Umowa o dzieło – kompleksowy przewodnik

Język źródłowy: polski Umowa-zlecenie to jedna z bardzo powszechnych form zatrudnienia. Wyróżnia się ona zwiększoną swobodą, brakiem obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe, a także możliwością realizacji zadań poza biurem pracodawcy.

Na wstępie należy zaznaczyć, że umowa-zlecenie jest umową cywilnoprawną. Oznacza to, że w trakcie jej zawierania, realizacji, zakończenia lub rozstrzygania sporów stosuje się regulacje Kodeksu cywilnego (konkretnie artykuły 734-751), a nie przepisy Kodeksu pracy. Umowa-zlecenie oznacza zobowiązanie jednej strony (zleceniobiorcy) do wykonania konkretnej czynności prawnej (np. pracy) na rzecz drugiej strony (zleceniodawcy), na warunkach uzgodnionych w umowie.

fot. / / Pexels

Zobacz, gdzie otrzymasz najkorzystniejszą gotówkę »

Reklama

Sprawdź również

Polecane dla Ciebie: 10% zniżki na ubezpieczenie NNW dla uczniów z kodem 02346

Pracodawcy często stosują umowę-zlecenie jako substytut umowy o pracę, który jest dla nich mniej kosztowny. Jeśli treść umowy nakłada obowiązek osobistego wykonywania zleconych zadań, odpłatności oraz pracy w miejscu i czasie wskazanym przez zleceniodawcę, to faktycznie mamy do czynienia z realizacją umowy o pracę. Jeśli mimo to praca odbywa się na podstawie umowy-zlecenia, takie postępowanie pracodawcy może skutkować nałożeniem na niego kary finansowej od 1000 do 30 000 zł zgodnie z art. 281 Kodeksu pracy, a także możliwością skierowania pozwu o ustalenie stosunku prawnego w formie umowy o pracę, co wiąże się z dodatkowymi uprawnieniami dla zatrudnionego.

Czym różni się umowa-zlecenie od umowy o pracę?

W aktualnej sytuacji ekonomicznej bywa trudno odróżnić, czy dana osoba realizuje swoje obowiązki w ramach umowy o pracę, czy umowy-zlecenie. Od umowy o pracę umowę-zlecenie odróżniają następujące cechy:

• zleceniobiorca nie jest zobowiązany do wykonywania zlecenia w ściśle określonym miejscu ani czasie, nie podlega też zależności od zleceniodawcy,
• zlecenie może być wykonane przez inną osobę,
• umowa-zlecenie nie musi mieć charakteru odpłatnego,
• wynagrodzenie nie musi być wypłacane co miesiąc,
• zleceniobiorca odpowiada całym swoim majątkiem za szkodę wyrządzoną zleceniodawcy lub osobom trzecim w związku z wykonywaniem zlecenia.

Jakie elementy musi zawierać umowa-zlecenie?

Umowa-zlecenie musi zawierać następujące elementy, które zostaną poniżej omówione: określenie stron umowy, opis zlecenia i zakresu współpracy, termin realizacji zlecenia i wysokość wynagrodzenia, a także zasady dotyczące odpowiedzialności. 

• Określenie stron umowy

Jeśli umowa zawierana jest między osobami fizycznymi, w umowie powinny być zawarte imiona, nazwiska, daty urodzenia, imiona rodziców, miejsca zamieszkania oraz numery dokumentów tożsamości obu stron, a także numery PESEL. Jeżeli osoby fizyczne będące stronami umowy prowadzą działalność gospodarczą, wymagana jest nazwa działalności oraz Numer Identyfikacji Podatkowej. W przypadku, gdy jedną ze stron umowy jest spółka, niezbędne jest podanie nazwy spółki, adresu jej siedziby, numeru wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, a także danych osób upoważnionych do reprezentowania spółki. Na umowie-zlecenie powinno być również wskazane miejsce i data zawarcia umowy.

