Zdecydowana większość uczestników IBRiS uważa Jana Pawła II za znaczącą postać i szanowany autorytet. Polski papież jest kluczowym punktem odniesienia dla młodszego pokolenia respondentów, a także dla znacznej grupy osób, które identyfikują się jako niewierzące.
Pomnik Jana Pawła II na Starym Mieście w Krakowie
Tomasz Krzyżak
Dwie dekady temu – 2 kwietnia 2005 r. – odszedł Jan Paweł II, co oznaczało koniec jednej z najbardziej niezwykłych postaci w historii Polski i jedynego Polaka wybranego na papieża. Przez prawie 27 lat papiestwa był uważany za niekwestionowany autorytet.
Ankieta: Kto dziś uważa Jana Pawła II za autorytet?
Półtora roku po jego śmierci – jesienią 2007 roku – badanie CBOS przeprowadzone na zlecenie Centrum Myśli Jana Pawła II wykazało, że 94% Polaków uważało Karola Wojtyłę za autorytet. Jesienią 2023 roku (również badanie CBOS) odsetek ten spadł do 81%. Obecnie – jak wynika z badania IBRiS dla „Rzeczpospolitej” – Jana Pawła II nadal uważa za ważną postać i autorytet 72,3% wszystkich respondentów.
– Wyniki tego badania mile mnie zaskoczyły. Nie spodziewałem się, że tak znaczna liczba Polaków nadal będzie uważać Jana Pawła II za wielki czy znaczący autorytet – dzieli się z „Rz” arcybiskup metropolita warszawski Adrian Galbas, wyrażając szczególne zadowolenie z wyników wśród młodszych respondentów, którzy albo w ogóle nie pamiętają polskiego papieża, albo mają o nim tylko mgliste wspomnienia.
Wśród najmłodszych respondentów (w wieku od 18 do 29 lat) 66% wskazało, że Jan Paweł II był dla nich ważną postacią i autorytetem. Osoby w wieku od 30 do 59 lat podzielały podobne odczucia, przy czym 65–67% postrzegało papieża w tym świetle. Jan Paweł II utrzymuje silny autorytet wśród osób w wieku 60 lat i starszych – ponad 80% twierdzi, że jest dla nich ważnym punktem odniesienia.
66 procent
najmłodsi respondenci uważają Jana Pawła II za ważną postać i autorytet
Dziedzictwo Jana Pawła II trwa dzięki przekazowi międzypokoleniowemu
Nie zaskakuje to Michała Senka, dyrektora Centrum Myśli Jana Pawła II w Warszawie. Podobnie jak arcybiskup Galbas, podkreśla on znaczny odsetek młodych ludzi, którzy uważają polskiego papieża za autorytet. – To budzi w nas optymizm, ale nakłada też większą odpowiedzialność za przekazywanie nauk Jana Pawła II młodym ludziom urodzonym po jego śmierci – dla nich Jan Paweł II nie jest już charyzmatyczną postacią, którą poznali osobiście – wyjaśnia Senk. – W Centrum Myśli Jana Pawła II właśnie ukończyliśmy wystawę gotową do druku zatytułowaną „Karol Wojtyła – Inspiracje”, z której skorzystało już 500 szkół i instytucji w całej Polsce. W tej wystawie skupiliśmy się na pytaniach i wartościach, które rezonują z dzisiejszymi 20-latkami i młodym Wojtyłą. Wierzymy, że pokazanie aktualności tego nauczania poprzez współczesne formy, które rezonują z wrażliwością młodych ludzi, jest okazją do nawiązania kontaktu. Karol Wojtyła nie jest tylko autorytetem reprezentowanym przez pomnik. Jest człowiekiem, który stawiał czoła dylematom i szukał odpowiedzi – to czyni go autentycznym i interesującym – zauważa.
Profesor Remigiusz T. Ciesielski, badacz religijności na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, zauważa, że dzisiejsze najmłodsze pokolenie Polaków spotyka się z wizerunkiem Papieża pośród memów, często wyśmiewając czas jego śmierci (21:37). „Moim zdaniem najważniejszym aspektem tego badania jest to, że pamięć o Janie Pawle II nadal kwitnie przede wszystkim dzięki pozytywnemu przekazowi międzypokoleniowemu” – wyjaśnia. „Bez niego nie byłoby tak wysokiego odsetka młodych ludzi postrzegających Papieża jako autorytet”.
Jan Paweł II – najważniejsze daty
Prawdziwy autorytet zawsze obstaje przy swoim
Nasi respondenci podkreślają również znaczenie odkrycia, że Jana Pawła II szanuje 43% osób, które identyfikują się jako niewierzące, a także 48% osób o poglądach lewicowych, które często odnoszą się do Kościoła z rezerwą. – Oczywiste jest, że Papież nie jest po prostu deserem lub posągiem z brązu.
Źródło