Zmniejszająca się liczba ludności i wysokie koszty utrzymania powodują, że obecny układ administracyjny państwa staje się coraz trudniejszy do podtrzymania. Przewodniczący Rady Fiskalnej dr Sławomir Dudek alarmuje, że Polskę czeka trzeci etap reformy administracyjnej, opierający się na połączeniu mniejszych jednostek samorządu terytorialnego.
Podczas VI konferencji SGH dedykowanej perspektywom rozwojowym jednostek samorządu terytorialnego, która miała miejsce w Centrum Prasowym PAP, eksperci analizowali rezultaty Wskaźnika Aktywności Rozwojowej JST (WARS). Najmniej optymistycznie swą przyszłość oceniają gminy wiejskie, które najdotkliwiej odczuwają konsekwencje depopulacji.
Dalsza część tekstu pod materiałem wideo
Kiedy Polska dogoni Europę Zachodnią? Konrad Wojnarowski: idzie nam całkiem nieźle
Czytaj też: PKB Indii. Awans na czwarte miejsce na świecie blisko
— Sygnał demograficzny jest tak wyraźny, że nie da się go odwrócić i wpłynie on na zasoby finansowe — zaakcentował Dudek.
Scalanie gmin nieuniknione
Kwestia łączenia jednostek wraca coraz częściej. Już wcześniej prof. Jerzy Hausner zaznaczał, że Polska nie może pozwolić sobie na utrzymanie blisko 2,5 tys. gmin w obliczu narastających kłopotów demograficznych. Dudek zgadza się z tą tezą, argumentując, że niewielkie gminy przy kurczącej się liczbie mieszkańców i wysokich wydatkach administracyjnych mogą mieć problemy z utrzymaniem się finansowo.
Ekspert zwrócił uwagę również na systemowe trudności dochodowe, w tym obniżenie wpływów z PIT. Pomimo że budżet centralny w pewnym stopniu kompensuje straty, wywołuje to napięcia w całym obszarze finansów publicznych.
Czytaj też: Ważą się losy TVN. To może zrobić Donald Tusk
Efekt lawiny
W szerszej perspektywie niebezpieczeństwem jest powiększający się dług publiczny. Jak wskazał Dudek, dane Międzynarodowego Funduszu Walutowego pokazują, że Polska weszła w fazę tzw. efektu lawinowego — deficyt pobudza wzrost zadłużenia, które może osiągnąć 70–80 proc. PKB pomimo przewidywanego wzrostu gospodarczego.
Wzrastające ryzyko fiskalne wpłynie negatywnie również na jednostki samorządu terytorialnego. Zdaniem szefa Rady Fiskalnej same Regionalne Izby Obrachunkowe mogą okazać się niewystarczające do zachowania dyscypliny finansowej. Konieczne jest wzmocnienie nadzoru instytucjonalnego, większa przejrzystość oraz bardziej aktywna kontrola społeczna.
Mimo że krótkoterminowo sytuacja gospodarcza pozostaje stabilna, wyzwania wynikające z demografii i zadłużenia mogą się urzeczywistnić w ciągu kilku lat. Dlatego — jak podkreśla Dudek — samorządy powinny już teraz poszukiwać nowych, niezależnych źródeł przychodów i przygotowywać się na nieuniknione transformacje strukturalne.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca. Bądź na bieżąco! Obserwuj nas w Google.