• Opis zlecenia i określenie zakresu współpracy

Strony muszą precyzyjnie opisać, na czym ma polegać realizowane zlecenie. Im dokładniejszy będzie ten opis, tym łatwiej będzie dochodzić ewentualnych roszczeń i rozstrzygać spory. Z drugiej strony, w umowie powinny być zawarte również obowiązki zleceniodawcy wobec zleceniobiorcy, w tym zapewnienie odpowiednich materiałów do wykonania zlecenia.

• Termin i wynagrodzenie

Umowa powinna również określać czas trwania zlecenia, wskazując datę jego rozpoczęcia i zakończenia (lub zaznaczając, że umowa jest zawarta na czas nieokreślony). Oczywiście umowa może zostać wypowiedziana w trakcie jej obowiązywania. 

Od 2018 roku obowiązuje minimalna stawka godzinowa przy wykonywaniu pracy na podstawie zlecenia. Od 1 stycznia 2019 roku wynosi ona 14,70 zł brutto, zatem wynagrodzenie za godzinę pracy nie może być niższe od tej kwoty. Jeśli jednak strony ustaliły niższe wynagrodzenie, należy je wyrównać do minimalnej stawki. Aby ustalić właściwą kwotę, należy zawrzeć w umowie zapis określający sposób potwierdzania liczby przepracowanych godzin. 

• Odpowiedzialność

W umowie-zleceniu powinien znaleźć się również zapis regulujący sytuację niedopełnienia umowy. Może to dotyczyć niewykonania zlecenia w terminie lub wykonania go w sposób wadliwy lub nienależyty. W tym punkcie należy również określić konsekwencje takich zdarzeń – na przykład anulowanie zlecenia lub pomniejszenie wynagrodzenia.

Dodatkowo strony mogą zastrzec, że niedopuszczalne jest powierzanie zleconych czynności osobom trzecim. Można również dodać zapis, że w kwestiach nieuregulowanych umową stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (co jest jedynie potwierdzeniem), a także fakt, że wszelkie modyfikacje umowy mogą być wprowadzane wyłącznie w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Oczywiście umowa musi być własnoręcznie podpisana przez obie strony.

Należy jednak zaznaczyć, że umowa-zlecenie, w przeciwieństwie do umowy o pracę, nie musi być zawarta na piśmie. Strony mogą zawrzeć umowę-zlecenie również w formie ustnej, a wszelkie zmiany umowy dokonane w tej formie również mogą być wprowadzane w ten sam sposób. Ponadto, jeśli umowa-zlecenie nie stanowi inaczej, nie obowiązują nas m.in. przepisy ochronne dotyczące czasu pracy, minimalnego wynagrodzenia, prawa do urlopu, przerw w pracy ani okresu wypowiedzenia.

Kredyt hipoteczny przy umowie-zlecenie? Zapoznaj się z ofertami banków »

Kiedy warto zawrzeć umowę-zlecenie?

Podobnie jak w przypadku umowy o pracę, umowa-zlecenie jest umową starannego działania. Oznacza to, że przy tej formie zatrudnienia ważny jest sam fakt wykonywania określonej pracy, a nie jej rezultat. Inaczej jest na przykład w przypadku umowy o dzieło, gdzie kluczowy jest efekt pracy, a nie sam jej proces. Zawarcie umowy zlecenia będzie więc uzasadnione w przypadku następujących prac:

• dystrybucja ulotek lub telemarketing,
• usługi ochrony,
• catering, sprzątanie,
• opieka nad dzieckiem, osobą starszą lub niepełnosprawną,
• zewnętrzne usługi prawne, księgowe, IT.

Składki odprowadzane od umowy-zlecenia

Od wynagrodzenia brutto wynikającego z umowy-zlecenia pobierane są składki na ubezpieczenie społeczne i rentowe (nie są pobierane, jeśli zleceniobiorca jest studentem), a także składka na ubezpieczenie zdrowotne. Dodatkowo zleceniobiorca może na własne życzenie obciążyć swoje wynagrodzenie składką na ubezpieczenie chorobowe.

