Określenie „aktywny wypoczynek” stopniowo stało się powszechne. Pojawia się w reklamach sklepów sportowych, ośrodków rekreacyjnych, parków wodnych, biur podróży i licznych klubów oferujących różnorodne zajęcia: jeździectwo, turystykę pieszą, sporty wodne, a nawet muzykę. Czy wszystkie te aktywności rzeczywiście mogą złagodzić zmęczenie po pracy i czy można je uznać za relaks?
Co mówi historia?
Idea aktywnego wypoczynku pojawiła się po raz pierwszy w XIX wieku. Jej orędownikiem był w szczególności znany rosyjski fizjolog Iwan Pietrowicz Pawłow. Choć z zawodu zajmował się pracą umysłową, był zwolennikiem aktywnego treningu fizycznego. Jego ulubionymi aktywnościami były:
- gimnastyka;
- kolarstwo;
- narciarstwo biegowe;
- pieszy;
- gra w gorodki.
Naukowiec zachęcał wiele osób ze swojego kręgu znajomych do regularnych ćwiczeń fizycznych, namawiając ich przy każdej okazji, aby nie przegapili żadnej okazji, by poczuć „radość mięśni” po wysiłku fizycznym.
Poglądy akademika na temat korzyści płynących z aktywnego wypoczynku opierały się na dogłębnej wiedzy z zakresu fizjologii człowieka i mechanizmów odruchowych.
Zjawisko aktywnego odpoczynku zainteresowało również innych naukowców. W szczególności, koncepcja aktywnego odpoczynku została wprowadzona do fizjologii aktywności zawodowej dzięki badaniom Sieczenowa, który wykazał, że absolutny odpoczynek, typowy dla odpoczynku biernego, nie ma takiego samego wpływu na przywrócenie wydajności, jak zmiana aktywności angażująca dotychczas nieużywane układy organizmu.
Po udowodnieniu skuteczności aktywnego wypoczynku, koncepcja ta stała się oficjalnym terminem. Do harmonogramu pracy i odpoczynku wprowadzono tzw. przerwy na aktywność fizyczną, które zalecano robić dwie godziny po rozpoczęciu pracy oraz po południu, po obiedzie. Czas trwania takich przerw nie powinien przekraczać pięciu minut.
Współcześnie aktywny wypoczynek oznacza aktywność, która musi wiązać się z aktywnością fizyczną, ale nie prowadzi do zmęczenia ani wyczerpania. Co więcej, aktywność ta musi zasadniczo różnić się od głównego zajęcia danej osoby.
Jak to działa?
Koncepcja higieny pracy zawiera wyraźne zalecenia przeplatania aktywności umysłowej z aktywnością fizyczną.
W szczególności szybki marsz pomaga złagodzić zmęczenie u osób wykonujących pracę umysłową i prowadzących głównie siedzący tryb życia. Przywraca on prawidłowe krążenie krwi w obszarach ciała, które ulegają przekrwieniu podczas siedzącego trybu życia, angażując odpowiednie grupy mięśni.
Aktywność fizyczna uwalnia do krwiobiegu szereg biologicznie aktywnych substancji, które korzystnie wpływają na nastrój i przywracają organizmowi witalność. Rezultatem jest znaczna redukcja zmęczenia i poprawa nastroju. A pozytywny nastrój sprawia, że pracujesz wydajniej.
Nawet krótka, 5-7 minutowa przerwa wypełniona aktywnością fizyczną wystarczy, aby przywrócić krążenie krwi, zmniejszyć stres emocjonalny i psychiczny, pobudzić przepływ krwi w mózgu i zapobiec wystąpieniu zmęczenia.
Zwiększenie wentylacji płuc podczas tak krótkich przerw w wysiłku fizycznym sprzyja zwiększonej aktywności mózgu, co jest niezwykle ważne w przypadku osób wykonujących pracę umysłową.
Jaki rodzaj aktywnego wypoczynku powinieneś wybrać?
Niezaprzeczalną zaletą aktywnego wypoczynku jest brak ograniczeń wiekowych i szeroki wachlarz możliwości. To nie sport, nie ma tu standardów ani sztywnych granic. To po prostu okazja, by rozładować nagromadzone zmęczenie i zdobyć nowe, ekscytujące doświadczenia.
Oferta aktywnych form rekreacji i zajęć jest niezwykle szeroka, dzięki czemu każdy może wybrać aktywność dostosowaną do swoich upodobań:
- polowanie;
- rybacki;
- turystyka piesza;
- narciarstwo alpejskie;
- speleologia;
- sport jeździecki;
- żeglarstwo;
- pływacki;
- nurkowanie;
- turystyka rowerowa;
- wędrówki po przyrodzie;
- wyjście na grzyby lub jagody;
- jogging poranny lub wieczorny;
- pieszy;
- narciarstwo biegowe;
- wszystkie te same „miasta”;
- wiele innych.
Nie powinieneś dokonywać wyboru kierując się radami kolegów czy przyjaciół, ani też kierując się wyłącznie towarzystwem. Każdy człowiek jest inny, dlatego sam powinieneś zdecydować, jaki rodzaj aktywnego wypoczynku jest dla Ciebie odpowiedni i pomoże Ci odzyskać sprawność fizyczną i dobre samopoczucie.
Zdrowie powinno być głównym kryterium wyboru. Aktywność fizyczna powinna być mierzona na podstawie tego kryterium. Wtedy każda aktywność będzie korzystna.