Ponad 4 tys. budynków mieszkalnych bez wymaganych zgód zaczęli wznosić Polacy w roku 2025 – wynika to z danych pochodzących z Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego. Jest to najwyższy poziom od roku 2016. Najwyższy był również odsetek domów bez zezwoleń w całkowitej liczbie rozpoczętych inwestycji budowlanych, który przekroczył próg 5 procent. Wpływ na to mają szczególnie małe domy, których powierzchnia nie przekracza 70 mkw.
W roku 2026 Polacy zainicjowali budowę 4075 domów jednorodzinnych na podstawie zgłoszenia. W ciągu dwunastu miesięcy ich ilość powiększyła się o 13,6 procent.
Proporcja domów realizowanych w oparciu o zgłoszenie wzrosła do poziomu 5,2%. Rok i dwa lata wcześniej, ten wskaźnik wynosił 4,7%, w roku 2022 odnotowano 3,6%, w 2021 roku 3%, a w 2020 roku 2,1%.
Przeważającą część stanowiły domy o metrażu 70 metrów kwadratowych, których wznoszenie jest możliwe od przeszło trzech lat. GUNB doliczył się 2199 tego rodzaju budynków – o 31,9% więcej niż w roku 2024.
Bankier.pl na podstawie Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego
Co piąty tego typu dom zaczęto wznosić w województwie mazowieckim (857). Więcej niż co dziesiątą tego rodzaju budowę GUNB zarejestrował w województwach pomorskim (452) i wielkopolskim (424).
W województwie mazowieckim inwestorzy indywidualni także przystąpili do realizacji największej ilości domów o powierzchni do 70 mkw. W roku 2025 przybyło 451 takich obiektów budowlanych.
Dużo mniejszą częstotliwość budowania 70-metrowych, dwukondygnacyjnych domów wznoszonych na własny użytek zaobserwowano w województwach wielkopolskim, pomorskim i dolnośląskim, gdzie nadal stanowiły one mniejszą część. Zdecydowaną większość domy o metrażu 70 metrów kwadratowych stanowiły natomiast we wschodniej części kraju, szczególnie w województwie podlaskim.
Wznosimy coraz mniejsze domy
Miniony rok był także kolejnym, w którym redukuje się powierzchnia domów oddawanych do użytku. Zgodnie z informacjami Głównego Urzędu Statystycznego, w roku 2025 domy budowane przez osoby prywatne miały średnio 126,1 mkw. powierzchni użytkowej – o 4 mkw. mniej niż w poprzednim roku i o niemal 5 mkw. mniej niż w roku 2023. W przeciągu minionych siedmiu lat średnia powierzchnia skurczyła się z kolei o 10 mkw.
Wolniej, choć również systematycznie, zmniejsza się także przeciętna powierzchnia mieszkań oddawanych do użytku przez firmy deweloperskie. W roku 2025 GUS odnotował średnio 51,4 mkw. W porównaniu ze wspomnianym rokiem 2018 spadek wyniósł 1,6 mkw.
Darmowe projekty domów nie tylko do 70 mkw.
Należy przypomnieć, że od trzech lat, podobnie jak w przypadku domów o powierzchni nieprzekraczającej 70 mkw., możliwość budowy na podstawie uproszczonego zgłoszenia obejmuje wolnostojące, nie wyższe niż dwukondygnacyjne budynki mieszkalne jednorodzinne o powierzchni zabudowy większej niż 70 mkw., których strefa oddziaływania w całości mieści się na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a budowa realizowana jest w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora, a nie w celu sprzedaży lub wynajmu.
Pomimo, że osoby budujące w oparciu o wyżej wymienione przepisy nadal są zobowiązane do zatrudnienia kierownika budowy oraz prowadzenia dziennika budowy, to zmienione regulacje wykluczają możliwość wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej do zgłoszenia budowy takiego domu.
Ponadto, od przeszło roku osoby budujące bez zezwoleń mają możliwość korzystania z bezpłatnych projektów domów udostępnianych przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego.
MKZ