiębiorstw zaczyna zmieniać strukturę łańcuchów dostaw. Coraz większe znaczenie zyskują strategie zmniejszania odległości do dostawców oraz przenoszenia części produkcji bliżej rynku docelowego. Takie podejście umożliwia redukcję ryzyka zakłóceń wynikających z ekstremalnych zjawisk pogodowych czy komplikacji geopolitycznych.

Dezinformacja jako nowe ryzyko gospodarcze

Jednym z bardziej zaskakujących aspektów raportu jest rola dezinformacji w ekonomii. Autorzy publikacji zaznaczają, że tendencyjne narracje dotyczące technologii energetycznych lub polityki klimatycznej potrafią skutecznie wpływać na decyzje inwestycyjne i tempo transformacji gospodarki.

Przedsiębiorstwa coraz powszechniej muszą mierzyć się z zagrożeniem informacyjnym. Sporadyczne przypadki problemów technologicznych mogą być wyolbrzymiane i wykorzystywane do konstruowania narracji podważających zasadność całych sektorów. Tego typu komunikaty mogą zakłócać debatę publiczną i opóźniać procesy inwestycyjne.

Raport podkreśla, że firmy powinny traktować dezinformację analogicznie do innych zagrożeń bezpieczeństwa. Oznacza to potrzebę monitoringu przestrzeni informacyjnej, regularnych szkoleń oraz prowadzenia komunikacji, która pozwala neutralizować potencjalne kryzysy.

Mapy ryzyk i scenariusze działania

Jednym z najbardziej użytecznych elementów raportu są szczegółowe mapy ryzyk, które pozwalają oszacować zarówno prawdopodobieństwo zaistnienia zagrożeń, jak i ich potencjalny wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstw. Dzięki temu firmy mogą efektywniej rozpoznać, które obszary wymagają natychmiastowych działań, a które stanowią wyzwanie w dalszej perspektywie. Autorzy raportu zaznaczają, że zasadniczym krokiem powinna być dokładna analiza zagrożeń energetycznych oraz przygotowanie procedur awaryjnych na wypadek zakłóceń w dostawach energii. Następnym etapem jest podnoszenie efektywności energetycznej i rozwój własnych źródeł energii, które mogą stabilizować koszty działalności.

Równocześnie raport uwypukla znaczenie działań systemowych. Dotyczą one między innymi poprawy gospodarki wodnej, powiększania retencji oraz modernizacji infrastruktury energetycznej. Bez tych inwestycji odporność gospodarki na kolejne wstrząsy będzie ograniczona.

Konkurencyjność w świecie niepewności

Wnioski raportu prowadzą do fundamentalnego pytania. Czy firmy są gotowe operować w świecie, w którym zmienność staje się normą, a kryzysy przestają być wyjątkami?

Autorzy publikacji przekonują, że przedsiębiorstwa, które nauczą się wcześniej diagnozować ryzyka i dopasowywać do nowych warunków, mogą wypracować znaczącą przewagę konkurencyjną, a obecnie umiejętność szybkiego dostosowania się zaczyna wpływać na stabilność biznesu.

Raport „Odporna i silna Polska. Wzmacnianie rezyliencji firm wobec zmiany klimatu, wyzwań energetycznych i dezinformacji”, opracowany przez Fundację Climate&Strategy przy wsparciu Fundacji ORLEN, jest dostępny bezpłatnie do pobrania online i zawiera pogłębione analizy oraz rekomendacje dla przedsiębiorstw, które chcą lepiej przygotować się na nadchodzące trudności gospodarcze.

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google. Materiał reklamowy na zlecenie marki Fundacja Climate&Strategy Udostępnij artykuł Newsletter Bądź na bieżąco z informacjami ze świata biznesu i finansów Zapisz się