Ponad połowa uczestników badania SW Research dla rp.pl przyznaje, że decyzja Wołodymyra Zełenskiego o nadaniu miana „bohaterów UPA” ukraińskiej jednostce wojskowej wpłynęła na pogorszenie ich postawy wobec Ukrainy i Ukraińców.
Wołodymyr Zełenski
Artur Bartkiewicz
Chodzi o postanowienie Wołodymyra Zełenskiego dotyczące uhonorowania mianem „Bohaterów UPA” Odosobnionej Jednostki Specjalnych Operacji „Północ” Sił Specjalnych Operacji Sił Zbrojnych Ukrainy.
Reklama Reklama
UPA – organizacja nacjonalistów ukraińskich odpowiedzialna za ludobójstwo na Polakach
Ukraińska Powstańcza Armia (UPA), zbrojna formacja działająca w latach 1942-1954, podporządkowana frakcji banderowskiej Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, ponosi odpowiedzialność za przeprowadzenie masowych mordów na Polakach na Wołyniu – akcji o charakterze ludobójczym na obszarze przedwojennych Kresów Wschodnich Polski, której celem była zmiana struktury etnicznej tych terenów. W wyniku działań UPA zginęło nawet około 100 tysięcy obywateli Polski.
Zbrodnia wołyńska – liczba ofiar w przedwojennym woj. wołyńskim w 1943 r.
Szczyt ludobójstwa przypadł na lato 1943 roku. Ukraińcy przeprowadzali egzekucje często w niedziele, wykorzystując zgromadzenia ludności polskiej w kościołach. Ofiary, w tym dzieci, były brutalnie mordowane, między innymi przy użyciu pił czy siekier.
Jednakże, część społeczeństwa ukraińskiego postrzega UPA jako bohaterów walczących o suwerenność Ukrainy. Postawa państwa ukraińskiego wobec UPA pozostaje kwestią budzącą kontrowersje w relacjach polsko-ukraińskich.
Karol Nawrocki zamierza odebrać Wołodymyrowi Zełenskiemu Order Orła Białego, MSZ wyraziło zaniepokojenie decyzją władz Ukrainy
W reakcji na decyzję Zełenskiego, ambasador Ukrainy w Polsce, Wasyl Bodnar, został wezwany do Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Tam wiceminister spraw zagranicznych Marcin Bosacki przekazał mu polskie zaniepokojenie decyzją podjętą przez prezydenta Ukrainy. Ambasada Ukrainy poinformowała o przekazaniu informacji o rozmowie ukraińskiemu MSZ.
Decyzja Zełenskiego została określona jako błędna przez polityków reprezentujących różne opcje na polskiej scenie politycznej. Prezydent Karol Nawrocki zapowiedział zamiar odebrania Orderu Orła Białego, który został przyznany Zełenskiemu w 2023 roku przez Andrzeja Dudę. 8 czerwca sprawa ta była przedmiotem obrad Kapituły Orderu Orła Białego. Rekomendacja Kapituły dla Nawrockiego nie została ujawniona, a rzecznik prezydenta, Rafał Leśkiewicz, poinformował, że prezydent ogłosi swoją decyzję „w stosownym czasie”. Po zapowiedziach o możliwości odebrania Orderu Orła Białego Zełenskiemu pojawiły się wyjaśnienia ze strony szefa MSZ Ukrainy, Andrija Sybihy, sugerujące, że nazwa „bohaterów UPA” została wybrana przez samych żołnierzy jednostki, której ją nadano. Sybiha zaapelował o unikanie eskalacji konfliktu.
Dyplomacja Szef MSZ Ukrainy Andrij Sybiha zwraca się do Polaków. „Eskalacja nie służy ani nam, ani wam”
„Nie powinniśmy podsycać spirali nienawiści, gdy czai się na nas zagrożenie ze strony odwiecznego wroga, Rosji” – napisał na platformie społecznościowej X…
W miniony weekend Polskę odwiedził szef kancelarii prezydenta Ukrainy, Kyryło Budanow. Spotkał się on z przedstawicielami polskich władz, którzy przekazali mu stanowisko Polski w sprawie decyzji Zełenskiego.
