Działo samobieżne 2S7 „Pion” początkowo było przeznaczone do amunicji jądrowej, ale do dziś pozostaje na służbie, m.in. w Siłach Zbrojnych Ukrainy, mimo wyczerpania zapasów pocisków.
51 lat temu, a mianowicie 15 kwietnia 1975 roku, działa samobieżne 2S7 „Pion” kal. 203 mm weszły do służby w ZSRR. I do dziś pozostają najpotężniejszą artylerią w arsenale Sił Zbrojnych Ukrainy, pomimo wielu czynników, które powinny były doprowadzić do ich wycofania ze służby.
Tak, prace nad działem samobieżnym oficjalnie rozpoczęły się w 1970 roku, ale prace w tym kierunku trwały już wcześniej. Głównym celem było stworzenie środka do użycia pocisków jądrowych, choć oczywiście rozważano również konwencjonalne pociski odłamkowo-burzące.
Jednocześnie system otrzymał własne podwozie, które jednak bazowało na elementach czołgu T-80, takich jak koła napędowe, rolki podporowe i nośne, amortyzatory hydrauliczne oraz gąsienice. W przyszłości będzie ono stanowić podstawę platformy systemu obrony przeciwlotniczej S-300W.
Jeśli chodzi o parametry ogniowe, armata kal. 203 mm z lufą o długości 55,3 kalibru zapewnia zasięg ognia do 47,5 km. Parametr ten zależy jednak od używanej amunicji. Załoga liczy 7 osób.
Produkcja „Pionów” trwała od 1975 roku aż do rozpadu ZSRR, wraz z modernizacją 2S7M „Małka” i wyprodukowaniem ponad 500 egzemplarzy. 347 z nich odziedziczyły byłe republiki radzieckie, a resztę sprzedano jednocześnie Polsce, Czechosłowacji, Bułgarii i Angoli.
Największym operatorem była Federacja Rosyjska, która wykorzystywała je w swoich wojnach, w tym rosyjsko-ukraińskiej. Jednak po pełnej inwazji pojawił się problem nadmiernego zużycia luf, których nie dało się produkować od podstaw z powodu utraty odpowiednich kompetencji, a zapasy w magazynach się wyczerpywały.
W rezultacie Rosjanie przeszli na zakup 170-milimetrowych północnokoreańskich dział samobieżnych M-1989 „Koksan”. Są one już używane na froncie, a ich ogólny stan w Siłach Zbrojnych Rosji omówiliśmy wcześniej.
W Siłach Zbrojnych Ukrainy „Piwonie” pozostawały w magazynach do wybuchu wojny w 2014 roku, kiedy to zostały reaktywowane i przekazane do 26. Pułku Samobieżnego. Następnie z 5. dywizjonu sformowano odrębną 43. Pułk Samobieżny, który stał się głównym operatorem tego działa samobieżnego.
W ten sposób 2S7 stawił czoła pełnoskalowej inwazji rosyjskiej w 2022 roku i był używany w wielu obszarach. Wystąpił jednak poważny problem z wyczerpywaniem się zapasów amunicji i brakiem możliwości zakupu kolejnych.
Jednak w 2023 roku Stany Zjednoczone zaczęły dostarczać amunicję M106 kal. 203 mm ze swoich zapasów. Jej standardowy zasięg wynosił zaledwie 18,6 km, ale ponieważ Pion to działo kalibru 55,3, a nie haubica, zasięg strzału mógłby być większy. Pojawiły się również dowody na użycie pocisków M650 HERA o zwiększonym zasięgu, które mogłyby zostać sprzedane przez Grecję.
Ponieważ pociski kalibru 203 mm nie są produkowane w krajach zachodnich, ich zapasy są ograniczone, a Ukraina nie produkuje również luf do 2S7. W związku z tym pojawia się pytanie o przyszłość tych systemów artyleryjskich.
Oczywiście, teoretycznie możliwe jest rozpoczęcie prac nad krajowymi lufami i amunicją, ale wymaga to bardzo ograniczonych środków finansowych i czasu. Obecnie nie ma publicznych informacji o istnieniu takich projektów.
Najbardziej prawdopodobnym scenariuszem jest stopniowe wyczerpywanie się zasobów „Pionów” i odpowiadających im pocisków wraz z przejściem na nowsze systemy, takie jak RCH 155, Archer czy PzH 2000. Te dwa ostatnie są już na wyposażeniu 43. Hetmańskiego Pułku Lotnictwa Tarasa Tryasyla i, mimo mniejszej mocy, charakteryzują się dużym zasięgiem i celnością.
Pojawiły się również informacje o dostarczeniu Siłom Zbrojnym Ukrainy 203-milimetrowych dział samobieżnych M110, które, pomimo krótszego zasięgu, mogłyby pomóc w oszczędzaniu zasobów 2S7. Wiadomość o tym została jednak usunięta, więc fakt dostawy pozostaje niepewny.