Senat uchwalił w czwartek bez zmian nowelizację regulacji dotyczącej Państwowej Inspekcji Pracy. Nowe przepisy przyznają PIP uprawnienia do przekształcania rzekomych umów cywilnoprawnych i B2B w stosunki pracy. Realizacja rozstrzygnięcia administracyjnego zostanie zatrzymana w przypadku wniesienia apelacji do sądu.
Za przyjęciem bez poprawek zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) głosowało 57 senatorów, 1 był przeciwny, a 31 powstrzymało się od głosu. Teraz ustawa trafi na stół prezydenta.
Nowelizacja przyznaje Państwowej Inspekcji Pracy uprawnienia do zmiany fikcyjnych umów cywilnoprawnych i B2B w umowy o pracę na mocy decyzji administracyjnej. Przekazanie inspekcji uprawnień do przeobrażania umów to jeden z tzw. kamieni milowych, od którego spełnienia jest uzależniona wypłata środków z Krajowego Planu Odbudowy.
Zgodnie z nowymi zapisami inspektor pracy – w przypadku stwierdzenia uchybień – będzie miał możliwość w pierwszej kolejności wydania nakazu dotyczącego funkcjonowania umowy cywilnoprawnej lub niezawarcia umowy o pracę – w sytuacji, gdy w stosunku prawnym łączącym strony przeważają cechy stosunku pracy. Przed wydaniem nakazu będzie jednak zobligowany do wysłuchania stron.
Jeśli nakaz nie zostanie zrealizowany, będzie miał możliwość zwrócenia się do okręgowego inspektora pracy o wszczęcie postępowania administracyjnego, które będzie mogło zakończyć się wydaniem postanowienia o przekształceniu umowy. Będzie mógł również zamiast wydawania decyzji skierować pozew do sądu. Po decyzji inspektora strony (pracodawca i pracownik) będą mogły zawrzeć umowę o pracę. Jeżeli taka czynność zostanie wykonana i zyska akceptację inspektora pracy, postępowanie zostanie zamknięte bez potrzeby podejmowania dalszych działań administracyjnych.
Strony będą mogły także ukształtować łączący je stosunek cywilnoprawny – w zakresie jego treści lub sposobu realizacji – w taki sposób, aby usunąć elementy charakterystyczne dla stosunku pracy oraz wyeliminować zarzuty niezgodności z normami prawa pracy. Inspektor pracy zostanie wyposażony w kompetencję do dokonania oceny prawidłowości wykonania wydanego nakazu. W przypadku oceny pozytywnej postępowanie również zostanie zakończone.
Ocena negatywna będzie stanowić podstawę do rozpoczęcia przez okręgowego inspektora pracy postępowania administracyjnego i albo wydania decyzji ustalającej istnienie stosunku pracy, albo wniesienia powództwa o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy. W toku postępowania uwzględniana ma być wola stron, o ile nie jest ona sprzeczna z prawem – w szczególności z przepisami prawa pracy lub zasadami współżycia społecznego albo nie zmierza do obejścia prawa.
Zażalenie od decyzji okręgowego inspektora pracy do sądu będzie można złożyć w ciągu 30 dni. Ustawa stanowi, że rozpatrzenie zażalenia przez sąd ma nastąpić w przeciągu miesiąca. Do czasu uprawomocnienia się orzeczenia decyzja inspektora będzie zawieszona. Projekt nie wprowadza zatem rygoru bezzwłocznej wykonalności decyzji inspektora, jak przewidywała pierwsza wersja zmian w ustawie o PIP.
W postępowaniu administracyjnym dotyczącym decyzji, od której służy zażalenie, będzie można nadać rygor bezzwłocznej wykonalności tylko wobec osób objętych szczególną ochroną pracowników przed zwolnieniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. To np. kobiety ciężarne.
Co więcej, podmiot, który przed dniem wejścia w życie ustawy zawarł z osobą wykonującą pracę np. umowę cywilnoprawną, mimo że spełnia ona wszystkie cechy stosunku pracy i który w okresie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie dobrowolnie doprowadzi do stanu zgodnego z prawem – zawarcia umowy o pracę – nie będzie podlegał odpowiedzialności, wynikającej z Kodeksu pracy.
Nowelizacja przewiduje również m.in. wymianę informacji i danych między ZUS, PIP i KAS na potrzeby kontroli i analizy ryzyka oraz usprawnienie kontroli PIP poprzez wprowadzenie kontroli zdalnych. Przewiduje także zwiększenie kar za wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym.
Zgodnie z regulacją po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie przepisów minister właściwy do spraw pracy opracuje ocenę jej funkcjonowania i przedstawi ją Marszałkowi Sejmu, Radzie Dialogu Społecznego i Radzie Ochrony Pracy.
Nowelizacja, poza wyjątkami zacznie obowiązywać po upływie 3 miesięcy od dnia publikacji. (PAP)
kblu/ mark/