Kandydat Zjednoczonej Prawicy na premiera, Przemysław Czarnek, zapowiedział złożenie w Sejmie projektu uchwały mającej na celu upamiętnienie ofiar ludobójstwa na Wołyniu. Wcześniej sugerował, że w związku z decyzją Zełenskiego Polska powinna rozważyć nawet zawieszenie pomocy dla Ukrainy.
Sprawa ta wywołała również ostrą wymianę zdań między koalicją rządzącą a opozycją, po wypowiedzi wiceministra nauki Andrzeja Szeptyckiego, który w wywiadzie dla TOK FM porównał członków UPA do polskich Żołnierzy Wyklętych. – Rząd twierdzi – pan Szeptycki jest przedstawicielem tego rządu – że ukraińscy nacjonaliści oskarżani o ludobójstwo z OUN-UPA są podobni do Żołnierzy Wyklętych – mówił 9 czerwca w Sejmie Czarnek, odnosząc się do tej wypowiedzi. – Domagam się przerwy w obradach i zwołania konwentu seniorów w celu wyjaśnienia tej kwestii, dlaczego w tym rządzie nadal znajdują się osoby ukraińskiego pochodzenia obrażające Polaków – dodał, nawiązując do pochodzenia Szeptyckiego (jego pradziadek, Andrzej Szeptycki, pełnił funkcję metropolity lwowskiego i halickiego).
Dzień później Donald Tusk przestrzegał przed tego typu wypowiedziami. – Słowa takie ośmielą coraz większe grupy ludzi do szerzenia ksenofobii, pogardy wobec osób o pochodzeniu niezgodnym z wzorcami czystej polskości, czystej rasy – stwierdził.
Zapytaliśmy uczestników badania SW Research dla rp.pl, czy nadanie przez Wołodymyra Zełenskiego nazwy „bohaterów UPA” wpłynęło na ich stosunek do Ukrainy i Ukraińców.
„Tak, mój stosunek do Ukrainy i Ukraińców się poprawił” – odpowiedziało 4,5 proc. badanych.
Natomiast 51,9 proc. respondentów odpowiedziało, że ich postawa wobec Ukrainy i Ukraińców uległa pogorszeniu.
W przypadku 31,9 proc. ankietowanych omawiana kwestia nie zmieniła ich nastawienia do Ukrainy i Ukraińców.
11,7 proc. respondentów nie posiada opinii w tej sprawie.
– Postanowienie Wołodymyra Zełenskiego częściej negatywnie wpłynęło na postrzeganie Ukrainy i jej mieszkańców wśród mężczyzn (59 proc.) niż wśród kobiet (46 proc.). Pod względem wieku, gorszy stosunek do Ukrainy i jej obywateli najczęściej deklarują osoby poniżej 24. roku życia (56 proc.). Takie zdanie podziela blisko sześciu na dziesięciu badanych z wykształceniem zasadniczym zawodowym (57 proc.) oraz niemal tyle samo respondentów (58 proc.) o dochodach nieprzekraczających 3000 zł netto. Respondenci zamieszkujący miasta o populacji od 100 tys. do 199 tys. mieszkańców (63 proc.) częściej niż pozostali podzielają tę opinię – komentuje wyniki badania Justyna Sobczak, starsza menedżer projektu w SW Research.
Metodologia badania
Badanie przeprowadzono przez agencję badawczą SW Research wśród użytkowników panelu internetowego SW Panel w dniach 9-10 czerwca 2026 roku. Analizie poddano grupę 800 internautów powyżej 18. roku życia. Próba została dobrana w sposób losowo-kwotowy. Struktura próby została skorygowana przy użyciu wagi analitycznej w celu zapewnienia zgodności ze strukturą Polaków powyżej 18. roku życia pod względem kluczowych cech związanych z tematem badania. Przy tworzeniu wagi uwzględniono zmienne społeczno-demograficzne.