W terminologii medycznej depresja to zaburzenie psychiczne charakteryzujące się obniżonym nastrojem, pesymistyczną samooceną oraz negatywnym nastawieniem do rzeczywistości i przyszłości. Schorzenie to drastycznie ogranicza zdolność danej osoby do adaptacji społecznej i obniża jej jakość życia.
Skąd się bierze depresja?
Wystąpienie stanu depresyjnego może być związane z różnymi czynnikami:
- Dramatyczne przeżycia związane z osobistymi reakcjami emocjonalnymi. Ten rodzaj depresji nazywa się depresją reaktywną i występuje jako reakcja na jakieś zdarzenie.
- Depresja może być wywołana silnym stresem. W tym przypadku przyczyną jest szybkie tempo życia, stresujące środowisko, niepewność co do przyszłości, niestabilność społeczna i niedostosowanie.
- Niedostateczna ilość tzw. amin biogennych (serotoniny, dopaminy, noradrenaliny) w organizmie.
- Skutki uboczne przyjmowanych leków (benzodiazepiny i kortykosteroidy mogą powodować ten efekt). W takim przypadku objawy depresji stopniowo ustępują po odstawieniu leków, które je powodują.
- Choroby somatyczne (urazowe uszkodzenie mózgu, miażdżyca mózgu, choroby przebiegające z długotrwałym, nieuleczalnym zespołem bólowym).
Jak rozpoznać depresję?
Eksperci wyróżniają różne objawy depresji.
Ze sfery psycho-emocjonalnej zauważa się:
- uczucie tęsknoty, cierpienia;
- drażliwość;
- przewidywanie nieszczęścia;
- wina;
- niezadowolenie z siebie;
- patologicznie niska samoocena;
- zwiększony niepokój;
- zmniejszenie i utrata zdolności doświadczania.
Do objawów fizjologicznych depresji zalicza się:
- utrata apetytu;
- zaburzenia snu;
- zaburzenia pracy jelit, najczęściej w postaci zaparć;
- zwiększone zmęczenie;
- słabość;
- nieuzasadnione odczucia bólowe niespowodowane patologią organiczną.
Grupę objawów behawioralnych depresji stanowią:
- pasywność;
- utrata zainteresowania otoczeniem;
- skłonność do samotności;
- odmowa rozrywki;
- uzależnienie od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych;
- odmowa angażowania się w celową działalność.
Do objawów psychicznych zalicza się zaburzenia koncentracji, spowolnienie myślenia, nadmiar negatywnych myśli, rozmyślania o bezsensie istnienia oraz próby samobójcze z powodu własnej bezużyteczności.
Specjaliści łączą wszystkie te objawy podczas badania i wywiadu z pacjentem, stopniowo integrując je w obraz kliniczny choroby. Rozmowy z bliskimi osobami pacjenta mają również dużą wartość diagnostyczną.
Co z tym zrobić?
Jeśli podejrzewasz u siebie lub kogoś, kogo znasz, zaburzenie depresyjne, powinieneś zwrócić się o pomoc lekarską. W wielu przypadkach stres emocjonalny stopniowo ustępuje po wyeliminowaniu przyczyny.
Badanie lekarskie może pomóc w ustaleniu somatycznych przyczyn depresji.
Jeśli jednak do momentu, w którym zwrócisz się o pomoc, rozwiną się uporczywe zaburzenia emocjonalne, nawet leczenie przewlekłych chorób somatycznych będzie wymagało stosowania specjalnych leków przeciwdepresyjnych. W szczególności przyspiesza to złagodzenie depresji w przypadku chorób charakteryzujących się przewlekłym bólem:
- choroby reumatoidalne;
- długotrwałe choroby zwyrodnieniowe kręgosłupa;
- zaburzenia naczyniowe.
Jeśli przyczyną wystąpienia stanu depresyjnego były działania niepożądane przyjmowanych leków, należy zweryfikować schemat leczenia, dostosować dawkowanie lub zastąpić przyjmowane leki mniej agresywnymi odpowiednikami.
Radzenie sobie z depresją i samodzielne znalezienie wyjścia nie zawsze jest możliwe. W niektórych przypadkach zmiana otoczenia i wsparcie bliskich mogą okazać się niewystarczające. W takich przypadkach konieczna jest wykwalifikowana pomoc medyczna, aby uniknąć negatywnych konsekwencji.