Grypa ogarnia całą planetę. Dotarła nawet do naszego kraju: szkoły są zamknięte z powodu kwarantanny, trwają masowe szczepienia, kolejki do aptek są długie, a ludzie noszą maseczki na ulicach. Liczne porady dotyczące profilaktyki i leczenia grypy są nadawane w czasopismach i gazetach, w telewizji i radiu.
Nikt nie chce zachorować, ale trzeba wyjść na zewnątrz i skorzystać z transportu publicznego. A kto wie, gdzie czeka na ciebie ten podstępny wirus A/H1N1? Dlaczego ten wirus budzi szczególne obawy epidemiologów na całym świecie?
Wirus grypy to prawdziwie tajemnicze zjawisko. Jest skrupulatnie badany w laboratoriach na całym świecie, ale jego sekrety pozostają nierozwiązane. W ciągu wielu lat badań na całym świecie zidentyfikowano trzy typy wirusów grypy: A, B i C.
Wirus grypy A został odkryty w 1933 roku przez angielskiego wirusologa Christophera Andrewsa i jego asystentów. Wirus grypy B został odkryty w 1940 roku przez Thomasa Francisa, a wirus grypy C w 1947 roku przez Richarda Taylora.
Wirusy grypy typu A infekują nie tylko ludzi, ale także zwierzęta i dzikie ptaki. Wirusy grypy typu B i C zostały wyizolowane wyłącznie od ludzi i nie są szczególnie niebezpieczne, ale wirus grypy typu A może wywołać epidemie na dużą skalę – pandemie grypy – które mogą dotknąć całe kontynenty.
W ciągu ostatnich 400 lat na całym świecie odnotowano pięć pandemii: jedna miała swój początek na pograniczu rosyjsko-chińskim, dwie w Ameryce Północnej, a ostatnie osiem (1889-1890, 1900, 1918-1920, 1929-1930, 1947, 1957, 1968 i 1977) w Azji Południowo-Wschodniej. Najstraszniejsza z nich, „hiszpanka” (pandemia grypy A/H1N1), która ogarnęła świat w latach 1918-1920, była prawdziwą katastrofą. W ciągu dwóch lat wirus rozprzestrzenił się na wszystkie kraje świata, zabijając co najmniej 20 milionów ludzi. Nigdy wcześniej grypa nie była tak groźna!
Alarm epidemiologów na całym świecie jest zrozumiały, ponieważ ten konkretny typ wirusa grypy ponownie krąży po świecie. Gdzie ukrywał się przez te wszystkie lata po 1918-1920 roku, pozostaje zagadką. Jedna z teorii głosi, że wirus ten może zarażać zwierzęta (na przykład świnie) i, po adaptacji, długo się w nim utrzymywać, czekając na odpowiedni moment, by się ujawnić. To, że świnie mogą zachorować na grypę, udowodnił amerykański naukowiec Richard Shope, który wyizolował wirusa świńskiej grypy w 1931 roku.
Nie jest tajemnicą, że wirus grypy jest zdolny do mutacji i zmiany swojej struktury. Każdego roku pojawia się w nowej postaci. Nie mniejszą tajemnicą jest pochodzenie i mutacja niesławnego wirusa A/H1N1. Niektórzy naukowcy spekulują, że przyczyną mutacji wirusa A/H1N1 z 1918 roku mógł być gaz musztardowy użyty podczas I wojny światowej.
Jak wiadomo, krew osoby, która przeszła co najmniej jeden szczep grypy, wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko temu szczepowi. Jeśli dana osoba ponownie zachoruje, przebieg choroby będzie znacznie łagodniejszy niż za pierwszym razem. Badania nad wirusem grypy A/H1N1 wykazały, że przeciwciała przeciwko temu wirusowi dominują we krwi osób urodzonych w latach 1918–1920 na całym świecie. Jednak osoby urodzone po pandemii nie miały w ogóle przeciwciał. Było to prawdziwą sensacją, ale tylko dodało kolejną tajemnicę do tajemnic grypy A/H1N1. Niestety, krew współczesnych ludzi nie zawiera przeciwciał przeciwko wirusowi A/H1N1.
Trudno przewidzieć, co przyniesie przyszłość i jakie niespodzianki przyniesie ten stale zmieniający się wirus. Pomimo ogromnego postępu w badaniach nad grypą, naukowcy wciąż nie odkryli, gdzie i jak pojawiają się nowe wirusy grypy. Nie da się przewidzieć, jaki rodzaj, gdzie i kiedy pojawi się nowy (lub stary) wirus pandemiczny. Grypa pozostaje tajemnicą i naukowcy muszą ciężko pracować, aby ją rozwikłać.