Przeczytaj także

Umowa-zlecenie a umowa o pracę – co je różni

Od każdej umowy-zlecenia, podobnie jak od umowy o pracę, należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 18% świadczenia pomniejszonego o koszty uzyskania przychodu, dodatkowo pomniejszoną o kwotę pobranej składki na ubezpieczenie zdrowotne nieprzekraczającą 7,75% podstawy wymiaru składki.

Chwilówki, pożyczki bez BIK – wyszukiwarka ofert szybkich pożyczek online »

Różnica w koszcie zatrudnienia pojawia się, gdy zleceniobiorcą jest student poniżej 26. roku życia lub osiąga w innej firmie dochód równy lub wyższy od minimalnego wynagrodzenia – wówczas pracodawca jest zwolniony z odprowadzania swojej części składek do ZUS oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jest to jeden z powodów tak dużej popularności umów cywilnoprawnych.

Najistotniejsze cechy umowy-zlecenia

Zatrudnienie w formie umowy-zlecenia dla niektórych osób okaże się lepszym rozwiązaniem niż praca na umowie o pracę, jednak osoby poszukujące stabilnego zatrudnienia mogą nie być z niej zadowolone. Umowę-zlecenie charakteryzuje przede wszystkim:

• duża swoboda w zakresie zawierania i rozwiązywania umowy, ale z drugiej strony ryzyko natychmiastowego zerwania dla obu stron
• brak składek od zleceniobiorcy będącego studentem, a także brak obowiązku odprowadzania składki chorobowej
• brak stałego nadzoru zleceniodawcy nad zleceniobiorcą
• wyższe wynagrodzenie netto i niższe koszty pracownicze dla pracodawcy
• brak przywilejów wynikających z umowy o pracę, niemniej jednak zleceniobiorca, pod warunkiem odpowiednich zapisów w umowie, może otrzymywać świadczenia zbliżone do pracownika, np. urlop w okresie letnim, zwrot kosztów podróży służbowych, itp.

Lokaty i konta oszczędnościowe – najlepsze oferty oprocentowania »

Podsumowując, umowa-zlecenie charakteryzuje się większą elastycznością. Może być powierzana osobom trzecim, a jej realizacja może odbywać się poza siedzibą firmy. Wynagrodzenie jednak nie powinno być niższe od minimalnej stawki godzinowej, która w 2019 roku wynosiła 14,70 zł brutto.

Jak wypowiedzieć umowę-zlecenie

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, wypowiedzenie umowy-zlecenia może nastąpić niezależnie od okresu, na jaki została zawarta. Oznacza to, że po wypowiedzeniu umowa wygasa ze skutkiem natychmiastowym. Niemniej jednak, strony mogą umieścić w dokumencie zapis dotyczący okresu wypowiedzenia, co nie wyłącza możliwości jej rozwiązania z ważnych przyczyn.  

Wypowiedzenie umowy-zlecenia co do zasady nie musi być sporządzone na piśmie, ale musi być wyrażone w sposób jednoznaczny dla stron co do charakteru dokonywanej czynności prawnej. Ponadto – wypowiedzenie powinno być dokonane w takiej formie, w jakiej została zawarta umowa. 

Co musi zawierać wypowiedzenie umowy-zlecenia? Przede wszystkim datę i miejsce złożenia wypowiedzenia, określenie stron – imię i nazwisko, adres zamieszkania, adres siedziby firmy lub miejsce zamieszkania. Dodatkowo powinna zawierać informację o tym, kto składa wypowiedzenie umowy-zlecenia oraz, w przypadku istnienia ważnego powodu, wskazanie jego podstaw. Na końcu obie strony muszą złożyć swoje podpisy. 

Marcin Lekki, Weronika Szkwarek