Bank Centralny Francji, zarządzający czwartymi największymi rezerwami złota na świecie, zakomunikował, że 5 proc. swoich zasobów tego metalu, dotychczas przechowywanych w Rezerwie Federalnej w Nowym Jorku, jest obecnie ulokowane w słynnym paryskim skarbcu La Souterraine. Bankierzy nie realizowali jednak transportu z Manhattanu, lecz sprzedali 129 ton „amerykańskich sztabek” i nabyli identyczną ilość w międzynarodowym standardzie w Europie, równocześnie rejestrując gigantyczny dochód.
Bank Centralny Francji, ogłaszając wyniki roczne za 2025 r., oznajmił, że sprzedał 129 ton złota umiejscowionych w Nowym Jorku, co stanowi 5% ogółu rezerw, i odnotował przy tym zysk w wysokości 12,8 miliardów euro (mniej więcej 15 mld dolarów). Suma ta została rozłożona na dwa lata: 11 mld euro przypisano do rezultatów za rok 2025, a pozostałe 1,8 mld euro zasiliło już rachunek na 2026 r. Transakcje zrealizowano poprzez łącznie 26 operacji w przedziale czasowym od lipca 2025 roku do stycznia 2026 roku.
Z raportu wynika, że francuskieaktywa złota w 2025 r. pozostały bez zmian i nadal wynoszą 2437 ton, plasując się na czwartym miejscu pod względem wielkości na świecie, za USA (8133,5 t), Niemcami (3350,3 t) i Włochami (2452 t). Doszło do tego dzięki temu, że Bank Centralny Francji zakupił tyle samo złota, ile zbył w Europie, dodatkowo w standardzie Good Delivery LBMA, którego nie spełniały sztaby przechowywane w USA.
| Największe rezerwy złota i ich udział w rezerwach walutowych | |||
|---|---|---|---|
| Lp. | Państwo | Tony złota | Udział w rezerwach (%) |
| 1 | USA | 8133,5 | 78,50% |
| 2 | Niemcy | 3350,3 | 77,60% |
| 3 | Włochy | 2451,8 | 74,40% |
| 4 | Francja | 2437 | 75,10% |
| 5 | Rosja | 2311 | 36,20% |
| 6 | Chiny | 2308,4 | 9,99% |
| 7 | Szwajcaria | 1039,9 | 11,20% |
| 8 | Indie | 880,2 | 13,20% |
| 9 | Japonia | 846 | 6,90% |
| 10 | Turcja | 644,3 | 48,80% |
| 11 | Holandia | 612,5 | 72,70% |
| 12 | Polska | 570,4 | 31,03% |
| 13 | EBC | 506,5 | 12,30% |
| Dane WGC oraz PBOC, stan na luty 2026 r. | |||
Stare sztaby z USA
Warto wiedzieć, że w największym skarbcu złota na świecie w Nowym Jorku od dekad część swoich rezerw przechowują banki centralne wielu państw świata, w tym Polski (195 t). Z tym że przed 1986 rokiem sztabki odlewane w Stanach Zjednoczonych były z reguły prostokątnymi bryłami. Obecnie jednak są one zgodne z długoletnim międzynarodowym standardem dla większości sztabek odlewanych za granicą, które posiadają kształt trapezowy.
Co interesujące, w przypadku sztabek odlanych w USA zgodnie z normą sprzed 1986 roku, forma sztabki może również wskazywać na miejsce jej odlania. Te rafinowane w Denver mają zaokrąglone boki, odlewane w San Francisco posiadają zaokrąglone rogi, natomiast przetopione w Nowym Jorku mają proste krawędzie.
Francuskie zasoby złota
Większość francuskich rezerw złota została zebrana w latach 50. i 60. XX wieku, zwłaszcza w latach 1953–1968, kiedy to rezerwy złota powiększyły się z 548 ton do 4651 ton (pod przewodnictwem de Gaulle'a strategia Francji była ukierunkowana na ograniczenie rezerwy w dolarach i funtach na korzyść złota). Znacząca francuska sprzedaż 1538 ton złota nastąpiła między czerwcem 1968 a czerwcem 1969 roku (w czasie spekulacji na rynkach walutowych w sierpniu 1969 r. miała miejsce dewaluacja franka francuskiego, zobacz ramka poniżej).
Kryzys i reforma systemu walutowego końca lat 60' XX w.
Pod koniec lat 60. XX wieku globalny system walutowy znalazł się w stanie głębokiego kryzysu, wynikającego z narastającej sprzeczności między niezmienną ceną złota a rosnącym zapotrzebowaniem na kruszec i płynność rezerw. Kluczowym katalizatorem był kryzys zaufania do funta szterlinga, który zaprowadził do jego dewaluacji w listopadzie 1967 roku. Zdarzenie to wywołało powszechne przeświadczenie, że oficjalna cena złota wyrażona w dolarach (35 USD za uncję) także musi pójść w górę. W konsekwencji inwestorzy prywatni zaczęli na szeroką skalę nabywać złoto, co zmusiło banki centralne do wydatkowania ogromnych środków w celu obrony sztywnego kursu (banki tworzyły wówczas tzw. pulę złota służącą do stablizacji ceny złota).
W obliczu kolosalnych strat, prezesi siedmiu banków centralnych (Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Belgii, Niemiec, Włoch, Holandii i Szwajcarii) podczas spotkania w Waszyngtonie 17 marca 1968 roku podjęli decyzję o zaprzestaniu interwencji na rynkach prywatnych. To spowodowało powstanie dwupoziomowego rynku złota: oficjalnego, bazującego na stałym kursie międzybankowym, oraz prywatnego, gdzie cena kształtowała się swobodnie.
