Prezydent Andrzej Duda ogłosił w czwartek, iż parafował nowelizację prawa dotyczącego Państwowej Inspekcji Pracy, lecz przedłożył ją do późniejszej weryfikacji przez Trybunał Konstytucyjny. Nowelizacja przyznaje PIP kompetencje do zmiany iluzorycznych kontraktów cywilnoprawnych i B2B w stosunki pracy.
Podpis i wysyłka do TK
Przyznanie Państwowej Inspekcji Pracy uprawnień do zmiany umów to jeden z tzw. elementów kluczowych, od którego zależy realizacja płatności ze Strategicznego Planu Odbudowy. Nowelizacja przyznaje PIP te uprawnienia, ale w przypadku sprzeciwu od rozstrzygnięcia administracyjnego, wiążącą decyzję co do jego słuszności będzie podejmował sąd.
– Po istotnych ulepszeniach wprowadzonych podczas prac parlamentarnych zadecydowałem o podpisaniu tej ustawy. Jednak równocześnie przekazuję ją do późniejszej analizy Trybunału Konstytucyjnego – zakomunikował prezydent Andrzej Duda w komunikacie opublikowanym na koncie kancelarii prezydenta w mediach społecznościowych.
Zaznaczył, że wciąż ma istotne obawy co do fragmentu regulacji – zwłaszcza tych, które dają bardzo obszerne kompetencje PIP względem przedsiębiorców.
Zobacz także
Rozlicz PIT online i zyskaj maksymalny zwrot podatku za 2025 r.
– Państwo musi być prężne, lecz nie może być nadmierne w swojej ingerencji. Konstytucja wyraźnie mówi o zasadzie subsydiarności i proporcjonalności. Władza państwowa nie może przekraczać zakresu wpływu w życie gospodarcze i to winno być jednoznacznie ocenione – rzekł.
Prezydent dodał, że reforma PIP ma sprecyzowane cele – umożliwia uruchomienie środków z KPO i zwalcza nieprawidłowości na rynku pracy, wyposażając przy tym PIP w nowoczesne instrumenty. Podkreślił jednak, że od początku jej procedowania miał poważne obawy, zwłaszcza w kwestii braku odpowiedniego dialogu społecznego na etapie działań rządowych.
– Właśnie dlatego przed wydaniem postanowienia przeprowadziłem szerokie konsultacje. Zarówno ze związkami zawodowymi, jak i organizacjami pracodawców. W ich trakcie NSZZ Solidarność, kierując się dobrem pracowników, zarekomendowała ostatecznie podpisanie tej ustawy. Decydujący był jeden wymóg. Wprowadzenie drogi sądowej. W państwie prawa to nie urzędnik powinien decydować, ale niezależny sąd – zauważył.
Prezydent zaapelował także o natychmiastowe rozpoczęcie prac nad modyfikacją tej ustawy, przywrócenie pełnego dialogu społecznego i uwzględnienie uwag NSZZ „Solidarność”. Zaznaczył, że bez tego prawo nie będzie sprawnie funkcjonować, a jedynie generować napięcia i spory.
– Odpowiedzialność za treść tej ustawy ponosi oczywiście rząd. Zarówno za sposób jej opracowania, jak i za zobowiązania wynikające z KPO, które w dużym stopniu zawęziły pole manewru – dodał.
Dziemianowicz-Bąk: Dobra wiadomość dla milionów polskich pracowników
Decyzję prezydenta Dudy w serwisie X skomentowała ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. Podkreśliła, że ustawa wyczekiwana i popierana przez większość Polaków zyskała akceptację prezydenta.
„To dobra wiadomość dla milionów polskich pracowników. Dla osób młodych wchodzących na rynek pracy, dla pracujących rodziców potrzebujących pewności, dla wszystkich ciężko pracujących Polaków, zbyt często pozbawianych należnych im praw. Państwowa Inspekcja Pracy – silniejsza, skuteczniejsza i sprawniej działająca – w końcu pomoże im te prawa odzyskać. A wraz z nimi odzyskać to, co najważniejsze – godność i bezpieczeństwo” – oznajmiła szefowa resortu.
Szczegóły ustawy
Przepisy opracowane w MRPiPS zakładają, że inspektor pracy – w przypadku wykrycia uchybień – będzie miał możliwość w pierwszej kolejności wydania nakazu dotyczącego funkcjonowania umowy cywilnoprawnej lub niezawarcia umowy o pracę – w sytuacji, gdy w stosunku prawnym łączącym strony dominują cechy stosunku pracy. Wcześniej będzie jednak zobligowany do wysłuchania stron.
Jeżeli nakaz nie zostanie zrealizowany, inspektor będzie mógł zwrócić się do okręgowego inspektora pracy o rozpoczęcie postępowania administracyjnego, które może zakończyć się wydaniem postanowienia o zmianie umowy lub skierowaniem pozwu do sądu o ustalenie istnienia stosunku pracy. Po rozstrzygnięciu inspektora strony (pracodawca i pracownik) będą mogły zawrzeć umowę o pracę. Jeśli takie działanie zostanie wykonane i uzyska akceptację inspektora pracy, postępowanie zostanie zakończone bez konieczności podejmowania dalszych działań administracyjnych.
W trakcie postępowania uwzględniana ma być wola stron, o ile nie jest ona niezgodna z prawem – zwłaszcza z przepisami prawa pracy lub zasadami współżycia społecznego albo nie zmierza do obejścia prawa.
Od rozstrzygnięcia okręgowego inspektora pracy przysługuje odwołanie do sądu. Nowelizacja nie wprowadza trybu natychmiastowej wykonalności decyzji, ponieważ do czasu prawomocnego wyroku ma być ona wstrzymana. Ustawa przewiduje, że rozpatrzenie odwołania przez sąd ma nastąpić w ciągu miesiąca.
W postępowaniu administracyjnym dotyczącym rozstrzygnięcia, od którego przysługuje odwołanie, można nadać tryb natychmiastowej wykonalności jedynie wobec osób objętych szczególną ochroną pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. To np. kobiety w ciąży. (PAP)
kblu/ mark/