Zapłata zasiłku chorobowego, zanim zostaną ustalone uprawnienia, stanowiłaby naruszenie prawa – poinformował ZUS, odpowiadając na interwencję RPO. Sprawa dotyczy zatrzymania przekazywania środków finansowych kobietom spodziewającym się dziecka, z powodu prowadzonego postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustosunkował się do pisma Rzecznika Praw Obywatelskich, który to zwrócił się do ZUS w związku z problemem wstrzymywania przez Zakład transferów środków z ubezpieczenia chorobowego dla kobiet ciężarnych w trakcie kontroli podlegania ubezpieczeniom społecznym.
ZUS wspomina o działaniach mających na celu ominięcie prawa
W odpowiedzi ZUS podkreślił, iż sprawdzanie, czy osoba zgłoszona do ubezpieczeń społecznych rzeczywiście ma do tego podstawę, jest uprawnieniem Zakładu, wynikającym z zakresu jego działalności. Dodał też, że włączenie danej osoby do ubezpieczeń społecznych jako pracownika jest uwarunkowane rzeczywistym trwaniem stosunku pracy i Zakład ma prawo to zweryfikować.
„Umowa zawarta pozornie albo w celu obejścia prawa, nie wywołuje skutków prawnych, także w obszarze ubezpieczeń społecznych. Potwierdza to orzecznictwo sądowe” – zaakcentował ZUS.
Zaznaczył, że w każdym przypadku występowania uzasadnionych wątpliwości co do istotnej okoliczności koniecznej do określenia prawa do zasiłku, którą jest również okoliczność posiadania tytułu do ubezpieczenia chorobowego, będzie on uprawniony, a nawet zobowiązany do podjęcia kroków w celu ich wyjaśnienia.
„Równocześnie, przekazanie świadczeń zasiłkowych faktycznie przed ustaleniem uprawnień do tychże świadczeń byłoby działaniem niezgodnym z treścią przepisów prawa, m.in. ustawy zasiłkowej, które stanowią, iż świadczenia finansowe na warunkach oraz w wysokości określonych ustawą zasiłkową przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa, a ich realizacja może mieć miejsce dopiero po ustaleniu przez Zakład uprawnień do tych świadczeń” – oznajmił.
Przeczytaj także
Matki na celowniku ZUS. Zakład żąda zwrotu świadczeń sprzed dekady
Zwrócił uwagę, iż Zakład wypłaca zasiłki na bieżąco po ustaleniu uprawnień, a realizacja świadczeń następuje nie później niż w okresie 30 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej kwestii niezbędnej do ustalenia prawa do zasiłku.
"Wyraz troski o właściwe rozdysponowanie środków"
Podkreślił także, że wiarygodne zbadanie podlegania ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu chorobowemu, jest obowiązkiem Zakładu i przejawem troski o właściwe gospodarowanie środkami z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie do ZUS podkreślił, że konstytucja gwarantuje szczególną pomoc rodzinom, które znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.
Przywołując orzecznictwo sądowe zaznaczył, że sama intencja uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego jako motywacja do podjęcia zatrudnienia nie świadczy o chęci obejścia prawa, podobnie jak pozostałe cele stawiane sobie przez osoby zawierające umowy o pracę, takie jak na przykład chęć uzyskania środków do życia.
„Zawarcie umowy o pracę w okresie ciąży, nawet gdyby głównym bodźcem było pozyskanie zasiłku macierzyńskiego, również nie jest niewłaściwe, a tym bardziej sprzeczne z prawem” – dodał.
Zaznaczył również, odwołując się do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, że odmienne traktowanie pracownicy w ciąży związane z podejrzeniem próby obejścia prawa lub otrzymania nienależnych świadczeń socjalnych musi być rozpatrywane jako przejaw dyskryminacji, ponieważ może to dotyczyć tylko kobiet.
Przeczytaj także
Przez obiady musi zwrócić 60 tys. zł zasiłku chorobowego. Taką decyzję wydał ZUS, ale sąd ją zmienił
Dodatkowo, w opinii Rzecznika, kobiety przed urodzeniem dziecka i po porodzie nie posiadają siły ani możliwości, aby aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym oraz korzystać ze środków odwoławczych.(PAP)
kblu/ agz/