Pomimo wprowadzenia systemu dwupoziomowego, rynki walutowe pozostały niestabilne. W latach 1968–1969 silnej presji sprzedażowej podlegał frank francuski oraz ponownie funt szterling. Jednocześnie wzrastały oczekiwania dotyczące rewaloryzacji (podniesienia wartości) marki niemieckiej. Kryzysy te rzutowały bezpośrednio na ceny złota na wolnym rynku, które w 1969 roku wzrosły do ponad 43 USD za uncję. Aby zapobiec brakom płynności międzynarodowej i zredukować nacisk na rezerwy złota, w lipcu 1969 roku wprowadzono Specjalne Prawa Ciągnienia (SDR). Miały one odgrywać rolę „papierowego złota”, stanowiąc nowy składnik aktywów rezerwowych, którego podaż była kontrolowana przez MFW. Większa stabilizacja powróciła dopiero pod koniec 1969 roku po dewaluacji franka francuskiego i zmianie parytetu marki niemieckiej, co w połączeniu z aktywacją SDR spowodowało przejściowy spadek ceny złota na rynku prywatnym do poziomu oficjalnego.
15 sierpnia 1971 r. prezydent USA Richard Nixon ogłosił zawieszenie wymienialności dolara na złoto, co oznaczało koniec systemu z Bretton Woods. Epoka stałych kursów walutowych opartych na złocie dobiegła końca, zastąpiona systemem płynnych kursów walutowych.
Ostatnia zmiana wielkości rezerw Francja miała miejsce w latach 2004-2009 roku, kiedy to Bank Francji zbył 516 ton, inkasując 7,8 miliarda euro. Od tego czasu wielkość rezerw na ostatni dzień roku bilansowego nie ulega zmianie i jak podaje bank „nie planuje się powiększania ani redukowania tych rezerw w nadchodzących latach”. Inna sprawa dotyczy zarządzania zasobami, tu Bank Francji jest dość aktywny.
Po pierwsze od 2005 r. Bank Francji konsekwentnie realizuje politykę dostosowywania swoich zapasów złota do standardów, tak aby odpowiadały one najlepszemu światowemu standardowi, jakim jest LBMA, przy czystości złota wynoszącej 99,99%. Od rozpoczęcia programu Bankowi Francji udało się już przystosować do standardów łącznie 1784 tony tego kruszcu. Wewnętrzny audyt z 2024 roku zarekomendował finalizację procesu w odniesieniu do niewielkiej części francuskiego złota, nadal przechowywanego w Nowym Jorku. Ukończenie programu jest planowane na 2028 rok. Pozostały do dostosowania zapas, zlokalizowany w Paryżu, wynosi 134 tony.
banque-france.fr
Podziemny skarbiec złota Francji
Z dotychczasowych komunikatów Banku Francji wynika, że 91% krajowych rezerw złota spoczywa w Paryżu. Kruszec jest przechowywany w słynnym skarbcu La Souterraine – monumentalnej podziemnej konstrukcji komnat o areale jednego hektara. Wzniesiony w latach 20. XX wieku skarbiec znajduje się ponad 20 metrów pod paryską siedzibą instytucji, a jego sklepienie wspiera 658 betonowych kolumn. Reszta francuskich zasobów – około 219 ton – zdeponowana jest „za granicą”, przez co należy rozumieć skarbce w Nowym Jorku i Londynie.
La Souterraine, skarbiec Banku Francji o powierzchni 1 ha, zbudowany 27 metrów pod ziemią, którego sklepienie wspiera 658 kolumn (banque-france.fr)
Najnowsze dane wskazują, że już około 96,3 proc. francuskich rezerw złota znajduje się w kraju. Warto przy tym pamiętać, że sztabki w tych rezerwach to około 2337 ton, a około 100 ton to złote monety. Trzeba również wiedzieć, że Bank Francji przechowuje złoto w Paryżu na zasadzie depozytariusza w imieniu innych banków centralnych. Najbardziej znanym z tych klientów był niemiecki Bundesbak, który jednak pond 10 lat temu zabrał cały depozyt 374 ton złota.
Jak wycofać złota z USA bez politycznego zgrzytu?
Wycofanie francuskiego złota z USA nie ma być związane z obecnymi transatlantyckimi napięciami politycznymi, a jedynie wpisuje się w program ujednolicenia standardu złota. Jak podaje Reuters, szef Banku Francji Francois Villeroy de Galhau stwierdził, że nowe sztabki pozostawiono w Paryżu, ponieważ złoto o lepszej jakości jest przedmiotem obrotu na rynku europejskim i że decyzja ta nie była podyktowana politycznie. Nieprzewidywalność administracji USA otworzyła ostatnio dyskusję o repatriacji zza oceanu niemieckiego złota.
Z drugiej strony Francuzi w 2025 r. przeprowadzili manewr, o którym w kontekście polskich zasobów złota mówił ostatnio prof. Adam Glapiński, który zasugerował sprzedaż rezerw złota w celu zaksięgowania zysku, który miałby zasilić budżet na wydatki zbrojeniowe. Prezes NBP przy tym zaznaczył, że bank centralny mógłby odkupić sprzedane sztaby, tak aby wielkość dotychczas zgromadzonych rezerw pozostała bez zmian. NBP dąży do posiadania 700 ton złota. Na koniec lutego rezerwy złota miały wielkość ponad 570 ton, a szacowany zysk z zakupów z lat 2020-2026 miał wynosić blisko 200 mld zł, czyli około 47 mld euro.