Międzynarodowy zespół naukowców, pod kierownictwem specjalistów z Uniwersytetu Castilla-La Mancha i Instytutu Karolinska, przeprowadził największą jak dotąd analizę, wykazującą bezpośredni związek między sprawnością fizyczną a zdrowiem psychicznym. Wyniki, opublikowane w czasopiśmie Nature Mental Health, pokazują, że dobra wydolność krążeniowo-oddechowa znacząco zmniejsza ryzyko rozwoju demencji, depresji i zaburzeń psychotycznych.
W przeciwieństwie do subiektywnych ocen aktywności fizycznej, naukowcy skupili się na wytrzymałości krążeniowo-oddechowej – zdolności serca i płuc do zaopatrywania organizmu w tlen podczas wysiłku. Wskaźnik ten jest uważany za jeden z najdokładniejszych wskaźników ogólnej sprawności fizycznej.
Zespół przeprowadził systematyczny przegląd i metaanalizę 27 dużych badań z udziałem ponad 4 milionów osób w różnym wieku. Uczestnicy, którzy na początku badania nie mieli zaburzeń psychicznych, zostali przebadani pod kątem wytrzymałości fizycznej, a następnie monitorowani przez wiele lat.
Trening kardio-oddechowy ma na celu zwiększenie maksymalnego zużycia tlenu. Połączenie regularnych ćwiczeń aerobowych o umiarkowanej intensywności (bieganie, pływanie, jazda na rowerze) z treningiem interwałowym o wysokiej intensywności (HIIT) jest skuteczne, przy czym sesje trwają co najmniej 20–40 minut.
Analiza przyniosła imponujące rezultaty. Wysoka sprawność fizyczna, w porównaniu z niską, wiązała się z 39% niższym ryzykiem demencji, 36% niższym ryzykiem depresji i 29% niższym ryzykiem zaburzeń psychotycznych. Ryzyko zaburzeń lękowych również uległo zmniejszeniu, choć związek ten był mniej wyraźny. „Nawet niewielka poprawa sprawności fizycznej, równoważna wzrostowi o 1 MET (spoczynkowego wydatku energetycznego), zmniejsza ryzyko demencji o 19%, a depresji o 5%” – dodaje Bizzozero Peroni.
Naukowcy podkreślają, że dane te mają istotne implikacje dla zdrowia publicznego. Wydolność krążeniowo-oddechowa jest czynnikiem modyfikowalnym, co oznacza, że można i należy ją poprawić. „Te wyniki przemawiają za włączeniem oceny sprawności do rutynowych badań lekarskich, w tym badań przesiewowych w kierunku zdrowia psychicznego” – stwierdza badacz.
W przyszłości zespół planuje zbadać zidentyfikowane zależności pomiędzy różnymi grupami wiekowymi i etnicznymi na całym świecie, aby uczynić programy profilaktyczne możliwie najskuteczniejszymi.