Nerki to dwa narządy w kształcie fasoli, położone blisko kręgosłupa, pod klatką piersiową. Choć pełnią swoje funkcje, zapominamy o ich znaczeniu. Jednak każde zaburzenie ich funkcji może mieć katastrofalne skutki.
Dlaczego organizm potrzebuje nerek?
Główną funkcją nerek jest skuteczne filtrowanie produktów przemiany materii i usuwanie ich z organizmu. Produkują one również wiele ważnych hormonów i witamin.
Nerki codziennie filtrują około 1500 litrów krwi, pobierając z niej składniki odżywcze, wodę i produkty przemiany materii, które organizm musi wydalić i które są niezbędne do ich ciągłego funkcjonowania.
Organizm wydala od 500 ml do 10 litrów odpadów dziennie w postaci moczu. Nerki, wraz z pęcherzem moczowym, tworzą wydajny, autonomiczny i kompaktowy system usuwania odpadów, wymagający minimalnych kosztów eksploatacji i konserwacji.
Co uniemożliwia nerkom normalną pracę?
Mimo że lista czynników powodujących zaburzenia w funkcjonowaniu tego układu jest dość długa, wśród głównych przyczyn chorób nerek dominują kwestie związane z dietą i stylem życia.
U ponad jednej trzeciej pacjentów, u których choroba nerek osiąga nieodwracalne stadium, „wychodzi” ona na jaw u cukrzyków, a u jednej na ośmiu osób schorzenie to pojawia się w wyniku nadciśnienia tętniczego.
Tylko jeden na dwudziestu pacjentów rozwija chorobę nerek z przyczyn genetycznych. Jeszcze rzadsze są choroby spowodowane zaburzeniami odporności i toksycznymi skutkami ubocznymi niektórych leków.
Często przyczyny i skutki są ze sobą powiązane zarówno bezpośrednio, jak i odwrotnie. Na przykład, choroby układu krążenia są czynnikiem ryzyka chorób nerek. Jednak choroby nerek zwiększają również ryzyko rozwoju problemów sercowo-naczyniowych.
Jak objawiają się choroby nerek?
Podstępna natura choroby nerek polega na tym, że jej objawy są niespecyficzne i pojawiają się stosunkowo późno. Zanim staną się zauważalne, nerki mogą utracić 90% swojej funkcji.
Typowe objawy choroby, takie jak nudności, zaburzenia smaku, utrata apetytu, zmęczenie i swędzenie, odzwierciedlają nagromadzenie toksyn w organizmie, które normalnie są wydalane przez zdrowe nerki. Pacjenci znacznie rzadziej zgłaszają się do lekarza z powodu obrzęków, krwi lub białka w moczu (nadmierne pienienie się moczu).
Jak przywrócić funkcję nerek?
Obecnie nerki są jedynym dużym narządem, którego niewydolność nie musi prowadzić do śmierci. Dzięki postępowi w technologii medycznej pacjenci z częściową lub całkowitą niewydolnością nerek mogą prowadzić stosunkowo aktywne życie nawet poza szpitalem.
Proces alternatywnego filtrowania produktów przemiany materii w organizmie nazywa się dializą. Istnieją dwa główne rodzaje dializy: dializa otrzewnowa i hemodializa.
Dializa otrzewnowa wykorzystuje właściwości filtracyjne otrzewnej pacjenta. Specjalny roztwór, który kumuluje toksyny, jest podawany do jamy brzusznej przez cewnik. Ponieważ dializat ulega zanieczyszczeniu, należy go wymieniać co kilka godzin.
Hemodializa jest przeprowadzana kilka razy w tygodniu. Krew z żyły pacjenta jest pompowana do maszyny filtrującej – „sztucznej nerki”. Po oczyszczeniu krew wraca do organizmu.
Dializa może podtrzymać życie pacjentów, u których wydolność nerek utrzymuje się na poziomie 10–15%, zabieg ten jednak nie przywraca funkcji narządów.
Po przeszczepie nerki konieczność dializ znika. Zabieg ten przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym.
Nerka od dawcy jest zazwyczaj postrzegana przez układ odpornościowy jako ciało obce. Aby zapobiec odrzuceniu, pacjenci muszą przez całe życie przyjmować leki immunosupresyjne, co naraża ich na różnego rodzaju infekcje.
Jak dbać o nerki?
Postęp w technologii medycznej – dializy i przeszczepy – pomagają utrzymać akceptowalną jakość życia nawet przy całkowitej lub częściowej utracie funkcji nerek. Jednak metody te wiążą się z dodatkowym ryzykiem i niedogodnościami.
Zapobieganie jest lepsze niż najnowocześniejsze leczenie. Nerki nie wymagają szczególnej uwagi ani środków zapobiegawczych. Dbanie o nerki jest takie samo, jak dbanie o ogólny stan zdrowia.
Osoby stosujące zdrową, zbilansowaną dietę z małą zawartością soli, tłuszczu i cukru, pijące wystarczającą ilość płynów, utrzymujące zdrową wagę, ćwiczące, niepalące i ograniczające spożycie alkoholu, na ogół stwarzają korzystne warunki dla swoich nerek i nie narażają ich na ryzyko chorób.