Wprowadzenie w obszar egzekucji administracyjnej osłony osób podlegających eksmisji – zbliżonej do tej, która obowiązuje w egzekucji sądowej – przewiduje projekt, o którym wiadomość we wtorek zamieszczono w spisie prac legislacyjnych rządu. Nowe regulacje mają skuteczniej chronić m.in. kobiety ciężarne i osoby niepełnoletnie.
Mowa o projekcie zmiany ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy o ochronie praw lokatorów, zasobie mieszkaniowym gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego przygotowanym przez ministerstwo finansów i gospodarki.
Koniec z eksmisją „na bruk” w sferze administracji
Jak zaznaczono w wykazie prac rządu, zamiarem planowanej regulacji jest wprowadzenie w obszarze egzekucji administracyjnej podstawowej protekcji osób eksmitowanych przed eksmisją „na bruk”. Obowiązująca aktualnie norma ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odnosi się do egzekucji z majątku nieruchomego lub lokalu służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika, jednak – jak tłumaczą twórcy projektu – nie zawiera ona przepisów gwarantujących elementarną protekcję przed bezdomnością osobom, które nie są w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych.
Zgodnie z tym przepisem egzekutor usuwa z majątku nieruchomego lub lokalu znajdujące się tam przedmioty ruchome i wzywa przebywające w nim osoby do jego opuszczenia, a w razie oporu może podjąć stosowne kroki w celu zastosowania przymusu bezpośredniego.
Niedostatek ochrony w obecnych regulacjach
Przepisy te – jak wskazano – w odróżnieniu od regulacji normujących egzekucję sądową nie zapewniają osobom eksmitowanym należytej osłony przed eksmisją „na bruk”, w tym nie zakładają możliwości wstrzymania eksmisji w okresie jesienno-zimowym, czy odroczenia eksmisji z uwagi na niezapewnienie tymczasowego lokum lub nie zagwarantowanie tymczasowego miejsca w noclegowni dla osób bez dachu nad głową.
Co więcej, wspomniane regulacje nie gwarantują protekcji osobom szczególnie chronionym, w tym kobietom w stanie błogosławionym, osobom małoletnim, z niepełnosprawnościami, ubezwłasnowolnionym lub bez zatrudnienia.
Jak zaznaczono w wiadomości o projekcie, dopuszczenie eksmisji „na bruk” bez bazowych gwarancji wobec osób, które nie są w stanie samodzielnie realizować swoich potrzeb mieszkaniowych, prowadzi do pogwałcenia zasady respektowania godności.
Nowe normy i czasowy okres ochronny
Zgodnie z rozwiązaniami, które mają znaleźć się w projekcie zmiany ustawy, do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zostaną wprowadzone regulacje, zgodnie z którymi eksmisji nie przeprowadzano by w okresie od 1 listopada do 31 marca kolejnego roku. Dodatkowo egzekutor eksmitowałby dłużnika (…) do innego lokalu, do którego tej osobie przysługuje tytuł prawny (…), a jeśli osoby eksmitowane nie dysponują tytułem prawnym do innego lokalu (…) egzekutor wstrzymałby się z eksmisją do czasu, aż gmina na wniosek organu egzekucyjnego nie udostępni tej osobie tymczasowego pomieszczenia.
W propozycji wskazano, że jeśli osobie eksmitowanej nie będzie przysługiwało prawo do tymczasowego lokum, egzekutor przeniesie ją do noclegowni lub schroniska dla osób bezdomnych, gdzie czasowego schronienia udzieli jej gmina na wniosek organu egzekucyjnego.
Pomoc dla osób wyjątkowo wrażliwych
W projekcie zasugerowano również rozwiązania zapewniające dodatkową protekcję w przypadku eksmisji osób szczególnie chronionych. Zgodnie z nimi organ egzekucyjny zawiesi postępowanie egzekucyjne, jeśli obowiązek opuszczenia lokalu będzie dotyczył: kobiety ciężarnej, osoby małoletniej, osoby z niepełnosprawnością lub ubezwłasnowolnionej oraz osoby sprawującej nad taką osobą pieczę i zamieszkującej z nią wspólnie.
Zapisy te dotyczą również osób ciężko chorych z potwierdzonym stanem zdrowia, emerytów lub rencistów, którzy spełniają warunki do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej oraz osób ze statusem osoby bezrobotnej. W takich okolicznościach wierzyciel skieruje powództwo do sądu powszechnego o ustalenie uprawnienia tych osób do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu.
Wyłączenia z osłony przed eksmisją
Propozycja zakłada także wykluczenie osłony przed eksmisją „na bruk”, jeżeli dłużnikowi wypłacono odszkodowanie albo zapłatę na poczet odszkodowania za utratę prawa własności lokalu podlegającego opuszczeniu. Ochrona nie będzie miała również zastosowania, gdy decyzja o opróżnieniu lokalu została wydana w związku z naruszaniem przez niego „w sposób rażący lub uporczywy porządku domowego (…) a także w przypadku wydania wobec dłużnika orzeczenia, z którego wynika, że stosował on przemoc domową”.
Planowany termin aprobaty projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał 2026 r.(PAP)
mchom/ agz/