Średni wiek pielęgniarek to 55 lat i stale się podnosi – oznajmiła PAP przewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych Krystyna Ptok i zwróciła uwagę na konieczność bodźców dla młodzieży, by obierali tę profesję. 12 maja przypada Międzynarodowy Dzień Pielęgniarki i Położnej.
Przewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych, Krystyna Ptok, zwróciła uwagę na relatywnie niewielką ilość pielęgniarek w Polsce w odniesieniu do 1000 mieszkańców.
– Pomimo szeroko zakrojonych działań mających na celu zwiększenie kształcenia pielęgniarek i innych aspektów dotyczących uczynienia zawodu pielęgniarki bardziej atrakcyjnym, ponieważ dysponujemy ustawą o minimalnym wynagrodzeniu i cykliczną waloryzacją płac, możemy stwierdzić, że łączna liczba personelu pielęgniarskiego w Polsce jest dwukrotnie niższa niż w krajach, w których funkcjonują sprawne systemy ochrony zdrowia – powiedziała Ptok.
Przewodnicząca odnosiła się do raportu „Analizy kadrowe pielęgniarek" ogłoszonego przez OZZPiP. W dokumencie porównywano Polskę z Norwegią, Finlandią, Niemcami, Szwecją, Austrią, Danią i Izraelem. W państwach z grupy porównawczej przeciętnie 11,2 pielęgniarki pracuje na 1000 mieszkańców. W Polsce – 5,7.
Z raportu wynika także, że polskie pielęgniarki charakteryzują się wysokim poziomem wykształcenia. Niemal 40 procent z nich legitymuje się wykształceniem wyższym, a z każdym rokiem ten wskaźnik się powiększa. Dodatkowo jedna trzecia pielęgniarek posiada specjalizację. Najczęściej wybierane specjalizacje to pielęgniarstwo anestezjologiczne i intensywnej terapii oraz pielęgniarstwo chirurgiczne. „Polskie pielęgniarki spełniają kryteria najbardziej zaawansowanej grupy w nomenklaturze OECD (professional nurse)” – piszą autorzy raportu.
Równocześnie należy podkreślić, że liczba pielęgniarek w Polsce nieznacznie się powiększa. Według danych GUS, w roku 2024 w Polsce funkcjonowało 323,6 tys. pielęgniarek z prawem wykonywania zawodu. W roku 2023 – 315,2 tys. W tej grupie jedynie część pracuje bezpośrednio z pacjentem – 219,9 tys. w 2024 r. wobec 216,1 tys. w 2023 r. Najliczniejszą grupę pośród pielęgniarek stanowią osoby w wieku od 50 do 59 lat.
Krystyna Ptok zwróciła jednak uwagę na to, że tempo wzrostu liczby pielęgniarek jest zbyt wolne w kontekście przemian demograficznych. We wspomnianym raporcie udowodniono, że od roku 2010 do 2023 liczba pielęgniarek zwiększyła się o 12 proc. W tym samym czasie liczba seniorów w Polsce wzrosła o 47 proc. Autorzy dokumentu ostrzegają, że „jeśli nie zostaną podjęte żadne działania, do roku 2039 sytuacja niektórych województw może stać się krytyczna, z mniej niż 4 pielęgniarkami na 1000 osób” (przy zapotrzebowaniu na poziomie 12,5-13,5 na 1000 mieszkańców).
– Ilość pielęgniarek rośnie niedostatecznie szybko, by „załatać" lukę pokoleniową w grupie zawodowej, w której już 10 tys. osób nabyło lub nabędzie uprawnienia emerytalne w bieżącym roku – zaznaczyła przewodnicząca. Dla przykładu, jak wynika z danych publikowanych przez Naczelną Izbę Pielęgniarek i Położnych, uprawnienia do wykonywania zawodu w 2025 roku uzyskało nieco ponad 9100 pielęgniarek, a w 2024 – 8700.
Krystyna Ptok wyraziła przekonanie, że konieczne są kroki, które skłonią młodych ludzi do podjęcia tej profesji. Zauważyła jednak, że w grupie piętnastolatków osoby zainteresowane pielęgniarstwem stanowią zaledwie 1 procent. Dodatkowo zaznaczyła, że samo wykształcenie pielęgniarek to za mało, trzeba ich jeszcze nakłonić do podjęcia pracy w publicznej służbie zdrowia. Jako przykład przywołała Mazowsze.
– Pomimo tego, że w województwie mazowieckim jest relatywnie wielu ludzi z prawem do wykonywania zawodu, nie przekłada się to na pracę w podmiotach leczniczych. Konkurencję stanowi sektor medycyny estetycznej czy podmioty prywatne – podkreśliła Ptok.
Przewodnicząca wspomniała, że osoby rozpoczynające karierę zawodową powinny otrzymywać wsparcie od osób doświadczonych, czyli mentoring. Zwróciła też uwagę na to, że warunki pracy w sektorze publicznym muszą umożliwiać rozwój i awans. Podkreśliła również znaczenie bezpieczeństwa pracy, którego fundamentem jest przestrzeganie standardów zatrudnienia pielęgniarek. Zasygnalizowała również konieczność eliminacji jednoosobowych dyżurów na oddziałach.
Święto Międzynarodowego Dnia Pielęgniarek zostało ustanowione przez Międzynarodową Radę Pielęgniarek (ICN) na Kongresie w Meksyku w roku 1973. W Polsce święto jest obchodzone jako Międzynarodowy Dzień Pielęgniarek i Położnych. Wybór daty święta nie jest przypadkowy – w tym samym dniu obchodzona jest rocznica urodzin Florence Nightingale, pionierki nowoczesnego pielęgniarstwa.
Aneta Pawłowska-Krać(PAP)
kra/ agz/