Klub PiS przedstawił w środę projekt zmiany ustawy podnoszący wydatki na badania do 3% PKB w przeciągu ośmiu lat – ogłosił poseł PiS Łukasz Schreiber. Propozycja przewiduje też np. podniesienie środków finansowych dla domów studenckich czy powiększenie dotacji dla placówek badawczych.
Obecnie na naukę i edukację wyższą przeznacza się około 1,1% PKB. W budżecie krajowym na rok 2026 na wydatki w tym obszarze zagwarantowano przeszło 44 mld zł.
O wniesieniu do Sejmu projektu aktualizacji Ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce, Schreiber zawiadomił w środę za pośrednictwem wpisu na X. Zaznaczył, że projekt ten jest związany z zaplanowanym na ten dzień protestem “przeciwko likwidacji sektora nauki”, który został zorganizowany przez inicjatywę protestacyjną “3% dla nauki, 100% dla Polski”.
Naukowcy wychodzą na ulicę protestować. My jako @pisorgpl robimy to co zapowiedzieliśmy na Politechnice Bydgoskiej – składamy projekt ustawy 3% PKB na naukę w 8 lat. Proponujemy rozpocząć #ModaNaNaukę.
Przed chwilą Minister Nauki wygłosił na sali plenarnej referat wykazujący… pic.twitter.com/9FXcFedyMW
— Łukasz Schreiber (@LukaszSchreiber) May 27, 2026
Podczas późniejszej konferencji prasowej parlamentarzysta PiS wyjaśnił, że projekt ten implikuje progres nakładów na naukę o 0,3% PKB w trakcie pierwszego roku od wejścia w życie regulacji. Później – w zgodzie z sugestią PiS – w przeciągu czterech lat poziom dofinansowania osiągnąłby 2,2% PKB, co – jak stwierdził Schreiber – równa się sumie, jaką na naukę przeznaczają średnio kraje UE.
Obecny na konferencji poseł PiS Marcin Warchoł wspomniał, że projekt zakłada również m.in.: zrewaloryzowanie progów dochodowych dla m.in. osób, które „pracują na dobro polskiej nauki, ale często pozostają niezauważone”, np. pracownicy bibliotek czy personel administracyjny; podniesienie dofinansowania domów studenckich, akademików m.in. poprzez wzrost środków na remonty; systematyczne podniesienie subwencji dla podmiotów naukowych; powiązanie zarobków w edukacji wyższej z przychodami w sektorze przedsiębiorstw państwowych.
Warchoł podkreślił, że „nauka to lokata w przyszłość, rozwój, ekonomię, a nie koszt”.
🔴 #LIVE | Prawo i Sprawiedliwość https://t.co/yp0YYTZIwT
— Prawo i Sprawiedliwość (@pisorgpl) May 27, 2026
Współorganizatorami akcji protestacyjnej “3% dla nauki, 100% dla Polski” są: dr hab. Maria W. Górna i prof. Michał Tomza z Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr hab. Agata Starosta i dr hab. Łukasz Okruszek z Polskiej Akademii Nauk. W publikacji w Nature pisali oni w maju, że – mimo dynamicznie rozwijającej się gospodarki w Polsce – finansowanie nauki dotarło do niespotykanie niskiego poziomu, a na naukę i szkolnictwo wyższe wydaje się zaledwie 1,1% PKB.
Polscy naukowcy w "Nature": nasza gospodarka kwitnie, polska nauka obumiera
Polska charakteryzuje się dynamicznie rosnącą gospodarką, jednakże finansowanie nauki osiągnęło bezprecedensowo skromny poziom, bo na naukę oraz szkolnictwo wyższe przekazuje się jeno 1,1% PKB. Polska powinna sporządzić odległy w czasie plan oraz strategię rozwoju nauki – piszą polscy naukowcy w piśmie Nature.
Autorami listu są współorganizatorzy akcji protestacyjnej “3% dla nauki, 100% dla Polski”: dr hab. Maria W. Górna i prof. Michał Tomza z Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr hab. Agata Starosta i dr hab. Łukasz Okruszek z Polskiej Akademii Nauk.
„Polska posiada bujnie rozwijającą się gospodarkę, niemniej jednak finansowanie nauki osiągnęło niebywale niski szczebel — na naukę i edukację wyższą wyznacza się wyłącznie 1,1 proc. produktu krajowego brutto (PKB). To zaskakujący kontrast względem obietnic składanych przez polski rząd, który zaproponował tzw. Deklarację Warszawską, nawołującą do stanowczych inwestycji w badania i innowacje w całej Unii Europejskiej” – relacjonują polscy naukowcy w liście zamieszczonym na łamach cenionego periodyku naukowego Nature.
Rzeczoną Deklarację Warszawską, zainicjowaną przez polską prezydencję, w marcu 2025 roku poparło 27 ministrów nauki krajów członkowskich Unii Europejskiej.
czytaj dalej »
Petycja internetowa “3% dla nauki, 100% dla Polski”, poruszająca m.in. temat powiększenia finansowania nauki, ukazała się w pierwszych dniach maja. Autorzy zgłosili w niej również postulaty odnoszące się do zatrudniania naukowców i realizowania badań naukowych. Akcja zyskała aprobatę wielu ciał naukowych i akademickich w Polsce, w tym również: prezydium Polskiej Akademii Nauk, Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich.
Minister odpowiada: Chcemy osiągnąć 2 proc. PKB
W ciągu najbliższych pięciu lat pragniemy osiągnąć 2% PKB na naukę – zapowiedział w środę w Sejmie minister nauki Marcin Kulasek. Zaapelował o dialog oraz dobrą wolę „wszystkich stron” w rozmowie o przyszłości polskiej nauki.
Minister odpowiedział z trybuny sejmowej na pytania Adriana Zandberga (Razem), który nawiązał do anonsowanego na środę protestu naukowców pod Sejmem. „Panie ministrze, gratuluję! Udało się panu coś, co się rzadko komu dotąd udało: wyprowadził pan na ulice badaczy” – oznajmił Zandberg. Organizatorzy manifestacji domagają się m.in. podniesienia nakładów na naukę do 3% PKB w okresie czterech lat. Obecnie Polska poświęca na ten cel nieco ponad 1% PKB.
Marcin Kulasek powiedział w Sejmie, że „środowisko akademickie skorzysta z prawa wyrażenia swojego sprzeciwu w pokojowej demonstracji”. Odniósł się do postulatu powiększenia finansowania nauki. – Odpowiadam: tak, 3% PKB na naukę jest naszym wspólnym celem, celem niezwykle ambitnym. Bezpośrednio w tym kierunku zmierzamy i nadal będziemy zmierzać – zapewnił szef resortu nauki.
Zapowiedział: – W przeciągu nadchodzących pięciu lat zamierzamy uzyskać 2% PKB na naukę. Dokładnie w tym kierunku podążamy i będziemy dalej podążać. Będziemy kontynuować systematyczne zwiększanie dofinansowania, będziemy podnosić nakłady na badania i rozwój, będziemy wciąż walczyć o zwiększenie partycypacji polskiej nauki w europejskich programach.
Minister przywołał kwestie problemów, z jakimi – oprócz finansowania – zmaga się polska nauka. Mówił o niedoskonałym systemie ewaluacyjnym i niewielkim poziomie komercjalizacji badań.
kl/ mok/